Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2639339

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 26 lutego 2019 r.
III SA/Wa 1235/18
Prawidłowość doręczenia pisma osobie fizycznej w jej mieszkaniu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Kurasz.

Sędziowie: del., SO Agnieszka Baran (spr.), WSA Waldemar Śledzik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) marca 2018 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r.

1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. Nr (...) z dnia (...) grudnia 2013 r.,

2) umarza postępowanie podatkowe,

3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

na rzecz R. C. kwotę 2093 zł (słownie: dwa tysiące dziewięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Umową sprzedaży z dnia 8 kwietnia 2008 r. (zmienioną w dniu 13 maja 2008 r.) oraz umową z dnia 12 czerwca 2008 r. skarżący - R. C., nabył zabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr (...) z obrębu (...) o obszarze 2649 m2, usytuowaną w W. przy ul. S. (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta K\v nr (...).

27 grudnia 2012 r. skarżący złożył informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych dotycząca przedmiotowej nieruchomości przy ul. S. (...). Zadeklarował do opodatkowania podatkiem od nieruchomości grunt o powierzchni 2649 m2 oraz budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 850 m2. Następnie, 3 kwietnia 2013 r. skarżący skorygował ww. deklarację wskazując do opodatkowania grunt (2649 m2) oraz budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (850 m2) oraz budowle o wartości 100 000 zł.

10 kwietnia 2014 r. skarżący ponownie złożył korektę deklaracji, w której wykazał grunt o powierzchni 2649 m2 oraz budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 906 m2 oraz budowle o wartości 10 000 zł.

Postanowieniem z (...) stycznia 2013 r. Prezydent m. W. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia w stosunku do skarżącego wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2008-2013.

Następnie, (...) grudnia 2013 r. wydał decyzję w sprawie określenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku nieruchomości za 2008 rok w wysokości 7793 zł. Organ pierwszej instancji przyjął do opodatkowania grunt związany z działalnością gospodarczą (pow. 2649 m2), powierzchnię użytkową budynków związaną z działalnością gospodarczą wynoszącą 469,16 m2, budynki pozostałe o pow. 437,51 m2 oraz wartość budowli w wysokości 100 000 zł.

Pismem z dnia 2 stycznia 2014 r. skarżący złożył odwołanie, wnosząc o nienaliczanie podatku od nieruchomości za rok podatkowy, a w ostateczności o zmniejszenie wysokości podatku o 80%. Wyjaśnił, że nieruchomość od dnia zakupu nie mogła być wykorzystywana do prowadzonej działalności gospodarczej: budynek handlowo usługowy (pow. 293 m2, budynek magazynowy o pow. 78,80 m2 oraz budynek warsztatowy o pow. 97,36 m2) wymagały gruntownego remontu, na co przedstawiono zawiadomienia i pisma do Urzędzie Dzielnicy W. Wedle skarżącego wydobywający się odór z kanalizacji w jednym z budynków dyskwalifikował te budynki z możliwości jakiegokolwiek użytkowania. Zdaniem skarżącego, budynki o pow. 469,16 m2, nie powinny być opodatkowane jako związane z działalnością gospodarczą.

Skarżący wskazał, że w celu przystosowania budynków do stanu technicznego umożliwiającego prowadzenie działalności gospodarczej złożył do urzędu zgłoszenie wykonywania robót budowlanych: na budynek handlowo - usługowy (24 września 2008 r.), na budynek warsztatowo - usługowy oraz biurowo - usługowy (21 października 2009 r.) Ponadto, 31 grudnia 2008 r. została sporządzona przez biegłego sądowego opinia potwierdzająca stan techniczny jednego z budynków. Na dzień 27 czerwca 2013 r. w posiadaniu skarżącego znajdowała się decyzja o pozwoleniu na użytkowanie budynku biurowo - usługowego o pow. 437,51 m2.

Końcowo skarżący wyjaśnił, że nieruchomość położona jest w strefie ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego w W. Ze względu na usytuowanie w tej strefie powinna być objęta niższym podatkiem od nieruchomości oraz powinna być zastosowana ulga podatkowa dla nieruchomości znajdujących się w powyższych strefach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO) zaskarżoną decyzją z (...) marca 2018 r., zgodnie z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, dalej: "O.p."), uchyliło ww. decyzję w całości i ustaliło skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie 6393 zł.

W pierwszej kolejności, z uwagi na pismo złożone przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego, organ II instancji odniósł się do kwestii prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że pracownicy kancelarii byli upoważnieni od odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. Zdaniem SKO decyzja organu pierwszej instancji weszła do obrotu prawnego z dniem doręczenia je pracownikowi kancelarii, a kwestia kiedy została przekazana skarżącemu nie ma wpływu na powstanie obowiązku podatkowego.

W uzasadnieniu ww. decyzji, powołując się na treść art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w roku 2009 (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 t.j. dalej zwana "u.p.o.l."), organ odwoławczy stwierdził, że podatek od nieruchomości za budowle powinien zostać ustalony od wartości 10 000 zł, na skutek złożonych korekt przez skarżącego.

Organ odwoławczy podkreślił, że dokonano inwentaryzacji budynków sporządzonej w czerwcu 2012 r., na terenie nieruchomości znajdują się trzy budynki: budynek handlowo - usługowy o powierzchni 293 m2, budynek biurowo-usługowy o łącznej powierzchni 437,51 m2 oraz budynek magazynowy i warsztatowy o powierzchni 176,16 m2. W toku postępowania podatkowego skarżący załączył do akt sprawy opinię techniczną sporządzoną przez biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w W., dotyczącą stopnia zalania wodami ściekowymi budynku położonego w W. przy ul. S. (...). W trakcie oględzin stwierdzono zalanie pomieszczeń piwnicznych do wysokości 40 cm, stwierdzono zagrożenie sanitarno - epidemiologiczne budynku biurowo - administracyjnego ze względu na instalację kanalizacyjną, która powinna być w trybie pilnym przebudowana. W dniu 21 października 2009 r. i 24 października 2008 r. Skarżący złożył do Wydziału Architektury zgłoszenie wykonania robót budowlanych, niewymagających pozwolenia na budowę tj. prac konserwacyjno - remontowych we wszystkich trzech budynkach. Wykonane roboty budowlane polegały na: ociepleniu elewacji (o wysokości poniżej 12 m) wymianie pokrycia dachowego bez naruszania konstrukcji dachu, remoncie instalacji elektrycznej, remoncie instalacji wodno - kanalizacyjnej, wymianie przyborów sanitarnych, remoncie instalacji c.o., wymianie posadzek, gipsowaniu i malowaniu ścian pomieszczeń. Ponadto w inwentaryzacji budowlanej każdego z budynków (sporządzonej w 2012 r.) znajduje się zapis, iż budynek i pomieszczenia spełniają wymagania obowiązujących przepisów techniczno - budowlanych i norm zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponadto wskazano, iż na dzień sporządzenia inwentaryzacji "pomieszczenia odświeżone, nadające się do zagospodarowania. Budynek nie posiada wad ujawnionych".

SKO odwołał się również do "Informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych" złożonej przez Skarżącego, który zadeklarował do opodatkowania budynki związane z działalnością gospodarczą o pow. użytkowej 906,67 m2. Organ pierwszej instancji przyjął opodatkowania budynki związane z działalnością gospodarczą o pow. użytkowej 469,16 m2 oraz budynki pozostałe o powierzchni 437,51 m2.

Odnosząc się do podnoszonej przez podatnika kwestii istnienia w przedmiotowej sprawie względów technicznych, uniemożliwiających opodatkowanie przedmiotowych budynków stawką właściwą dla budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą wskazano, że obiekt nawet niewykorzystywany faktycznie w danym momencie do prowadzenia działalności gospodarczej uznaje się już za związany z działalnością, bowiem definicja ustawowa nie nawiązuje do przestanki wykorzystywania nieruchomości na cele związane bezpośrednio z działalnością gospodarczą.

Zdaniem SKO, pomimo, że w 2008 r. nabyty budynek był zalany na poziomie piwnicy, budynek po przeprowadzeniu niezbędnych prac remontowych mógł być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wynika również z akt sprawy, prace remontowe zostały wykonane już w latach 2008 - 2009.

Wedle organu odwoławczego nie zaistniały przesłanki uniemożliwiające wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Natomiast okoliczność, iż w danym roku podatkowym podatnik nie prowadził na przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej i zły stan techniczny budynku nie oznaczała braku wykorzystywania nieruchomość do tej działalności. Kolegium analizując sprawę nie stwierdziło zatem trwałej i obiektywnej przeszkody w wykorzystaniu budynku do prowadzenia działalności gospodarczej. Brak pozwolenia na użytkowanie nie stanowił zaistnienia w sprawie przestanki "względów technicznych". Właściwe organy nadzoru architektonicznego nie wydały decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowych budynków, zatem brak było w stosunku do opodatkowanych budynków przesłanki trwałej i obiektywnej przeszkody do ich wykorzystania w prowadzonej działalności gospodarczej.

Zdaniem SKO, organ I instancji w sposób nieuzasadniony zastosował wobec budynku o powierzchni 437,51 m2 stawkę właściwą dla budynków pozostałych, jednakże okoliczność ta nie mogła stanowić podstawy do uchylenia decyzji, gdyż zgodnie z art. 234 O.p., organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco naruszały prawo lub interes publiczny.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że Rada m. W. nie wprowadziła preferencyjnej stawki podatku od nieruchomości ze względu na usytuowanie nieruchomości w strefie obszaru ograniczonego użytkowania dla Portu Lotniczego w W., na obszarze którego położona jest nieruchomość skarżącego. Zatem dokonując wymiaru podatku od nieruchomości nie był uprawniony do przyjęcia innej stawki.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:

1) art. 149 O.p. przez uznanie, że przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu;

2) art. 208 § 1 O.p. przez nieumorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wobec niepowstania zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok, od nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. Szyszkowej 7;

3) art. 68 § 1 i § 2 pkt 2 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. przez ich niezastosowanie;

4) art. 120, 121 § 1 i 122 w związku z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, dalej: "O.p.") przez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem faktycznym, iż przedmiot opodatkowania jest i może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych;

5) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że:

- wystarczającą przesłanką zakwalifikowania budynku podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości do kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną będącą jego posiadaczem,

- przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych tylko wówczas gdy wady fizyczne budynków i budowli (gruntów) w sposób stały, a nie przejściowy, uniemożliwiają korzystanie z nich przez przedsiębiorcę.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Skarga jest zasadna.

W ocenie sądu w okolicznościach niniejszej sprawy w pełni uzasadnione są zarzuty skargi wskazujące na przesłanki umorzenia postępowania, w związku z doręczeniem decyzji organu pierwszej instancji dopiero w styczniu 2014 r.

Organ odwoławczy nie ma racji stojąc na stanowisku, że przedmiotowa decyzja została doręczona w sposób prawidłowy. W szczególności z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika, aby pracownicy kancelarii byli upoważnieni do odbierania korespondencji kierowanej do skarżącego. Do akt sprawy nie zostało złożone żadne takie pełnomocnictwo. Nie ulega również wątpliwości, że w toku postępowania w niniejszej sprawie skarżący nie był reprezentowany przez żadnego z prawników, których kancelaria mieści się pod adresem przy ul. W. (...) lok. (...), pod który to adres została doręczona przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji.

Zauważyć należy, że jak wynika z potwierdzenia odbioru omawianej przesyłki była ona adresowana bezpośrednio do skarżącego, a nie do jego pełnomocnika. Z adnotacji na potwierdzeniu odbioru omawianej przesyłki wynika, że została ona doręczona w trybie art. 149 ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 20 lutego 2014 r. w sprawie I SA/Sz 556/13 wyjaśnił, że doręczenie, o którym mowa w art. 149 Ordynacji podatkowej, wywołuje pożądany skutek, gdy łącznie spełnione są następujące warunki: pełnoletni domownik, sąsiad lub dozorca podejmie się oddania pisma adresatowi, osoby te pokwitują odbiór pisma oraz utrwalony pozostanie fakt podjęcia się oddania pisma adresatowi, zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu zostanie umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Podkreślić należy, że prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, zaś same przepisy traktujące o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. W skazał na to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 marca 2017 r. w sprawie II FSK 147/15. Powołując się na inne orzeczenia tego sądu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę w pełni akceptuje to stanowisko.

Respektując powyższe zasadny nie można uznać, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu prawidłowo w dacie przyjętej przez organy podatkowe. Należy zauważyć, że z potwierdzenia odbioru nie wynika komu konkretnie przedmiotowa przesyłka została doręczona: pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, czy dozorcy domu. Doręczyciel nie zaznaczył bowiem kim jest osoba, której przesyłkę wydano. Doręczyciel nie zakreślił również w jakim miejscu (czy w pocztowej skrzynce oddawczej, czy w innym miejscu) zostało umieszczone zawiadomienie o dodaniu pisma innej (niż adresat) osobie. Wiadomo jedynie, że została ona wydana 19 grudnia 2013 r. osobie o innym nazwisku niż skarżący.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2011 r. w sprawie II FSK 2635./10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w powołanym już wyroku z 20 lutego 2014 r. wskazał, że z uwagi na dolegliwe skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem również art. 149 Ordynacji podatkowej należy rygorystycznie przestrzegać wymogów wskazanych w tym artykule. Oznacza to m.in., że miejsce pozostawienia zawiadomienia powinno wyraźnie wynikać z dokumentu potwierdzenia odbioru, a brak pewności co do tego miejsca wyklucza możliwość przyjęcia skutecznego doręczenia.

Mając na uwadze powyższe, nie można - zdaniem sądu - uznać, ze decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu 19 grudnia 2013 r. W aktach sprawy nie ma żadnego innego dowodu, który wskazywałby na doręczenie spornej decyzji przed końcem 2013 r. W konsekwencji, kierując się zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, sąd uznał, że decyzja organu pierwszej instancji nie została skarżącemu doręczona przed końcem 2013 r. Takie ustalenie znajduje potwierdzenie w treści oświadczenia złożonego przez r. pr. T. W., załączonego do pisma skarżącego z 11 września 2017 r., złożonego w toku postępowania odwoławczego.

W świetle powyższych okoliczności należy uznać, że zobowiązanie podatkowe w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2008 uległo przedawnieniu.

Zgodnie z treścią art. 68 § 1 ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Natomiast w myśl § 2 art. 68 ordynacji podatkowej jeżeli podatnik:

1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,

2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

W niniejszej sprawie obwiązek podatkowy powstał a w 2008 r. Natomiast - jak to już zostało wyżej wskazane - decyzja organu pierwszej instancji została skarżącemu doręczona po upływie pięciu lat od końca roku 2008 (pięcioletni termin upłynął z końcem 2013 r.). Zdaniem sądu istotna jest bowiem data doręczenia decyzji, a nie jej wydania. Sąd w tym zakresie przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. w sprawie II FSK 377/16. Powołując się na inne wymienione w uzasadnieniu orzeczenia, sąd ten wskazał, że dla ustalenia, czy skutek decyzji w postaci określenia zobowiązania podatkowego nastąpił przed upływem terminu przedawnienia, istotna jest zatem data doręczenia decyzji, a nie data jej wydania.

W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił decyzje organów obu instancji i umorzył postepowanie w sprawie.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasadził na rzecz skarżącego koszty postpowania. Na kwotę zasądzoną z tego tytułu składają się: wpis od skargi w kwocie 604 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3600 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.