Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 8 grudnia 2006 r.
III SA/Po 771/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska.

Sędziowie WSA: Walentyna Długaszewska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi R. H. na decyzję Wojewody z dnia (...) maja 2006 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy zameldowania.

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P., nr (...), z dnia (...) marca 2006 r.,

II.

zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych,

III.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) marca 2006 r., nr (...), wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), Prezydent Miasta P. orzekł o odmowie zameldowania R. H. na pobyt stały w lokalu numer (...) przy ulicy (...) w P.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji podał, iż postępowanie w sprawie zameldowania R. H. zostało wszczęte w związku z jej wnioskiem z dnia (...) lipca 2005 r. W toku postępowania ustalono, że kamienica przy ulicy (...) w P. stanowi współwłasność R. H., A. W., G. Z. i M. Z. Z zeznań wnioskodawczyni wynika, że przedmiotowe mieszkanie numer (...) było wcześniej podzielone na dwa oddzielne i wówczas miało podwójną numerację: (...) i (...). Kiedyś mieszkała ona tylko w jednym pokoju od podwórza bez dostępu do kuchni i ta część lokalu funkcjonowała jako lokal nr (...). Obecnie jest jeden duży lokal o numerze (...) i R. H. użytkuje całość tego lokalu (składającego się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i korytarza) gdzie wnioskodawczyni ma swoje rzeczy, meble i gdzie mieszka w sposób stały. Powyższe potwierdziła siostra R. H. A. W.

G. Z. i M. Z. przesłuchani w toku postępowania potwierdzili pobyt R. H. jedynie w lokalu numer (...), wyrażając jednocześnie zgodę na jej zameldowanie tam, natomiast zaprzeczyli, aby mieszkała w lokalu oznaczonym jako (...). Jednocześnie podali, że zajęła ona lokal o numerze (...) i korzysta z całego mieszkania.

W związku ze sprzecznymi zeznaniami stron oraz świadków organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu (...) października 2005 r. wizję lokalową w spornym lokalu, w wyniku której ustalono, że mieszkanie składa się z dwóch części, które nie są od siebie oddzielone, przy czym w jednej części lokalu znajdują się meble i sprzęty wykorzystywane do codziennego życia, natomiast druga część lokalu jest zaniedbana, ale przechowywane są tam rzeczy i sprzęty należące do R. H. Podczas wizji G. Z. oświadczył, że R. H. korzysta również z części mieszkania oznaczonej numerem (...), ale wykorzystuje ją na magazyn.

W celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących kwestii przebywania R. H. w przedmiotowym lokalu przesłuchano mieszkańców kamienicy M. O., P. M., A. G., którzy nie potrafili potwierdzić pobytu wnioskodawczyni w spornym lokalu, bo nigdy w nim nie byli, podając jednocześnie, że z części mieszkania oznaczonej numerem (...) nie słychać odgłosów zamieszkania, a przez okna nie widać włączonego światła. Pozostali świadkowie H.L. i L. L. nie potrafili nic powiedzieć na temat zamieszkiwania wnioskodawczyni w spornym mieszkaniu.

Ponadto organ pierwszej instancji podał w uzasadnieniu decyzji, że nie uwzględniono informacji przekazanych m.in. przez wnioskodawczynię ponieważ pozostają one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym w sprawie.

Organ pierwszej instancji uznał, że nie ma podstaw do zameldowania R. H. na pobyt stały, gdyż dowody zebrane w sprawie nie potwierdziły, aby przebywa w spornym lokalu o numerze (...),

W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji R. H. i A. W. wniosły o jej zmianę, podnosząc zarzut nieuwzględnienia ich zeznań i zakwestionowały wiarygodność zeznań G. Z. Odwołujące się wskazały, że lokal niegdyś oznaczony numerem (...) nie spełnia standardów mieszkaniowych.

Decyzją z dnia (...)maja 2006 r., nr (...), Wojewoda utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

W motywach tego rozstrzygnięcia podniósł, iż obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Zameldowanie jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkania w danym lokalu, tzn. najpierw należy zamieszkać na określony rodzaj pobytu, a następnie, najpóźniej przed upływem czwartej doby, dopełnić formalności meldunkowych.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, że wizja wysuwana jest na pierwsze miejsce w systemie środków dowodowych, a ustalenia z niej wynikające uznano za decydujące. Nie uwzględniono zatem zeznań m.in. R. H. i A. W. jako sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym, zwłaszcza z ustaleniami przeprowadzonej wizji i uznano, że nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie.

Fakt posiadania w lokalu swoich rzeczy czy innych ruchomości, zdaniem organu drugiej instancji, nie prowadzi do wniosku, iż strona tam mieszka w sposób stały. Jeżeli bowiem przez faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu rozumie się koncentrowanie tam swoich spraw życiowych, to zgromadzenie w tym lokalu różnych rzeczy, bez spełniania w nim podstawowych funkcji związanych z bytowaniem nie może prowadzić do odmiennego wniosku niż ten, iż zainteresowana faktyczne nie mieszka w nim w sposób stały, a może jedynie świadczyć o stwarzaniu pozorów pobytu.

Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Zameldowanie pod określonym adresem potwierdza jedynie miejsce zamieszkania osoby, a nie legalność jej pobytu w określonym lokalu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. H. nie zgodziła się z decyzją Prezydenta Miasta P. i organu odwoławczego, podnosząc zarzut wybiórczego traktowania dowodów poprzez bezzasadnie wykluczenie zeznań jej i jej siostry. Skarżąca podała, iż nieprawdą jest jakoby przedmiotowy lokal stanowił dwa oddzielne mieszkania, co potwierdzają jego oględziny, w których używa się sformułowania "ta część mieszkania". Od 1994 r. zajmuje ona całe mieszkanie numer (...) i potwierdziła, że jego część, zajęta przez nią później, jest zniszczona, ale aktualnie nie posiada ona środków na remont. Fakt, że nie całym mieszkaniu jest porządek lub panuje w nim cisza nie jest dowodem na to, że nie jest ono zamieszkane przez skarżącą. Dodatkowo skarżąca wskazała, że pismem z dnia (...) grudnia 2005 r. wnosiła o zakończenie sprawy, cofając wniosek o zameldowanie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania lub stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 63 § 3 k.p.a. podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego. W przypadku braku stosownego podpisu organ winien wezwać stronę do uzupełnienia braku formalnego pisma. Tymczasem odwołania z dnia (...) kwietnia 2006 r. R. H. i A. W. od decyzji organu pierwszej instancji, zawarte w jednym piśmie zostały podpisane jedynie przez A. W., a w aktach brak jest pełnomocnictwa do reprezentowania R. H. Jednocześnie organ nie wezwał strony do uzupełnienia braku poprzez złożenie podpisu lub przedłożenie stosownego pełnomocnictwa. Stwierdzić zatem należy naruszenie przez organ odwoławczy przepisów proceduralnych polegające na rozpoznaniu odwołania nie spełniającego wymogów formalnych.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Według art. 10 ust. 1 tej ustawy osoba przebywająca pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest zobowiązana zameldować się pod tym adresem na pobyt stały lub czasowy. Zgodnie natomiast z przepisem art. 29 ust. 1 ustawy - obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji - właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące w tym lokalu.

Zameldowanie na pobyt stały stanowi zatem czynność materialno - techniczną, uwarunkowaną kumulatywnym spełnieniem dwóch przesłanek w postaci faktycznego przebywania w danym lokalu osoby zgłaszającej zameldowanie oraz potwierdzenia tego pobytu, dokonanego przez właściciela lokalu lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do niego.

W ocenie Sądu organy pierwszej i drugiej instancji nie ustaliły w niniejszej sprawie w dostateczny sposób, czy powyższe przesłanki zostały spełnione.

W pierwszej kolejności obowiązkiem organów administracyjnych winno być ustalenie czy w ewidencji budynku przy ulicy (...) w P. funkcjonują aktualnie jako odrębne dwa lokale: lokal numer (...) i lokal o numerze (...). Zeznania świadków są bowiem w tej kwestii sprzeczne, a przeprowadzona w dniu (...) grudnia 2002 r. wizja lokalowa tego nie wyjaśnia (k. 11 akt administracyjnych).

Wobec wątpliwości powziętych przez organy administracyjne co do możliwości zameldowania skarżącej w spornym lokalu o numerze (...) konieczne było jednoznaczne ustalenie czy sporne pomieszczenie jest lokalem mieszkalnym, czyli wydzieloną trwałymi ścianami w obrębie budynku izbą lub zespołem izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, który wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służy zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych.

Celem wizji jest przeprowadzenie szczegółowych oględzin lokalu, by w ich wyniku ustalić, czy znajdowały się tam meble, sprzęty do użytku domowego czy też rzeczy osobiste skarżącej. W protokole wspomnianej wizji lokalowej opisano poszczególne izby, wraz z wyposażeniem, wchodzące w skład przedmiotowego lokalu pokoje, kuchnię, łazienkę i korytarz. Zaznaczono jednocześnie, że w drugiej części lokalu (opisanej jako lokal numer (...)) znajdują się przedmioty, w tym szafa z ubraniami, należące do R. H., co wbrew twierdzeniom organów, może wskazywać bezpośrednio na fakt przebywania skarżącej w spornym lokalu. Mimo, że wizji lokalowej nadany został status najważniejszego i decydującego dowodu, to jednak opisany powyżej fakt nie został w żaden sposób oceniony w zaskarżonych decyzjach.

Z zeznań G. Z. i M. Z. wynika, że R. H. zamieszkuje jedynie w lokalu numer (...), ale jednocześnie podali oni, że skarżąca zajęła lokal o numerze (...) i korzysta z całego mieszkania. Do tej okoliczności organy obu instancji nie odniosły się, co w świetle oświadczenia złożonego przez G. Z. podczas rozprawy przed Sądem, w którym przyznał, że skarżąca użytkuje lokal oznaczony dwoma numerami (...) i (...), ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Fakt, iż w jednej części lokalu mieszkalnego mógł panować nieład i była ona bardziej zniszczona, wobec twierdzeń skarżącej, że nie posiada ona obecnie środków finansowych na remont, nie może stanowić podstawy do przyjęcia wniosku, że skarżąca tej części lokalu w ogóle nie użytkuje, skoro ma do niej stały dostęp i znajdują się tam jej rzeczy, w tym meble oraz rzeczy osobiste.

Zgodnie z zasadą postępowania administracyjnego wynikającą z treści art. 7 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena czy dana okoliczność została udowodniona winna być wynikiem analizy całokształtu materiału dowodowego. W toku postępowania organy administracji publicznej winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczać jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

W myśl art. 80 k.p.a. organ winien dokonać oceny czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Jedną z zasad postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów. Swoją ocenę w tej mierze organ obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (patrz wyrok NSA, z dnia 13 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2160/98, LEX nr 43969).

Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (patrz wyrok NSA, z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, LEX nr 54171).

Wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy nie uwzględniono informacji i twierdzeń skarżącej oraz A. W., z uwagi na ich sprzeczność z pozostałymi dowodami stanowi, w ocenie Sądu naruszenie, opisanej powyżej, zasady swobodnej oceny dowodów. Obowiązkiem organów administracyjnych jest bowiem dokonanie oceny wszystkich dowodów i okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a nie ich wykluczanie z materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy decyzje w przedmiotowej sprawie jako wydane z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy, nie mogą ostać się w obrocie prawnym.

Ze względu na te okoliczności, Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w analizowanej sprawie.

Zdaniem Sądu organy administracyjne nie dokonały wnikliwej oceny zebranego, w toku prowadzonego przez nie postępowania, materiału dowodowego, albowiem nie wskazały w uzasadnieniach decyzji, jak podano powyżej, dlaczego pewne dowody uznano za wiarygodne, a innym odmówiono waloru wiarygodności i mocy dowodowej, przez co naruszono dodatkowo przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Rzeczą organów było bowiem wyjaśnienie sprzeczności pomiędzy poszczególnymi dowodami zebranymi w sprawie co do faktu zamieszkiwania skarżącej w spornym lokalu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej powinny zatem odnieść się do wszystkich dowodów w sprawie, biorąc pod uwagę kwestie pełnomocnictwa.

Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. jako nie odpowiadające prawu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.).

O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.