III SA/Po 286/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2591328

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 listopada 2018 r. III SA/Po 286/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.).

Sędziowie WSA: Ireneusz Fornalik Mirella Ławniczak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. przy udziale sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia (...) kwietnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z (...) kwietnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.), dalej: "o.p.", w zw. z art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 z późn. zm.), dalej: "u.g.h.", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z (...) kwietnia 2016 r. o wymierzeniu J. P. kary pieniężnej w wysokości 24 000 zł z tytułu urządzania gier na automatach do gry poza kasynem gry.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne.

W dniu 13 października 2015 r. w toku kontroli ustalono, że w lokalu na stacji paliw w miejscowości (...), gdzie działalność gospodarczą prowadził J. P., znajdują się podłączone do sieci elektrycznej i gotowe do gry dwa urządzenia przypominające wyglądem automaty do gier.

W drodze eksperymentu ustalono, że gry oferowane na przedmiotowych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu u.g.h., urządzanymi z naruszeniem jej przepisów. Miały one bowiem charakter losowy i były urządzane w celach komercyjnych, gdyż w celu rozpoczęcia gry trzeba było dokonać zasilenia automatu środkami pieniężnymi. Przedmiotowe automaty umożliwiały bezpośrednią wypłatę wygranych pieniężnych, przeliczając na pieniądze odpowiednią ilość posiadanych punktów kredytowych, uzyskanych za wpłacone środki oraz zdobytych jako wygrane podczas gier. Gry losowe zaś mogą odbywać się wyłącznie na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Brak koncesji stanowi podstawę do wymierzenia udostępniającemu lokal kary pieniężnej. Podlega jej urządzający gry na automatach poza kasynem gry (art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.) i wynosi ona 12 000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.).

Strona na podstawie umowy dzierżawy (k. 21-22 akt adm.) zawartej z H. sp. z o.o. w P. (jako dzierżawcą) miała otrzymywać miesięczny czynsz w wysokości 500 zł płatny od chwili uruchomienia urządzeń aż do miesiąca, w którym przestano je eksploatować, natomiast w przypadku braku eksploatacji urządzenia obowiązek zapłaty czynszu aktualizował się w miesiącu, w którym eksploatacja rozpoczęła się lub dotychczas eksploatowane urządzenie zastąpiono nowym (§ 2 pkt 1). Czynsz nie był zatem związany z dzierżawą powierzchni, ale z eksploatacja automatów. Strona zapewniła warunki do działania urządzeń, gdyż w przypadku włamania lub istotnego ich uszkodzenia miała ona obowiązek niezwłocznego zawiadomienia dzierżawcy (§ 6 pkt 1). Dzierżawca zobowiązał się do zapewnienia stronie obsługi prawnej związanej z eksploatacją urządzeń (§ 6 pkt 2). Powyższe umożliwia korzystanie z urządzeń, stąd stronę uznano za urządzającego gry.

W skardze strona zarzuciła decyzji organu odwoławczego:

1.

skierowanie decyzji do skarżącego bez podstawy prawnej, gdyż nie można mu wymierzyć kary na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów;

2.

naruszenie art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1201), dalej: "nowela z 12 czerwca 2015 r.", przez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący był zobowiązany do dostosowania się do wymogów określonych w u.g.h. dopiero od 1 lipca 2016 r.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji. W związku z jego zreferowaniem powtarzanie go jest zbędne.

Zarzuty skargi nie są zasadne. Odnosząc się do nich należy podnieść, co następuje.

Skarżący zarzucił skierowanie do niego decyzji bez podstawy prawnej, gdyż nie można mu było wymierzyć kary na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów. Kluczowe jest więc ustalenie, jakie przepisy obowiązywały w dniu kontroli, tj. 13 października 2015 r. W dniu tym przepisy u.g.h. obowiązywały w brzmieniu nadanym im nowelą z 12 czerwca 2015 r. (weszła ona w życie 3 września 2015 r.). Nie zasługuje stąd na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 4 noweli z 12 czerwca 2015 r. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący był zobowiązany do dostosowania się do wymogów określonych w u.g.h. dopiero od 1 lipca 2016 r. Powyższy przepis przejściowy noweli z 12 czerwca 2015 r. (art. 4) dotyczy jedynie podmiotów, które w dniu wejścia w życie noweli z 12 czerwca 2015 r. (3 września 2015 r.) prowadziły legalnie działalność w zakresie gier hazardowych na podstawie uzyskanej koncesji lub zezwolenia. W dniu tym skarżący nie urządzał tych gier legalnie, stąd przepis ten nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Nielegalność działania skarżącego wynikała z braku stosownej koncesji i jednocześnie z urządzania gier na przedmiotowych automatach w rozumieniu przepisów u.g.h.

Działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry (art. 6 ust. 1 u.g.h.). Urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry (art. 14 ust. 1 u.g.h.). Grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości (art. 2 ust. 3 u.g.h.). Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.).

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Na podstawie art. 89 ust. 2 u.g.h., wysokość kary pieniężnej wymierzanej w tym przypadku wynosi 12 000 zł od każdego automatu.

Skarżący nie legitymował się dokumentem legalizującym jego działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazał, że przed udostępnieniem urządzenia grającym zadośćuczynił obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h. Nie ulega zaś wątpliwości, że skontrolowany automat był automatem do gry w rozumieniu u.g.h.

Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem "urządzającego gry" w celu identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za delikt polegający na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. Nie ma przy tym istotnego znaczenia, czy podmiot ten legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna, która nie posiada osobowości prawnej, ani też osoba prawna, która nie działa w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać.

Oznacza to, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować, zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, PWN, Warszawa 1994). Według Słownika Języka Polskiego pod red. M. Szymczaka (PWN, Warszawa 1981) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący te działania.

Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Uznanie danego podmiotu za "urządzającego gry" w rozumieniu analizowanego przepisu każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy osoba taka lub podmiot podejmował czynności, polegające m.in. na opisanych wyżej aktywnych działaniach, wskazujących na istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych.

Zdaniem Sądu takie działania podjął skarżący, który zawarł umowę dzierżawy z H. sp. z o.o. w P., w wykonaniu której skarżący miał otrzymywać miesięczny czynsz w wysokości 500 zł płatny od chwili uruchomienia urządzeń aż do miesiąca, w którym przestano je eksploatować, natomiast w przypadku braku eksploatacji urządzenia obowiązek zapłaty czynszu aktualizował się w miesiącu, w którym eksploatacja rozpoczęła się lub dotychczas eksploatowane urządzenie zastąpiono nowym (§ 2 pkt 1). Jak zasadnie wskazał organ, czynsz nie był zatem związany z dzierżawą powierzchni, ale z eksploatacja automatów. Ponadto skarżący zapewnił warunki do działania urządzeń, gdyż w przypadku włamania lub istotnego ich uszkodzenia miała obowiązek niezwłocznego zawiadomienia dzierżawcy (§ 6 pkt 1). Dzierżawca zobowiązał się do zapewnienia skarżącemu obsługi prawnej związanej z eksploatacją urządzeń (§ 6 pkt 2). Oznacza to, że rola skarżącego nie ograniczała się do udostępnienia powierzchni pod lokalizację urządzenia do gry, ale również aktywnie uczestniczył on w eksploatacji automatu. Jego działania umożliwiały korzystanie z urządzeń, stąd stronę uznano za urządzającego gry. Organy celne nie naruszyły więc przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec skarżącego art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Organy nie naruszyły ustawowych reguł prowadzenia postępowania, prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia. Podjęły wszelkie niezbędne czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia reguł oceny dowodów. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ocena dowodów, jakiej dokonano w tej sprawie nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Została ona dokonana z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego oraz została poparta przekonującą argumentacją. Dokonanie ustaleń faktycznych w sposób odbiegający od oczekiwań podatnika nie może być automatycznie utożsamiane z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy celne uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie uznania urządzeń w lokalu skarżącego za automaty do gier w rozumieniu u.g.h., uzasadniły je obszernie.

Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.