Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1287131

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 15 lutego 2013 r.
III SA/Po 402/12
Tryb postępowania w sprawie przejścia z mocy ustawy porzuconych pojazdów na własność gminy.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.).

Sędziowie WSA: Beata Sokołowska, Małgorzata Górecka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2013 r. przy udziale sprawy ze skargi K. P. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia przejścia porzuconych pojazdów na własność Miasta Poznania z mocy ustawy stwierdza, że zaskarżona uchwała w części dotyczącej samochodu Mazda o numerze rejestracyjnym (...) i nr VIN (...) wydana została z naruszeniem prawa.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną uchwałą nr (...) z dnia 13 października 2009 r. Rada Miasta Poznania stwierdziła przejście na własność Miasta Poznania pojazdów z mocy ustawy uznanych za porzucone z zamiarem wyzbycia się, wymienionych w załączniku do uchwały, w tym samochodu (...), nr rejestracyjny (...), nr VIN (...).

Jako podstawę prawną uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) w zw. z art. 50a ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377).

W uzasadnieniu wyjaśniono, że przepis art. 50a ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nakłada na gminę obowiązek przejmowania na własność pojazdów uznanych za porzucone z zamiarem wyzbycia się, to jest pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych lub pojazdów, które zostały usunięte z drogi, ponieważ ich stan wskazywał na to, że nie są używane, nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia. Pojazdy, które w drodze niniejszej uchwały stają się własnością Miasta Poznania, zostały zabezpieczone przez Straż Miejską Miasta Poznania. Po otrzymaniu od Straży Miejskiej Miasta Poznania dokumentacji poświadczającej ustalenie osób uprawnionych do odbioru pojazdów, a także powiadomień właścicieli pojazdów o usunięciu pojazdów z drogi oraz o skutkach ich nieodebrania w terminie 6 miesięcy, Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta Poznania dokonał zlecenia oceny stanu technicznego pojazdów wraz z ustaleniem ich aktualnej wartości. Ponadto zgodnie z § 8 ust. 2 w zw. z ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów właściciele pojazdów, których udało się ustalić, zostali powiadomieni o wszczęciu procedury przejęcia prawa własności porzuconych przez nich pojazdów na rzecz Miasta Poznania. W świetle powyższego, Rada Miasta Poznania uznała, że istnieją podstawy do stwierdzenia, że pojazdy wymienione w załączniku do uchwały stają się z mocy prawa własnością Miasta Poznania.

Skargę na powyższą uchwałę w części dotyczącej samochodu (...), nr rejestracyjny (...), nr VIN (...), po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, złożyła K. P., wnosząc o stwierdzenie, że powyższa uchwała w zaskarżonej części jest nieważna bądź - ewentualnie - wydana została z naruszeniem prawa, względnie - o uchylenie przedmiotowej uchwały w zaskarżonej części.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przedmiotowa uchwała w zaskarżonej części rażąco narusza prawo, ponieważ:

- skarżąca wielokrotnie oświadczała, że nie miała i nie ma zamiaru wyzbycia się własności przedmiotowego pojazdu,

- w uchwale wskazano, że pojazd usunięto w trybie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, podczas gdy Straż Miejska usunęła go na podstawie art. 130a tejże ustawy, a to oznacza, że Rada Gminy nie posiadała żadnej kompetencji do przejmowania tego pojazdu na własność (właściwy był wyłącznie Naczelnik Urzędu Skarbowego działający w imieniu Skarbu Państwa),

- pojazd usunięto w dniu 8 maja 2008 r. (a nie jak podano w dokumentach - 9 maja 2008 r.), a więc przez upływem wyznaczonego terminu, ponieważ w wezwaniu z dnia 13 grudnia 2007 r. Straż Miejska wyznaczyła skarżącej termin usunięcia pojazdu - do dnia 28 grudnia 2008 r.,

- ustawa - Prawo o ruchu drogowym należy do gałęzi prawa publicznego i nie reguluje sfery prywatnej własności, podczas gdy przedmiotowy pojazd usunięto z nieruchomości prywatnej należącej do Spółdzielni Mieszkaniowej, tj. z miejsca postojowego przed budynkiem nr (...) na os. (...) w Poznaniu, a więc z miejsca, które w chwili usuwania pojazdu nie kwalifikowało się do stosowania art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym,

- art. 46 Konstytucji RP ustanawia zasadę wyłączności sądu w sprawach orzekania o przepadku rzeczy i żadna regulacja ustawą niższej rangi nie może zmieniać konstytucyjnych gwarancji, a tak się stało w niniejszej sprawie, skoro o przepadku pojazdu, a więc o pozbawieniu skarżącej prawa własności zdecydował organ samorządowy,

- nie istniała i nie istnieje podstawa prawa do orzekania przez radę gminy o przejęciu pojazdu na własność gminy, gdyż § 8 ust. 2 rozporządzenia MSWiA został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 50a ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym dotyczącej wyłącznie trybu postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na własność gminy, a nie organu, który miałby orzekać w sprawie własności,

- przedmiotowy pojazd nie był pojazdem nieużywanym (nie był wrakiem), a więc nie spełniał warunku usunięcia go w trybie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym,

- skarżąca nie została pouczona o treści art. 50a ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, stosownie do którego przepisu ust. 2 nie stosuje się, gdy nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej, pomimo że określone w tymże ust. 3 okoliczności miały miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ skarżąca w istotnym w sprawie okresie poważnie chorowała,

- uchwała rażąco narusza art. 64 ust. 3 Konstytucji, stosownie do którego ograniczenie własności jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza to istoty własności,

- w przedmiotowej sprawie zignorowano prawa i gwarancje wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Poznania wniosła o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie, podnosząc że od uchwalenia zaskarżonej uchwały upłynął okres ponad 2 lat.

Odnosząc się do zarzutów skargi, podniesiono, że są one bezzasadne. Stwierdzono, że zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, a więc na podstawie obowiązujących przepisów prawa i na podstawie kompetencji wynikających z przepisów prawa. Uchwała nie zawiera obiektywnej niezgodności z obowiązującymi przepisami prawa, a ewentualna ochrona interesu własnego skarżącej winna następować przed sądem powszechnym.

Jednocześnie wyjaśniono, że przedmiotowy pojazd został usunięty na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu wydanej przez Straż Miejską Miasta Poznania w dniu 9 maja 2008 r. w trybie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Skarżąca została skutecznie zawiadomiona - pismem z dnia 23 maja 2008 r. o usunięciu przedmiotowego pojazdu oraz o konieczności jego odbioru z parkingu w terminie 6 miesięcy oraz o tym, że w przypadku nieodebrania pojazdu w tym terminie prawo własności pojazdu przejdzie na Miasto Poznań. Ponadto skarżąca była również uprzednio informowana o możliwości usunięcia jej pojazdu w trybie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, jednak nie zastosowała się do wezwań. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji zdjęciowej wynika, że pojazd nie nadawał się do ruchu drogowego, nie posiadał tablic rejestracyjnych i posiadał cechy tzw. pojazdu porzuconego. W tej sytuacji usunięcie pojazdu i jego przejście na własność Miasta Poznania było zasadne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

W piśmie z dnia 3 września 2012 r. skarżąca, podtrzymując stanowisko przedstawione w skardze, rozwinęła jej argumentację. Dodatkowo podniosła, że nie została spełniona przesłanka z art. 50a ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ponieważ skarżąca do chwili obecnej nie została wezwana przez organ gminy do odebrania samochodu - wszystkie dotychczasowe pisma kierowane do skarżącej miał jedynie charakter informacyjny (nie były wezwaniem). Ponadto wskazała, że w niniejszej sprawie nie został spełniony wynikający z § 4 ust. 1 rozporządzenia MSWiA wymóg zgłoszenia Policji lub straży gminnej (miejskiej) przez organ gminy lub zarządcę drogi potrzeby usunięcia pojazdu z drogi. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie doszło również do naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych w stosunku do zakładanego celu regulacji, ponieważ parkowanie pojazdu bez tablic rejestracyjnych obwarowane jest sankcją utraty majątku w postaci tego samochodu.

W odpowiedzi Rada Miasta Poznania podtrzymała stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 15 lutego 2013 r. pełnomocnik organu oświadczył, że zaskarżona uchwała została przedłożona organowi nadzoru w dniu 19 października 2009 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że - wbrew twierdzeniom skarżącej - nie budzi wątpliwości, że przedmiotowa uchwała została wydana na podstawie art. 50a ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), co wynika z treści zaskarżonej uchwały oraz pozostałych okoliczności sprawy poprzedzających jej wydanie znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w formularzu dyspozycji usunięcia pojazdu jako podstawa prawna wskazane są dwa przepisy: art. 50a ust. 1 oraz art. 130a ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym z opcją "niepotrzebne skreślić". W sporządzonej w niniejszej sprawie dyspozycji usunięcia pojazdu z dnia 9 maja 2008 r. (k. 15 akt adm.) wprawdzie rzeczywiście - jak podniosła skarżąca, nie skreślono, lecz raczej podkreślono art. 130a ust. 4, co jednak - zdaniem Sądu, należy potraktować jako skreślenie tego przepisu i tym samym wskazanie jako podstawy prawnej art. 50a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, biorąc pod uwagę w szczególności to, że w treści tejże dyspozycji wskazano okoliczności wynikające z tego ostatniego przepisu. W dyspozycji tej jako przyczynę usunięcia pojazdu stwierdzono bowiem: brak tablic rejestracyjnych, brak powietrza w kołach, brak lusterek, brak korka wlewu paliwa, co zostało zobrazowane na fotografiach (k. 15-17 akt adm). Ponadto również z pozostałych okoliczności faktycznych wynika, że przedmiotowy samochód został usunięty w trybie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. O tym trybie skarżąca została poinformowana w piśmie z dnia 13 grudnia 2007 r. (k. 2 akt adm.), w którym jednocześnie wskazano, że przedmiotowy samochód skarżącej spełnia kryteria określone w tym przepisie oraz nakazano jego usunięcie w terminie do 28 grudnia 2008 r. W notatce służbowej z dnia 13 maja 2008 r. (k. 6 akt adm.) wskazano, że pojazd od kilku lat nie był użytkowany i nie posiadał tablic rejestracyjnych, a więc spełniał kryteria "wraka", a właścicielka tego pojazdu nie odpowiedziała na wezwanie do jego usunięcia. Zawiadomieniem z dnia 23 maja 2008 r. skarżąca została poinformowana o usunięciu pojazdu oraz o tym, że w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w ciągu 6 miesięcy, pojazd zostanie przejęty na własność Miasta Poznania; jako podstawę prawną wskazano art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenie MSWiA z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (k. 8 akt adm.). Ponownie poinformowano skarżącą o tych okolicznościach w powołaniu na powyższą podstawę prawną w piśmie z dnia 2 czerwca 2008 r. (k. 11 akt adm.). Wreszcie, pismem z dnia 20 listopada 2008 r. poinformowano skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia własności ww. pojazdu na rzecz Miasta Poznania, jako podstawę prawną wskazując art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 2 w zw. z ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (k. 26 akt adm.). Jednocześnie należy zauważyć, że przesłanki usunięcia pojazdu określone w art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym mają inny charakter. Należą do nich m.in. pozostawienie pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W niniejszej sprawie - jak wykazano powyżej, nie stwierdzono tego rodzaju przesłanek jako podstawy usunięcia pojazdu. Podstawą prawną zaskarżonej uchwały był zatem art. 50a ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a także § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377).

Trafny jest natomiast zarzut, że § 8 ust. 2 powołanego rozporządzenia MSWiA, będący podstawą prawną podjętej przez Radę Miasta uchwały wykracza poza zakres delegacji ustawowej zawartej w art. 50a ust. 5 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Upoważnienie ustawowe zawarte w art. 50a ust. 5 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi bowiem, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, kierując się zasadą poszanowania prawa własności oraz potrzebą zapewnienia porządku na drogach publicznych określi tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na własność gminy. Tym samym podstawa prawna do wydania aktu podustawowego w tej sprawie ograniczała się wyłącznie do określenia w rozporządzeniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji trybu postępowania w zakresie przejmowania pojazdu przez gminę, natomiast nie obejmowała właściwości organów do orzekania o przejęciu. Podstawy prawnej kwestionowanej uchwały nie może stanowić również przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym opierający się na domniemaniu właściwości rady gminy w sprawach objętych zakresem działania gminy oraz art. 40 ust. 2 pkt 1 tej ustawy określający podstawy stanowienia przepisów gminnych. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powołanym przez skarżącą wyroku z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt I OSK 792/08, Lex nr 511533 (zob. także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt III SAB/Kr 14/08, Lex nr 1074509).

Wskazany jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały § 8 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów jest więc niezgodny z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 50a ust. 5 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a także z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższe oznacza, że zaskarżona uchwała de facto została wydana bez podstawy prawnej wobec braku prawidłowej normy kompetencyjnej upoważniającej Radę Gminy do orzekania w przedmiocie stwierdzenia przejścia na własność gminy pojazdów uznanych za porzucone z zamiarem wyzbycia się, co jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia jej nieważności (stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem prawa). Zgodnie bowiem z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej, w tym organy jednostek samorządu terytorialnego, winny działać na podstawie i w granicach prawa. Natomiast sąd administracyjny jest upoważniony do oceny zgodności aktu podstawowego (rozporządzenia) z ustawą oraz Konstytucją i w razie stwierdzenia, tak jak w niniejszej sprawie, tego rodzaju niezgodności, jest uprawniony do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu rozporządzenia (tutaj § 8 ust. 2 powołanego rozporządzenia MSWiA), co wynika z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP.

W tym miejscu należy podkreślić, że powyższe nie oznacza, że przejście usuniętego w trybie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym pojazdu na własność gminy jest w ogóle wykluczone, lecz oznacza jedynie, że w tym zakresie nie jest dopuszczalne orzekanie przez Radę Gminy.

Należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego przez skarżącą wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 stwierdził, że art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym przewiduje sytuację, w której dochodzi do przejścia z mocy ustawy na rzecz gminy własności pojazdów porzuconych. W tej sytuacji mamy do czynienia z usunięciem pojazdu z drogi w związku z pozostawieniem go bez tablic rejestracyjnych lub w stanie wskazującym na nieużywanie (art. 50a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym). Pojazd nie jest zatem odbierany właścicielowi, ale usuwany w związku z okolicznościami świadczącymi o jego porzuceniu, wyzbyciu się władztwa nad rzeczą. Następnie, na skutek nieodebrania takiego pojazdu przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się, że został porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodzi na własność gminy z mocy ustawy (art. 50a ust. 2 Prawa o ruchu drogowym). Zatem zarówno przesłanki usunięcia takiego pojazdu z drogi, jak i fakt nieodebrania go w określonym terminie przez właściciela świadczą w tej sytuacji o tym, że mamy w istocie do czynienia z porzuceniem pojazdu przez właściciela z zamiarem wyzbycia się własności. Co więcej, do przejścia własności z mocy ustawy na rzecz gminy nie dochodzi, gdy nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej (art. 50a ust. 3 prawa o ruchu drogowym). Właściciel może zatem domniemanie porzucenia pojazdu z zamiarem wyzbycia się własności wzruszyć. Posłużenie się w art. 50a Prawa o ruchu drogowym wzruszalnym domniemaniem porzucenia pojazdu z zamiarem wyzbycia się własności wydaje się zatem w tej sytuacji zdaniem Trybunału Konstytucyjnego adekwatne. Z kolei na gruncie ocenianego przez Trybunał Konstytucyjny art. 130a Prawa o ruchu drogowym mamy do czynienia z sytuacją odmienną. Do przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nie dochodzi bowiem w związku z porzuceniem pojazdu przez właściciela, ale na skutek pozbawienia właściciela własności pojazdu. Właściciel jest najpierw pozbawiany faktycznego władztwa nad rzeczą na skutek usunięcia pojazdu z drogi przez Policję lub straż miejską w związku z naruszeniem przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu drogowego. Następnie własność pojazdu z mocy ustawy przechodzi na rzecz Skarbu Państwa, na skutek niedopełnienia przez właściciela (w ciągu 6 miesięcy) obowiązków dotyczących pokrycia kosztów usunięcia i parkowania pojazdu. Przyjęta konstrukcja domniemania porzucenia pojazdu z zamiarem wyzbycia się jego własności jest zatem, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, nieadekwatna. W istocie mamy bowiem do czynienia z pozbawieniem dotychczasowego właściciela własności pojazdu na skutek spełnienia przesłanek ustawowych i przejęciem tej własności z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa.

Należy zatem stwierdzić, odwołując się do powyższych rozważań Trybunału Konstytucyjnego, że w analizowanym art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym w istocie nie mamy do czynienia (tak jak w przypadku art. 130a) z władczym odjęciem prawa własności (przepadkiem rzeczy). Przepis art. 50a zawiera bowiem przesłanki przejścia własności pojazdu na rzecz gminy, które świadczą o uzewnętrznieniu porzucenia pojazdu z zamiarem wyzbycia się. Powyższe okoliczności nawiązują do instytucji porzucenia rzeczy, o której mowa w art. 180 Kodeksu cywilnego, stosownie do którego właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Porzucenie rzeczy ruchomej wymaga wyzbycia się jej posiadania przez właściciela w sposób umożliwiający zawładnięcie daną rzeczą przez każdego. Wymagany jest zamiar wyzbycia się własności, co nie jest jednoznaczne z pozostawieniem pojazdu bez tablic lub nieużywanie go przez dłuższy czas. Za spełnienie tej przesłanki Prawo o ruchu drogowym uznaje nieodebranie pojazdu w terminie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, chyba że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej (art. 50a ust. 2 i 3), jak również nieustalenie w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu osoby uprawnionej do jego odbioru (ust. 4). Jeżeli bowiem właściciel pojazdu, pomimo wiedzy, gdzie pojazd się znajduje, nie odbiera go przez okres 6 miesięcy, a następnie uprzedzony o możliwości utraty prawa własności zgadza się na to lub nie zajmuje stanowiska można zasadnie uznać, że pojazd ten porzucił z zamiarem wyzbycia się własności. Pojazd w takim wypadku staje się pojazdem niczyim. W myśl art. 181 Kodeksu cywilnego własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w posiadanie samoistne, zwane zawłaszczeniem. W omawianym przypadku podstawą nabycia własności takiego pojazdu nie jest ten przepis, lecz art. 50a ust. 2 in fine, który stanowi, że pojazd taki przechodzi na własność gminy z mocy ustawy (zob. R. A. Stefański, Komentarz do art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, System Informacji Prawnej Lex oraz uzasadnienie uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, LEX nr 621105).

Co do zasady przejście pojazdu na własność gminy w trybie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest zatem możliwe, z tym jednak zastrzeżeniem, że do orzekania o przejęciu pojazdu na własność gminy nie jest uprawniona Rada Gminy, pomimo, że takie orzeczenie miałoby jedynie deklaratoryjny charakter i nie byłoby równoznaczne z orzeczeniem przepadku rzeczy (pojazdu) tak jak w przypadku art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ponieważ nie stanowiłoby o władczym odjęciu własności pojazdu, lecz stwierdzałoby przejście pojazdu na własność gminy z mocy prawa wobec porzucenia pojazdu z uzewnętrznionym zamiarem wyzbycia się jego własności. W takiej sytuacji, wobec braku ustawowej regulacji szczególnej, w celu rozstrzygnięcia, czy w konkretnym przypadku zostały spełnione przesłanki omawianego przejście pojazdu na własność gminy z mocy prawa (w trybie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym), należy odwołać się do zasad ogólnych dotyczących nabycia rzeczy porzuconej. W szczególności uprawnione jest zatem powództwo o ustalenie na drodze cywilnej. W niniejszej sprawie Skarżąca skorzystała z tego rodzaju możliwości, wnosząc powództwo o ustalenie, o wydanie i o zapłatę - sprawa cywilna o sygn. akt (...), w której kwestia ustalenia własności przedmiotowego pojazdu będzie miała zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonych roszczeń. W ramach tego postępowania w pierwszej kolejności przedmiotem badania będzie więc kwestia przejścia własności na rzecz gminy w trybie art. 50a Prawa o ruchu drogowym. W związku z powyższym wszelkie zarzuty dotyczące postępowania w tym zakresie skarżąca może podnosić w tejże sprawie cywilnej. Natomiast w niniejszej sprawie należało odstąpić od badania zaskarżonej uchwały pod względem merytorycznym, skoro - jak wykazano powyżej, Rada Miasta nie miała w ogóle uprawnienia do orzekania w przedmiocie przejścia usuniętego samochodu na własność gminy.

Na zakończenie należy wyjaśnić zakres orzekania w niniejszej sprawie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miasta Poznania, która podlega zaskarżeniu na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), zwanej dalej u.s.g. Nie mamy więc tutaj do czynienia z załatwieniem sprawy administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (zob. wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04, Lex nr 141458). Skarga złożona w trybie powyższego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały ani też stan zagrożenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04, Lex nr 151236). W konsekwencji należy także uznać, że udział w charakterze uczestnika postępowania sądowego, jakie toczy się w trybie skargi wniesionej na podstawie art. 101 u.s.g., może zgłosić podmiot, który wykaże, iż przed wystąpieniem z wnioskiem o dopuszczenie go do udziału w sprawie jaka toczy się przed sądem spełnił wymagania określone w art. 101 u.s.g., a jej rozstrzygnięcie dotyczy wprost jego interesu prawnego (zob. postanowienie NSA z dnia 2 września 2011 r., sygn. akt II OZ 735/11, Lex nr 966267).

Przedmiotowa uchwała Rady Miasta Poznania z dnia 13 października 2009 r. została zaskarżona jedynie przez skarżącą - K. P. i to jedynie w części dotyczącej samochodu marki (...) o numerze rejestracyjnym (...). Jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi, jednak jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona. Należy przy tym podkreślić, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. sąd orzeka jedynie "w granicach" interesu prawnego skarżącego (zob. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 978/08, Lex nr 530031). W niniejszej sprawie, jak wskazano wyżej, uchwała Rady Miasta Poznania została zaskarżona jedynie w części dotyczącej przejścia na własność Miasta Poznania z mocy ustawy uznanego za porzucony samochodu marki (...) o numerze rejestracyjnym (...). W tym też zakresie skarżąca jako właściciel tego pojazdu posiadała legitymację do zaskarżenia przedmiotowej uchwały, ponieważ w tym zakresie zostało naruszone jej uprawnienie właścicielskie i w konsekwencji w tym zakresie Sąd był uprawniony do kontroli zaskarżonej uchwały.

W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonej uchwały w powyżej określonym zakresie, wyznaczającym granice rozpoznania sprawy, Sąd stwierdził jednocześnie naruszenie prawa (art. 50a ust. 5 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 2, art. 7 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP) uzasadniające stwierdzenie nieważności tejże uchwały we wskazanym zakresie na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Z uwagi jednak na upływ ponad 1 roku od chwili podjęcia przedmiotowej uchwały, Sąd orzekł o jej wydaniu we wskazanym zakresie z naruszeniem prawa - na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 u.s.g.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.