III SA/Po 955/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3184859

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2021 r. III SA/Po 955/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Sachajko.

Sędziowie WSA: Marzenna Kosewska Walentyna Długaszewska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży

I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) r. nr (...),

II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz skarżącej kwotę 500,- (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) stycznia 2020 r., nr (...) cofnął M. J., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą firma A w P. zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18%, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie pod adresem P., ul. (...).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu (...) marca 2019 r. w związku z anonimowym zawiadomieniem, zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych we wskazanym wyżej punkcie, z powodu naruszenia art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy

z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277 z późn. zm.), poprzez sprzedaż napojów alkoholowych z wykorzystaniem elektronicznej platformy internetowej za pomocą domeny (...)

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że sklep prowadzi sprzedaż napojów alkoholowych z wykorzystaniem serwisu internetowego. Klient dokonuje zamówienia napoju alkoholowego drogą elektroniczną, wypełniając formularz zamówienia, a zamówiony towar otrzymuje za pośrednictwem firmy kurierskiej. Płatność za zamówiony napój alkoholowy uiszczana jest przelewem lub za pobraniem.

Jak dalej wskazałorgan, M. J. w swoich wyjaśnieniach do wszczętego postępowania poinformowała, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie zajmuje się sprzedażą alkoholu na odległość a jedynie prowadzi ja w wyspecjalizowanym sklepie mieszczącym się w P. pod adresem ul. (...). Administratorem strony internetowej jest G. J. prowadzący działalność pod firmą B.

Jak wyjaśnił organ, w wyniku działań Policji i wszczętego postępowania karnego w sprawie sprzedaży alkoholu za pomocą domeny (...) bez posiadanego zezwolenia Prokuratura Rejonowa P. (...) ostatecznie ustaliła, że sprzedaż napojów alkoholowych za pomocą ww. domeny prowadzi podmiot prowadzący zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, tj firma A.

Jak wskazałorgan, z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w wyniku złożenia przez nabywcę zamówienia napoju alkoholowego przez platformę internetową (...) sprzedający dostarcza alkohol do miejsca wskazanego przez kupującego, tam też następuje wydanie towaru nabywcy. Ponieważ miejsce wydania alkoholu nie jest miejscem, w którym prowadzony jest sklep dysponujący zezwoleniem na sprzedaż alkoholu, a do zrealizowania skutku rozporządzającego umowy sprzedaży dochodzi poza tym sklepem, w dowolnym miejscu wskazanym przez nabywcę, to alkohol niezgodnie z zezwoleniem staje się dostępny w nieograniczonej liczbie miejsc.

Jak wskazałorgan, zgodnie z art. 9 ust. 6 ustawy - o wychowaniu trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz zgodnie z jej art. 18 ust. 7 pkt 6 wykonywanie działalności gospodarczej może odbywać się jedynie w miejscu wymienionym w zezwoleniu Ponadto, zgodnie z art. 18 ust. 5 ww. ustawy, wniosek o wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu zawiera m.in. adres punktu sprzedaży, który zostaje wskazany w zezwoleniu, a zgodnie z art. 18 ust. 7 pkt 6 tej ustawy, wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem może odbywać się wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu.

Zatem przedsiębiorca winien prowadzić sprzedaż napojów alkoholowych wyłącznie w miejscu, które zostało jednoznacznie określone w zezwoleniu, tj. w P. na ulicy (...), a nie za pośrednictwem internetu, z dostawą do klienta.

W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji M. J. wyjaśniła, że witryna internetowa (...) służy, jako materiał reklamowy do promocji towaru sprzedawanego w sklepie stacjonarnym. Faktyczna sprzedaż i wydanie towaru odbywa się zawsze poprzez zarejestrowany podmiot tj. firmę A. Wskazana domena internetowa nie stanowi własności strony, nie jest ona również jej administratorem a jedynie w ramach prowadzonej działalności współpracuje z właścicielem ww. domeny G. J. Zgodnie z regulaminem platformy internetowej (...) sprzedaż napojów alkoholowych odbywa się w sklepie stacjonarnym. Również z regulaminu wynika, że to G. J., działając w imieniu klienta zamawiającego towar dokonuje zakupu w sklepie stacjonarnym i dostarcza zakupiony towar, w ramach prowadzonej przez siebie działalności. Zamówienie może być także odebrane przez klienta osobiście. Klient dokonuje płatności na rzecz G. J.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...) lipca 2020 r. nr (...) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że organ dokonał analizy funkcjonowania sklepu internetowego (...), którego właścicielem jest M. J. Organ stwierdził, że prowadzi ona sprzedaż alkoholu przez Internet. Wydruk regulaminu sklepu internetowego znajduje się w aktach sprawy. Ustalono, że klient dokonuje zamówienia napoju alkoholowego drogą elektroniczną, wypełniając formularz zamówienia, a towar dostarczany jest klientowi przez kuriera. Płatność odbywa się przelewem lub za pobraniem.

Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w sprawie cofnięcia przedmiotowego zezwolenia prowadzone było w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami k.p.a. i ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Zdaniem organu, wykładnia celowościowa i funkcjonalna przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi rozwiewają wszelki wątpliwości dotyczące możliwości sprzedaży napojów alkoholowych za pośrednictwem Internetu.

M. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, polegające na przyjęciu, że korzystanie ze strony internetowej stanowi sprzedaż alkoholu poza miejscem wskazanym w zezwoleniu,

2. naruszenie przepisów postępowania t. art. 7, art. 77, art. 107 § 3 i art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 poprzez dokonanie ustaleń faktycznych z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, bez należytego rozważenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego oraz utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy nie zachodziły przesłanki do cofnięcia zezwolenia,

3. naruszenie art. 8 w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie,

4. naruszenie art. 112 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez błędne pouczenie, co do trybu zaskrzenia decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. - sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, a także zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania

(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na podniesiony w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, organy administracyjne nie wyjaśniły bowiem istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego i w konsekwencji cofnięcie stronie skarżącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Zakres postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie determinowany jest treścią przepisu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 487 z późn. zm.), zgodnie z którym sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży.

Sankcją za nieprzestrzeganie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, jak wynika z art. 18 ust. 10 ustawy jest cofnięcie uprzednio wydanego zezwolenia, Jak wynika z powołanego przepisu, zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku:

1) nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności:

a) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw,

b) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z naruszeniem zakazów określonych w art. 14 ust. 3 i 4;

2) nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych;

3) powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego;

4) wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł;

5) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4;

6) popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie;

7) orzeczenia, wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.

W rozpoznawanej sprawie orzekające organy uznały, że skarżąca naruszyła warunki określone w ww. ustawie, tj. określony w art. 18 ust. 7 pkt 6 ustawy, warunek wykonywania działalności gospodarczej, w zakresie objętym zezwoleniem, wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu. Jak wskazano, skarżąca winna prowadzić sprzedaż napojów alkoholowych wyłącznie w miejscu, które zostało jednoznacznie określone w zezwoleniu, tj. w P. na ulicy (...), a nie za pośrednictwem internetu, z dostawą do klienta.

W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że postanowienia art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, określające przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, są przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Oznacza to, że w przypadku spełnienia danej przesłanki organ jest zobowiązany wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia, w tym, m.in., w sytuacji, gdy następuje nieprzestrzeganie warunku wykonywania działalności gospodarczej w zakresie objętym zezwoleniem tylko przez przedsiębiorcę w nim oznaczonego i wyłącznie w miejscu wymienionym w zezwoleniu.

Jednakże, wydanie przez organ administracji decyzji cofającej zezwolenie, a zatem decyzji o szczególnie dotkliwym skutku dla przedsiębiorcy, prowadzącego działalność polegającą na sprzedaży alkoholu, niewątpliwie wymaga rzetelnego, wnikliwego i nie pozostawiającego żadnych wątpliwości, co do wyniku, postępowania wyjaśniającego, zakończonego ustaleniem stanu faktycznego, który stanowić może podstawę takiej decyzji. Celem zaś dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, organy mają obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych w tym zakresie działań.

W kontrolowanej sprawie, zdaniem Sądu, organy z naruszeniem zasad dotyczących sposobu prowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, nie ustaliły istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, pozwalających na przyjęcie, że skarżąca w istocie naruszyła określone w ustawie warunki sprzedaży napojów alkoholowych; w szczególności prowadziła sprzedaż alkoholu w miejscu innym, niż wskazane w zezwoleniu, co uzasadniało cofnięcie jej udzielonego zezwolenia.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, organy powołały się na działania Policji i ustalenia Prokuratury Rejonowej P. (...), które, jak wskazano, wykazały, że sprzedaż napojów alkoholowych, za pomocą domeny (...), prowadzi firma A.

Tymczasem, w aktach administracyjnych sprawy, brak jakichkolwiek dowodów wskazujących na okoliczności, na które powołuje się zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy. Również w uzasadnieniach decyzji organy nie wskazują tych dowodów. Sąd nie ma zatem możliwości dokonania jakiejkolwiek oceny w tym zakresie. Jedynym dokumentem z prowadzonego postępowania, na które powołuje się organ, dostępnym w aktach administracyjnych, jest postanowienie u umorzeniu dochodzenia, z którego treści wynika, że umorzono dochodzenie w sprawie o dokonanie w nieustalonym miejscu za pośrednictwem sieci Internet, co zostało ujawnione w P. w nieustalonym czasie, sprzedaży alkoholu za pomocą domeny (...) bez posiadanego zezwolenia, wobec braku znamion czynu zabronionego.

Ponadto, organ odwoławczy przyjął, co wynika wprost z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że M. J. jest właścicielem sklepu internetowego (...)

Z wyjaśnień skarżącej, podnoszonych w skardze, w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w postępowaniu przed organem I instancji, wynika natomiast, że wskazana domena internetowa nie stanowi własności skarżącej, nie jest ona również jej administratorem, a jedynie, w ramach prowadzonej działalności, współpracuje z właścicielem ww. domeny G. J. M. J. wyjaśniła również, że witryna internetowa (...) służy, jako materiał reklamowy do promocji towaru sprzedawanego w sklepie stacjonarnym. Faktyczna sprzedaż i wydanie towaru odbywa się zawsze poprzez zarejestrowany podmiot tjfirma A

Organy obu instancji nie tylko w żaden sposób nie odniosły się do wskazanych twierdzeń skarżącej, ale również nie poczyniły w tym zakresie żadnych ustaleń. Wobec czego, nie sposób ocenić, w oparciu, o jakie dowody przyjęto, że skarżąca jest właścicielem sklepu internetowego (...), i w ten sposób prowadzi sprzedaż alkoholu.

W podnoszonych w toku postępowania administracyjnego zarzutach skarżąca przedstawiała również, w jaki odbywa się sprzedaż alkoholu, wskazując, m.in., że wydanie towaru, na co szczególnie zwraca uwagę organ, następuje w sklepie stacjonarnym, pozostałe czynności, w tym dostarczenie towaru klientowi dokonywane jest przez G. J., w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej firmy B

Organy obu instancji, również w tym zakresie, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, jak również nie odnosząc się w żaden sposób do wyjaśnień skarżącej, uznały, że to M. J. dokonywała sprzedaży alkoholu przez internet, tj. z naruszeniem warunków wskazanych w zezwoleniu. Przy czym, jak wynika z akt administracyjnych oraz uzasadnień decyzji, wystarczającym dla organów dowodem na tę okoliczność jest internetowy wydruk regulaminu sklepu internetowego (...) (...), oraz anonimowe zawiadomienie.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, w pełni uzasadnione są podniesione w skardze zarzuty dotyczące braku podjęcia przez organy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Co należy szczególnie podkreślić w kontrolowanej sprawie, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ administracyjny jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów, w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego.

W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.).

Nie budzi jednak wątpliwości Sądu, że anonimowe zawiadomienie, na które wskazują organu obu instancji i wydruk regulaminu domeny internetowej, której skarżąca, co wynika z jej wyjaśnień, a czego organ nie zweryfikował, nie jest właścicielką, nie mogą stanowić dowodu nieprzestrzegania przez skarżącą warunków sprzedaży napojów alkoholowych, skutkującego cofnięciem zezwolenia, na podstawie wskazanych wyżej przepisów.

Ponadto, na co również należy wskazać, w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli obowiązuje zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) Zasada ta oznacza, między innymi, że organ odwoławczy ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe, celem ustalenia stanu faktycznego sprawy i jej rozstrzygnięcia. Nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu odwoławczym organ korzysta z ustaleń poczynionych przez organ I instancji, bez konieczności powtarzania czynności postępowania dowodowego, odnosząc się do tych ustaleń i dokonując ich oceny. Samo jednakże stwierdzenie organu odwoławczego, co ma miejsce w kontrolowanej sprawie, że postępowanie przed organem I instancji było prowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami k.p.a. i ustawy o wychowaniu w trzeźwości, zwłaszcza w sytuacji, kiedy organ I instancji w rzeczywistości nie prowadził żadnego postępowania dowodowego, a przynajmniej nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu jego decyzji, stanowi naruszenie nie tylko wskazanej wyżej zasady dwuinstancyjności, ale także pozostałych zasad dotyczących prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności zaś zasady praworządności, o której mowa w art. 6 k.p.a. a także zasady pogłębiania zaufania do organów państwa - art. 9 k.p.a.

Ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny Sądu dopiero wówczas, gdy stan faktyczny, stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji, został ustalony w sposób prawidłowy, w kontrolowanej sprawie, z uwagi na powyższe tj. brak w sprawie istotnych ustaleń, niezbędnych dla wydania decyzji, ocena Sądu w tym zakresie nie jest możliwa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, w szczególności, mając na uwadze wskazane wyżej przepisy ustawy

z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, rzetelnie zgromadzi materiał dowodowy niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokona jego wnikliwej oceny, z zachowaniem zasad wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t. jedn., Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), orzekł, jak sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.