III SA/Wa 1297/17, Przedmiot skargi na czynności egzekucyjne. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2468127

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r. III SA/Wa 1297/17 Przedmiot skargi na czynności egzekucyjne.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.).

Sędziowie WSA: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Piotr Przybysz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) lutego 2017 r. nr (...) w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Izby Celnej w W. ("DIC", "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącej - D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia (...) września 2015 r., obejmującego karę pieniężną w wysokości 48.000 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

Organ egzekucyjny, dokonał zawiadomieniem z dnia 29 września 2016 r., zajęcia rachunku bankowego prowadzonego dla Skarżącej w Banku (...) Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącej w dniu 19 października 2016 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 10 października 2016 r.

Spółka, w skardze z 26 października 2016 r. na tę czynność egzekucyjną, wniosła o wstrzymanie wykonania przedmiotowych zajęć oraz wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych. Skarżąca powołała się na okoliczność zaskarżenia do WSA w Warszawie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z (...) kwietnia 2016 r. W ocenie Skarżącej, w sprawie istnieją przesłanki do umorzenia postępowania, z uwagi na brak możliwości stosowania w ogóle przepisu art. 14 i art. 6 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 471, dalej - "ustawa o grach hazardowych"). Ponadto, zdaniem Skarżącej, organ egzekucyjny stosuje zbyt uciążliwe środki egzekucyjne.

Postanowieniem z (...) listopada 2016 r. DIC oddalił przedmiotową skargę, stwierdzając, że czynność egzekucyjna został dokonana prawidłowo.

Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie art. 54 § 1 ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 599, dalej "u.p.e.a."), poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Skarżącej w sprawie nie przysługuje skarga na czynności egzekucyjne. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie złożonej skargi na czynność egzekucyjną lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy DIC do ponownego rozpoznania.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. ("DIS"), postanowieniem z (...) lutego 2017 r., utrzymał w mocy postanowienie DIC z (...) listopada 2016 r.

Wskazał, że w postępowaniu wszczętym skargą w trybie art. 54 u.p.e.a. organ egzekucyjny kontroluje prawidłowość i zgodność z prawem dokonanych przez siebie czynności egzekucyjnych. Zatem strona, korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, w złożonej skardze może podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny lub egzekutora w odniesieniu do przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. W ocenie DIS, zakwestionowana czynność została przeprowadzona zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez doręczenie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnych Skarżącej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych w raz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wykładu oszczędnościowego", który odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339) i zawierał elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.

W ocenie DIS, czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zatem zażalenie Skarżącej nie zasługiwało na uwzględnienie.

Ponadto, zdaniem DIS, organ I instancji w prawidłowy sposób odniósł się do podnoszonego w treści skargi zarzutu zastosowania w sprawie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych. Powyższy zarzut nie mieści się bowiem w zakresie orzekania wyznaczonym ramami powyższego środka zaskarżenia.

DIS wskazał również, że bez wpływu na wynik niniejszego postępowania pozostaje okoliczność wniesienia przez Skarżącą skargi do WSA w Warszawie na decyzję stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, na którym oparto zaskarżoną czynność egzekucyjną, a w treści której zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W aktach sprawy brak jest dokumentów, z których wynikałoby, że ww. wniosek został pozytywnie rozpatrzony przez Sąd. Takich dokumentów nie przedstawił również pełnomocnik Skarżącej. W związku z powyższym, w ocenie DIS, w dacie dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie było przeszkód w dokonaniu zajęcia rachunku bankowego Skarżącej.

DIS podzielił także stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie wnioskowanego przez Skarżącą wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, że wprawdzie, art. 54 § 6 u.p.e.a. uprawnia zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru do wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną, niemniej jednak podjęcie takiego rozstrzygnięcia uzależnia od zaistnienia "uzasadnionych przypadków", które w opinii organów, w przedmiotowej sprawie nie zaszły.

W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 54 § 1 u.p.e.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w skardze na czynności egzekucyjne strona może podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny.

Zdaniem Skarżącej, wierzyciel stosuje w przedmiotowej sprawie zbyt uciążliwe środki egzekucyjne, w związku z czym istnieje ryzyko utraty płynności finansowej przez Skarżącą. Ponadto w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do umorzenia postępowania, z uwagi na brak możliwości stosowania w ogóle przepisu art. 14 i art. 6 ustawy o grach hazardowych. Skarżąca wskazała również, że w sprawie zaistniała przesłanka do wstrzymania czynności, z uwagi na pytanie prejudycjalne skierowane do TSUE, w sprawie notyfikacji przepisów technicznych.

DIS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej - "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z (...) lutego 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z (...) listopada 2016 r. oddające skargę na czynności egzekucyjne.

Jak wynika z akt sprawy Skarżąca, w toku postępowania egzekucyjnego, złożyła skargę na czynność egzekucyjną Dyrektora Izby Celnej w W., polegającą na zajęciu rachunku bankowego.

Wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Wśród tych środków egzekucyjnych jest między innymi egzekucja z rachunku bankowego.

W świetle powyższego wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania i zrealizowania egzekucji z rachunku bankowego stanowią czynności egzekucyjne.

Instytucja skargi na czynność egzekucyjną uregulowana jest w art. 54 u.p.e.a.

Stosownie do treści tego przepisu w ramach skargi na czynności egzekucyjne, której zasadność była przedmiotem oceny w niniejszej sprawie, można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Warszawa 1992 r.s. 84.; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r., III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20; wyrok NSA z 13 kwietnia 2016 r., II FSK 1069/14, dostępny: CBOSA).

Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych.

Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08, LEX 489600 i z 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09, LEX 486252).

Innymi słowy, w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegać mogą wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych, w tym na podstawie art. 80 u.p.e.a. Skarga ta nie może natomiast stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia w stosunku do innych środków zaskarżenia przewidzianych w u.p.e.a.

Skarga na czynności egzekucyjne nie może zatem dotyczyć m.in. okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Organem właściwym do rozpoznania zarzutów jest organ egzekucyjny.

Skarga na czynności egzekucyjne nie może też dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., w myśl którego postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W kontekście powyżej poczynionych uwag należy ocenić, że podstawą skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego nie mogła być żadna z podnoszonych przez Skarżącą kwestii.

Skoro bowiem instytucją pozwalającą zobowiązanemu kwestionować między innymi istnienie i wymagalność obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym, a także dopuszczalność egzekucji - a w istocie do tego sprowadzała się argumentacja Skarżącej dotycząca stosowania ustawy o grach hazardowych, zaskarżenia do Sądu decyzji będącej podstawą prowadzonej egzekucji, czy związana z przedstawieniem TSUE pytania prawnego - są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, to zarzuty te nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne (por. wyrok z 28 stycznia 2010 r., II FSK 1716/09).

Podobnie ocenić należy zarzut Skarżącej dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarzut ten jest bowiem wprost wskazany w art. 33 pkt 8 u.p.e.a. i tylko w ramach instytucji zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym kwestia ta może być podnoszona i oceniana.

Jedynie na marginesie można zauważyć, że Skarżąca nie podała jaki jej zdaniem środek egzekucyjny byłby dla niej mniej uciążliwy. Nie wykazała też, aby zastosowany środek egzekucyjny był niedopuszczalny. Podkreślić należy, że każdy środek egzekucyjny jest uciążliwy dla zobowiązanego, a wynika to z istoty przymusowego ściągania należności w ramach egzekucji. Przy czym co do zasady przyjmuje się, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego jest jednym z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych.

W konsekwencji, w rozpoznanej sprawie organy I i II instancji w sposób trafny wskazywały na opisaną specyfikę skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. Zasadnie też przy rozpoznawaniu skargi na czynności egzekucyjne skupiły się na zbadaniu formalnej poprawności dokonanych czynności i dokonywały jedynie oceny działań podejmowanych przez organ egzekucyjny zmierzających do zastosowania egzekucji z rachunku bankowego i oceny tej dokonały w sposób prawidłowy.

Jak już wskazano egzekucja z rachunku bankowego to jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie zajęcia rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez doręczenie do Banku (...) zawiadomienia z 29 września 2016 r. o zajęciu rachunku bankowego prowadzonego dla Skarżącej. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Spółce w dniu 19 października 2016 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 10 października 2016 r. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który na dzień dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, odpowiadał wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339).

W związku z powyższym organy prawidłowo uznały, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zawiadomieniem z 29 września 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w W. naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z rachunku bankowego.

Podsumowując, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotnym wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.