Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2604862

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 27 listopada 2018 r.
III SA/Po 490/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.).

Sędziowie WSA: Ireneusz Fornalik Mirella Ławniczak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok (...) oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z (...) r. po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) (o odmowie przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej na rok (...), o przyznaniu płatności za zazielenienie - (...), płatności redystrybucyjnej - (...) i płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych - (...) oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu dyscypliny finansowej) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu (...) r. strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności na rok (...).

We wniosku wskazano wybrane działki ewidencyjne.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia (...) r. odmówił stronie przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej na rok (...), przyznał jej płatność za zazielenienie - (...), płatność redystrybucyjną - (...) i płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych - (...) oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu dyscypliny finansowej.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że strona wniosła o przyznanie płatności JPO do łącznej powierzchni (...) ha (wskazując działki ewidencyjne m.in. nr (...)). Postępowanie prowadzone przez organ I instancji wykazało, że strona nie była faktycznym i trwałym posiadaczem gruntów na działkach nr (...).

Organ II instancji podniósł, że warunkiem otrzymania płatności do danego gruntu jest jego faktyczne posiadanie i użytkowanie na dzień 31 maja danego roku. W odniesieniu do przedmiotowych działek strona nie wykazała ich posiadania w sposób trwały i swobodny. Co do działki nr (...) sam wnioskodawca przyznał, że nie był jej użytkownikiem w (...) r. Z kolei odnosnie działki nr (...) ustalono, że strona dokonała jedynie czynności polegających na koszeniu tej działki na przełomie (...) r. Strona deklarowała ponadto wykonywanie na tej działce również czynności dotyczących rekultywacji terenu, ale nie wykazała ich dowodowo w prowadzonym postępowaniu (m.in. nie przedstawiła świadków mogących potwierdzić te czynności). Organ podniósł, że oświadczenia strony składane w toku postępowania, m.in. na rozprawie administracyjnej, dotyczące czynności dokonywanych na działce były niespójne.

Ostatecznie organ II instancji uznał, że strona dokonywała wybranych czynności na działce nr (...), ale nie oznacza to trwałego i swobodnego posiadania tego gruntu.

W skardze od decyzji organu II instancji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona podniosła, że kontrola administracyjna doprowadziła do pomniejszenia powierzchni kwalifikującej się do płatności, organ nie uwzględnił szeregu dokumentów (w tym oświadczeń (...)). Organ nie ustalił, czy (...) był faktycznym użytkownikiem działki w analizowanym okresie czasu. Zdaniem strony, doszło ponadto do przekroczenia terminów na wydanie decyzji przez organ I i II instancji.

Do skargi strona załączyła, m.in., oświadczenia (...) dotyczące użytkowania spornej działki nr (...).

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR

w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z (...) r. nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Brak jest także podstaw do stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Istota sporu do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżący użytkował działkę zgłoszoną do płatności JPO (nr (...)) na dzień (...) roku.

Jak ustaliły i oceniły organy I i II instancji skarżący nie spełniał tej przesłanki, co skutkowało koniecznością odmowy przyznania mu płatności JPO na rok (...).

Na poziomie unijnym kwestia przyznawania płatności bezpośrednich uregulowana została w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz.UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 608 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie 1307/2013").

Natomiast na poziomie krajowym problematyka ta ujęta jest w ustawie z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308 z późn. zm., dalej: "u.s.w.b.").

Płatności bezpośrednie przyznawane są rolnikowi, jeżeli spełnione są warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 u.s.w.b. - w tym w rozporządzeniu 1307/2013 - w przepisach tej ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie (por. art. 6 u.s.w.b.). Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, na co wskazuje art. 7 ust. 1 u.s.w.b., jeżeli:

1)

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2)

łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Jednolita płatność obszarowa - która oznacza jednolitą płatność obszarową, o której mowa w art. 36 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013 (art. 2 pkt 4 u.s.w.b.),

a także płatność dodatkowa - która stanowi z kolei płatność, o której mowa w tytule III rozdziale 2 rozporządzenia 1307/2013 (art. 2 pkt 9 u.s.w.b.) - zwane także łącznie z innymi płatnościami "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1)

położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013, zwanych dalej: "kwalifikującymi się hektarami",

2)

będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności,

3)

o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,

4)

nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art.

5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (por. art. 8 ust. 1 u.s.w.b.).

W doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że posiadanie gruntu oznacza jego faktyczne użytkowanie, dokonywanie na nim określonych profesjonalnych czynności agrotechnicznych. Posiadanie takie musi mieć przy tym charakter trwały i swobodny. Nie może zatem ograniczać się np. jedynie do dokonywania wybranych czynności agrotechnicznych na danym gruncie.

Wskazać dodatkowo trzeba, że postępowanie administracyjne w sprawach dotyczących przyznania płatności cechuje się istotnymi odmiennościami, które korespondują z wymogami prawa europejskiego, co do weryfikacji uprawnień do otrzymania płatności rolniczych. Przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności w zakresie w jakim przepisy nie stanowią inaczej (art. 3 ust. 1 u.s.w.b.).

W postępowaniach tych, o czym stanowi art. 3 ust. 2 u.s.w.b., organ administracji publicznej:

1)

stoi na straży praworządności;

2)

jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3)

udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4)

zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 u.s.w.b.).

W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie płatności JPO do łącznej powierzchni (...) ha (wskazując działki ewidencyjne, m.in., nr (...)).

Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że postepowanie prowadzone przez organ I i II instancji zasadnie wykazało, że strona nie była faktycznym i trwałym posiadaczem gruntów na działkach nr (...) na dzień (...) r.

W kwestii działki nr (...) sam skarżący przyznał w toku prowadzonego postępowania, że nie był jej użytkownikiem w (...) r. Tych ustaleń skarżący nie kwestionował też na etapie postępowania sądowego.

Odnośnie działki nr (...) ustalono natomiast prawidłowo, zdaniem Sądu, że strona dokonała jedynie określonych czynności polegających na koszeniu tej działki na przełomie (...) r.

Jak wskazał organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji, strona skarżąca deklarowała wprawdzie wykonywanie na tej działce również innych czynności dotyczących rekultywacji terenu, ale ostatecznie nie wykazała ich dowodowo w prowadzonym postępowaniu (m.in. nie przedstawiła świadków mogących potwierdzić te czynności). Jak już powyżej wskazano, regulacje prawne dotyczące postępowania w zakresie płatności uzasadniają konieczność podjęcia przez stronę określonej inicjatywy dowodowej, w celu wykazania prezentowanych przez nią twierdzeń, dotyczących okoliczności faktycznych danej sprawy. Tego rodzaju skutecznych czynności dowodowych ze strony skarżącej zabrakło w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł ponadto zasadnie, że różne oświadczenia strony składane w toku postępowania (m.in. na rozprawie administracyjnej) dotyczące czynności dokonywanych na działce były niespójne. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji szczegółowo wykazał te niespójności pomiędzy poszczególnymi oświadczeniami skarżącego.

Zdaniem Sądu, organ II instancji ostatecznie przyjął prawidłowo, że skarżący dokonał na przedmiotowym gruncie jedynie określonej czynności agrotechnicznej, ale nie posiadał on tej działki w sposób trwały i swobodny.

(...) wyraził zgodę na wykoszenie przez skarżącego spornej działki w (...) r., co wynika z jego oświadczenia załączonego do skargi (k. (...) akt sądowych). Jest to jednak zgoda na wykonanie określonej czynności agrotechnicznej, która nie była negowana przez organy w toku prowadzonego postępowania. Z kolei z innego oświadczenia (...) o zezwoleniu skarżącemu na uprawę przedmiotowej działki (k. (...) akt sądowych) nie wynika, że skarżący dokonywał rzeczywiście na tym gruncie szeregu innych czynności agrotechnicznych, które mogłyby świadczyć o trwałym i swobodnym posiadaniu przez niego działki.

Zdaniem Sądu, organ ARiMR prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zbadania kwestii spełniania przez stronę skarżącą warunków do otrzymania płatności, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył tak zgromadzony materiał dowodowy, w tym ten dostarczony przez stronę skarżącą, a na podstawie jego całokształtu ocenił wskazane powyżej okoliczności faktyczne, co przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tym organ powołał materiał dowodowy, a przyjęte ustalenia faktyczne opatrzył argumentacją dotyczącą wiarygodności i mocy dowodowej. Organ przytoczył także przepisy prawne istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, wyjaśnił podstawę prawną wydanej decyzji, w tym zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Ocena organu ARiMR w omawianym zakresie jest racjonalna, logiczna i spójna, a co najważniejsze znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Skarga i zawarte w niej twierdzenia stanowią w istocie wyłącznie polemikę z tak dokonaną oceną.

Z powyższych względów Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ ARiMR prawidłowo zastosował prawo materialne, a poczynione ustalenia faktyczne były wystarczające do przyjęcia stanowiska, że zaktualizowały się przesłanki do odmowy przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich JPO na (...) r.

Zdaniem Sądu niezasadne były zarzuty dotyczące przedłużania postępowania.

Niezasadny był ponadto zarzut dotyczący "manipulowania" powierzchnią działek zakwalifikowaną do płatności. Organ II instancji wyjaśnił, że powierzchnia działek jest kwalifikowana do przyznania płatności w sposób profesjonalny, w oparciu o dane ze (...). Powierzchnia działek rolnych kwalifikowanych do płatności nie jest ponadto tożsama z powierzchnią działek ewidencyjnych. Dane z (...) mogą mieć przy ustalaniu płatności jedynie charakter pomocniczy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.