III SA/Po 274/16 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2241910

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lutego 2017 r. III SA/Po 274/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.).

Sędziowie WSA: Ireneusz Fornalik Szymon Widłak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) roku nr (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Uzasadnienie.

Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia (...) działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm.); dalej: u.t.d., nałożył na x karę pieniężną w wysokości (...) zł.

W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli u przedsiębiorcy, w trakcie której skontrolowano (...) kierowców w okresie od (...) r., zatrudnionych na podstawie umowy o pracę i (...) w okresie (...) zatrudnionego na podstawie umowy zlecenia, kontrolujący stwierdzili naruszenia prawa polegające na:

1.

skróceniu dziennego czasu odpoczynku - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny i za każdą następna godzinę (pkt. 5.3.1 i 5.3.2 załącznika nr 3 do ustawy)

2.

udostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy - za każdy dzień (pkt. 6.3.9)

3.

niedochowaniu obowiązku wczytywania danych z kart kierowcy - za każdego kierowcę (pkt. 6.3.11)

4.

przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu

- o czas powyżej 15 minut do jeden godziny (pkt. 5.1.1)

- za każdą następną rozpoczętą godzinę (pkt. 5.1.2)

5.

nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu

- za każdy dzień (pkt. 6.3.7)

6.

przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy - o czas powyżej 15 minut do 30 minut - pkt 5.2.1

7.

skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku - o czas do jednej godziny i za każdą następna godzinę - pkt 5.4.1 i 5.4.2

8.

niedochowaniu obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego - pkt. 6.3.12.

Jednocześnie organ umorzył postępowanie w zakresie naruszenia polegającego na nieudzieleniu przerwy wskazywanej w art. 13 ust. 1 ustawy o czasie kierowców.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, m.in., że w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 92b i 92 c u.t.d., albowiem za wszystkie stwierdzone naruszenia strona ponosi osobistą odpowiedzialność. Przedsiębiorca odpowiada bowiem za nieprawidłową organizację pracy kierowców, skutkującą naruszeniami prawa w zakresie norm regulujących czas pracy kierowców.

W odwołaniu od powyższej decyzji x wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając decyzji naruszenie art. 92 u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie normy prawnej w odniesieniu do nieprawidłowej metodologii sankcjonowania naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli.

W ocenie strony należało dokonać przesłuchania świadków lub strony na okoliczność utraty wykresówek z przyczyn niezależnych od strony. Braki w zapisie kilometrów mają wynikać z obsługi techniczno - mechanicznej. W okresie kontroli świadczone były usługi serwisowe pojazdów. Prób drogowych dokonuje warsztat, ale również właściciel pojazdów. Zdaniem strony, nie można podwójnie karać przedsiębiorcy i kierowcy w formie kary administracyjnej i grzywny.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 92a ust. 1-6, art. 92b, art. 92c u.t.d., art. 4 i art. 7-10 oraz art. 12 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz.UE.L 102 z 11.04.2006) oraz art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 i art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, m.in., że organ I instancji prawidłowo stwierdził naruszenia prawa opisane szczegółowo w uzasadnieniu swojej decyzji. Dokonał wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, który został również prawidłowo oceniony w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Nie było wobec tego powodów do dokonywania przesłuchania strony czy świadków przez nią wskazywanych, gdyż istotne okoliczności faktyczne sprawy zostały ustalone wyczerpująco na podstawie innego materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie znajdował zastosowania art. 92b ust. 1 u.t.d, albowiem strona nie zapewniła prawidłowego przestrzegania przez zatrudnianych kierowców przepisów o czasie pracy kierowców. Nie miał również zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., albowiem strona nie wykazała dowodowo, że nie miała wpływu na stwierdzone naruszenia i nie nastąpiły one na skutek okoliczności, których nie można było przewidzieć. Strona winna tak planować pracę przedsiębiorstwa, by kierowca był w stanie wykonać swoje zadania przewozowe przestrzegając obowiązujących norm pracy. W toku postępowania strona nie przedłożyła dokumentacji obrazującej w jakikolwiek sposób, że planowanie pracy kierowców i nadzór nad nią były wykonywane w prawidłowy sposób.

x wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia wskazanej wyżej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) r.

W ocenie skarżącej, należało dokonać przesłuchania świadków lub strony na okoliczność utraty wykresówek z przyczyn niezależnych od strony. Braki w zapisie kilometrów mają wynikać z obsługi techniczno - mechanicznej. W okresie kontroli świadczone były usługi serwisowe pojazdów. Prób drogowych dokonuje warsztat, ale również właściciel pojazdów. Zdaniem skarżącej, nie można podwójnie karać przedsiębiorcy i kierowcy w formie kary administracyjnej i grzywny. Skarżąca wskazała, że nie przedłożyła wymaganych dokumentów, ale nie w wyniku celowego działania, tylko z powodu przyczyn od niej niezależnych.

W ocenie skarżącej nie ponosi ona odpowiedzialności za stwierdzone uchybienia, co miały wykazać dowody wnioskowane przez nią w toku przedmiotowego postępowania. Organ nie przeprowadził bezzasadnie tych dowodów i oparł swoje decyzje na podstawie niepełnego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na x kary pieniężnej stanowi art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414), zwanej dalej u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Ustawodawca w załączniku nr 3 w poz. 5.3.1 i 5.3.2 załącznika nr 3 przewidział karę na naruszenia polegające na skróceniu dziennego czasu odpoczynku - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny i za każdą następna godzinę W poz. 6.3.9 załącznika nr 3 wskazał na naruszenie polegające na udostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy - za każdy dzień W poz. 5.1.1 i 5.1.2 załącznika nr 3 wskazał na naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jeden godziny i za każdą następną rozpoczętą godzinę W poz. 6.3.7 załącznika nr 3 wskazał na naruszenie polegające na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień W poz. 5.2.1 załącznika nr 3 wskazał na naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy - o czas powyżej 15 minut do 30 minut W poz. 5.4.1 i 5.4.2 załącznika nr 3 wskazał na naruszenie polegające na - skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku - o czas do jednej godziny i za każdą następna godzinę W poz. 6.3.12. załącznika nr 3 wskazał na naruszenie polegające na niedochowaniu obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego.

Ustalenia faktyczne dokonane przez organy w kontrolowanej sprawie nie budzą wątpliwości. W wyniku przeprowadzonej kontroli, którą objęto pięciu zatrudnionych w przedsiębiorstwie skarżącej kierowców, na podstawie, m.in., danych z karty kierowcy, danych cyfrowych, wykresówki lub innego dokumentu potwierdzającego nieprowadzenie pojazdu, danych z tachografów cyfrowych stwierdzono wskazane wyżej naruszenia, co odnotowano w protokole kontroli.

Skarżąca, co wynika treści zarzutów i ich uzasadnienia wskazanych w skardze wniesionej do Sądu, w istocie nie kwestionuje faktu, że do stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń doszło. Nie zgadza się natomiast z dokonaną przez organy oceną, że jako przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność, m.in., za nieokazanie wykresówek. Skarżąca wskazała, że nie przedłożyła wymaganych dokumentów, ale nie w wyniku celowego działania, tylko z powodu przyczyn od niej niezależnych. W ocenie skarżącej, należało dokonać przesłuchania świadków lub strony na okoliczność utraty wykresówek z przyczyn niezależnych od strony. Ponadto, braki w zapisie kilometrów mają wynikać z obsługi techniczno - mechanicznej. W okresie kontroli świadczone były usługi serwisowe pojazdów. Prób drogowych dokonuje warsztat, ale również właściciel pojazdów. Zdaniem skarżącej, nie można podwójnie karać przedsiębiorcy i kierowcy w formie kary administracyjnej i grzywny.

Wskazany wyżej art. 92a ust. 1 u.t.d. określa odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, która w odróżnieniu od odpowiedzialności określonej w art. 92 u.t.d. oparta jest na zasadach odpowiedzialności administracyjnej. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Zauważyć należy, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca prowadzący to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Powyższy przepis stwarza zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Przy czym, ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy, których - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, nie można interpretować rozszerzająco.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1)

właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a)

rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b)

rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2)

prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. wskazuje natomiast, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1)

okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2)

za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3)

od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, jak wskazano wyżej, organy prawidłowo ustaliły i oceniły, że stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia należało zakwalifikować, jako wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d naruszenia skutkujące nałożeniem kary. Jednocześnie, w odniesieniu do stwierdzonych naruszeń, zdaniem Sądu, organy również prawidłowo oceniły, że nie zachodzą przesłanki zastosowania wobec skarżącej regulacji art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d.

Organy zasadnie stwierdziły, że skarżąca nie wykazała prawidłowej organizacji i wykonywania przewozów z zachowaniem norm czasu pracy kierowców.

W zakresie kwestionowanego naruszenia lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, strona nie okazała w trakcie dokonywanej kontroli danych cyfrowych, wykresówki lub innego dokumentu potwierdzającego nieprowadzenie pojazdu przez konkretnych kierowców i w okresach wskazanych precyzyjnie w decyzji organu II instancji. Bez znaczenia dla konieczności nałożenia kary za powyższe naruszenie jest to, dlaczego strona nie okazała tych danych w trakcie kontroli. Nie jest bowiem badany w przedmiotowym postępowaniu stopień zawinienia strony w kwestii nieokazania powyższych danych.

Ponadto, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do jego powstania.

W szczególności, sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się zatem do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92c u.t.d. (wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjąć zatem należy, że z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d., jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Podkreślenia wymaga, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowaniu środków dyscyplinujących. Przyjmuje się, że okoliczności wskazane w ww. przepisie powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go z odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu będącego jego pracownikiem (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2011 r., II GSK 510/10 oraz z dnia 20 października 2010 r., II GSK 936/09).

W kontrolowanej sprawie należy przyznać rację organom, że skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

W ocenie Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dokonując jednocześnie wszechstronnej oceny zebranego w toku kontroli materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonych decyzji. Ponadto, stanowisko wyrażone w decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę określoną w art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: - Dz. U. z 2016 r. poz. 718) oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.