Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 21 lutego 2007 r.
III SA/Po 175/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.).

Sędziowie: NSA Tadeusz M. Geremek, WSA Walentyna Długaszewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia(...) nr (...) w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia (...) nr (...),

II.

zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz S. Z. kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych,

III.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił S. Z. przyznania płatności na rok (...) z tytułu jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji wyjaśnił, że w dniu (...) S. Z. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Jednakże z uwagi na to, iż wnioskodawca nie udowodnił jednoznacznie, że prowadzi działalność rolniczą na działkach (...) odmówiono płatności ze względu na zawyżone deklaracje powierzchni działek rolnych i w związku z tym kwota przyznanej płatności, po uwzględnieniu sankcji wyniosła (...). Podstawę zastosowania sankcji stanowił art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiający środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski Słowenii i Słowacji oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiający szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.

W odwołaniu S. Z. podniósł, że ilość gruntów podał zgodnie z ich przeznaczeniem, a niezgodność powstała, ponieważ jego żona I. A. również złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do tych gruntów na ok. (...) bez porozumienia z nim. Ponadto zaznaczył, że sprawa podziału współwłasności toczy się przed Sądem Rejonowym.

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity Dz. U. Nr z 2005 r., 31, poz. 264) oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że S. Z. we wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych wskazał działki o nr ewidencyjnych (...) leżące w województwie (..), powiat (...), gmina (...), obręb (...), natomiast podczas weryfikacji przedmiotowego wniosku, okazało się, że działki o numerach (...) zostały zgłoszone także przez żonę odwołującego I. A. w jej wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich. Organ II instancji wskazał, że z uwagi na to, iż odwołujący nie wykazał, ze jest rzeczywistym użytkownikiem spornych gruntów, jego wniosek nie mógł być rozpatrzony pozytywnie, gdyż zgodnie z art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, płatność obszarowa przysługuje posiadaczowi gospodarstwa rolnego, tj. producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu (faktycznym użytkowaniu) grunty rolne. Fakt rozwiązania umowy dzierżawy, czy ewentualne spory sądowe z właścicielem nie mają wpływu na treść cytowanego przepisu. Organ odwoławczy, podkreślił też, powołując art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76.), że S. Z. wpis do ewidencji producentów uzyskał w sposób bezprawny, ponieważ w przedmiotowym wniosku brak jest podpisu współmałżonka (lub współposiadacza gospodarstwa rolnego) wyrażającego zgodę na ww. wpis.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. Z. podniósł argumenty tożsame jak w odwołaniu, a ponadto zarzucił organom administracji, że nie dołożyły wszelkich starań, aby dokładnie wyjaśnić przedmiotową sprawę. Wskazał, że nieprawdą jest jakoby uzyskał bezprawny wpis do ewidencji producentów, ponieważ pracownik przyjmujący wniosek o wpis nie miał żadnych uwag, a w dalszej kolejności weryfikacji wniosku nie stwierdzono żadnych błędów i został mu nadany numer identyfikacyjny.

Na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. stawiła się Prokurator Prokuratury Apelacyjnej, która zgłosiła swój udział w sprawie w dniu 22 listopada 2006 r. Prokurator oświadczyła, że po zapoznaniu się z dokumentami przesłanymi przez organ odwoławczy zasadne jest twierdzenie, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżący ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok (...).

Organy administracji - w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej-stosują bezpośrednio akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzenia zgodnie z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Gospodarczą i postanowieniami art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowacji do Unii Europejskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864). Do aktów tych należy też rozporządzenie Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski Słowenii i Słowacji oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.

Należy zauważyć, ze przepisy Unii Europejskiej muszą być stosowane z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich, w tym obowiązującej procedury administracyjnej, chyba że z unormowań rozporządzeń wynika, iż ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowych.

Zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę powinien stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Natomiast realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ I jak i II instancji, który jako organ odwoławczy ponownie rozstrzyga sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Z kolei przepis art. 107 § 3 k.p.a. nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek uzasadnienia faktycznego, które w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i uzasadnienia prawnego wydawanych decyzji.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi m.in. przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r.,Nr 6, poz. 40 ze zm.), który stanowi, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi"

Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Powołany przepis określa normatywnie przesłanki, których łączne wystąpienie wymagane jest dla skutecznego ubiegania się o przyznanie dopłat bezpośrednich. Przesłanki te to posiadanie przez osobę fizyczną lub prawną, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego, gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów środowiska, oraz posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha.

Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia (...)., na podstawie wyżej wskazanych przepisów, odmówił przyznania płatności na rok (...). Jednakże jak wynika z uzasadnienia decyzji nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie wskazanym przepisem art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy.

Wniosek złożony przez skarżącego dotyczył przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok (...) w którym zadeklarowano do dopłaty działki ewidencyjne o nr (...) leżące w województwie (...), powiat (...), gmina (...), obręb (...). Podczas weryfikacji wniosku pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych okazało się, że działki o numerach ewidencyjnych (...) zostały zgłoszone również we wniosku o dopłaty bezpośrednie przez byłą żonę wnioskodawcy I. A. Ponieważ z przedłożonego wypisu z rejestru gruntów wynikało, że współwłaścicielami spornych działek są S. Z. i I. A. Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismami z dnia (...) wezwał S. Z. i I. A. do przedstawienia tytułu prawnego do spornych działek celem ustalenia ich faktycznego posiadania przez wnioskodawcę. W odpowiedzi na wezwanie organu administracji, S. Z. przedłożył oświadczenie J. S. który potwierdził, że skarżący użytkuje gospodarstwo rolne w (...) i w skład gospodarstwa wchodzą działki nr (...)

natomiast I. A. przedłożyła oświadczenie syna P. A., który z kolei potwierdził, że jego matka pracuje na gospodarstwie rolnym.

Jak wynika z powyższego, jedynymi dowodami w niniejszej sprawie były oświadczenia złożone przez J. S. i P. A. oraz wypis z rejestru gruntów, które nie poświadczają w sposób jednoznaczny kto jest użytkownikiem spornych działek. Ustalenie zaś zaistnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 2 powołanej wyżej ustawy, w tym kwestii dotyczących posiadania gruntów, na które przysługują płatności, należy do organu orzekającego, który zobowiązany jest w granicach art. 80 k.p.a. we własnym zakresie dokonać oceny stanu faktycznego i wskazać, w decyzji dowody, na jakich oparł swoja ocenę.

Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą miały istotne znaczenie w sprawie i będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r. I SA 301/00 LEX nr 53964). Zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisów art. 7 i 77 k.p.a.

Wskazać tu należy, że organy administracji publicznej mogą dokonywać ustaleń faktycznych przy pomocy każdego środka dowodowego, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczny z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, czy materiały i informacje zebrane w toku oględzin lub kontroli.

Ponadto Sąd nie podziela argumentów organu odwoławczego, który stwierdził, że skarżący jako współwłaściciel spornych działek został niezgodnie z prawem wpisany do ewidencji producentów rolnych, ponieważ w jego wniosku brak jest podpisu współmałżonka. Ocena poprawności takiego wpisu nie ma znaczenia w niniejszej sprawie i nie może być argumentem przemawiającym za przyznaniem lub też nie płatności bezpośrednich do gruntów na podstawie art. 2 cytowanej ustawy. Poprawność takiego wpisu może zostać oceniona tylko i wyłącznie w trakcie odrębnego postępowania administracyjnego.

Z powyższego wynika, wiec, że organy administracji dokonując wskazania okoliczności faktycznych i prawnych, stanowiących podstawę podjętych rozstrzygnięć, nie wykazały się wymagana starannością. Zwłaszcza organ odwoławczy, mając na względzie obowiązek wynikający z zasady dwuinstancyjności, w sytuacji gdy skarżący już w odwołaniu podnosił, że we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych podał ilość gruntów zgodnie z rzeczywistym posiadaniem, winien wyczerpująco zbadać istotne dla sprawy okoliczności tj. ustalić, czy faktycznie użytkuje sporne grunty i dokonać prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a jak wynika z powyższego tego nie uczynił.

Reasumując, należy uznać, że w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji obu instancji miały miejsce uchybienia proceduralne mające wpływ na wynik sprawy, co powoduje, że nie jest również możliwa należyta ocena rozstrzygnięcia w aspekcie jego zgodności z prawem materialnym tj. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski Słowenii i Słowacji oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji winny, więc uwzględnić podniesione wyżej okoliczności i ustalić czy skarżący spełnia przesłanki dla skutecznego ubiegania się o przyznanie dopłat bezpośrednich.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.