Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 30 listopada 2006 r.
III SA/Po 167/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Koś (spr.).

Sędziowie NSA: Tadeusz M. Geremek As.sąd. Szymon Widłak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej na decyzję Wojewody z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy oddania w trwały zarząd nieruchomości oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia (...) r. na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) orzekł o odmowie oddania w trwały zarząd Wojewódzkiemu Inspektoratowi Inspekcji Handlowej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w P. przy al. (...),oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb P., ark. mapy (...), działka nr (...) o powierzchni (...), zapisanej w księże wieczystej Kw P.Z. tom (...) karta (...), w udziale (...) cz.

W uzasadnieniu podano, że na wniosek Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w P. z dnia(...) r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie oddania w trybie przepisu art. 45 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w trwały zarząd wyżej opisanej części nieruchomości Skarbu Państwa obejmującej pomieszczenia o powierzchni 69,96 m2, które w przeliczeniu na udział w nieruchomości stanowią 6996/120034 cz. Wnioskodawca podał, że opisane pomieszczenia będą wykorzystywane na "potrzeby Polubownego Sądu Konsumenckiego i do załatwiania spraw konsumenckich". Potrzeby te uzasadniono m.in. tym, że aktualnie zajmowane pomieszczenia na wyższych kondygnacjach budynku utrudniają dostęp osobom niepełnosprawnym, chorym i starszym. Pomieszczenia, o które ubiega się wnioskodawca wykorzystywane są obecnie jako sekretariat o powierzchni 12,43 m2, gabinet dyrektora o powierzchni 25,72 m2, pomieszczenia orkiestry o powierzchni 31,81 m2, co stanowi łącznie 69,96 m2 i pozostają w faktycznym władaniu Polskiego Radia S.A. Władanie to wynika z wieloletniej umowy najmu zawartej przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej z Polskim Radiem SA (umowa zawarta została (...) r.). Polubowny Sąd Konsumencki działa nieprzerwanie od pierwszej połowy lat 90-tych, czyli przez cały czas wynajmowania tej powierzchni przez WIIH - Polskiemu Radiu S.A. Gdyby więc objęte wnioskiem pomieszczenia rzeczywiście były niezbędne na działalność wnioskodawcy to mógł on je zagospodarować na własne potrzeby, gdy sprawował władztwo nad całą nieruchomością. Ta okoliczność przemawia za odmową oddania wnioskodawcy w trwały zarząd części nieruchomości. Ponadto odmowę uzasadniono w decyzji:

-

złym stanem pomieszczeń dotychczas zajmowanych lub administrowanych przez wnioskodawcę;

-

wyrażeniem przez Wojewodę zgody na wygaśnięcie trwałego zarządu przysługującego Urzędowi Wojewódzkiemu;

-

stanowiskiem Wojewody wyrażonym w piśmie z dnia (...) r., nr (...) skierowanym do wnioskodawcy, w którym również zwrócono uwagę na fakt wynajmowania pomieszczeń oraz potrzebę analizy użytkowanych już powierzchni pod kątem racjonalności ich wykorzystania, bowiem pozyskanie dodatkowych powierzchni będzie się wiązało z obciążeniem budżetu państwa;

-

wyrażeniem przez Wojewodę zgody w trybie przepisu art. 37 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami na oddanie przedmiotu niniejszego postępowania w użytkowanie Polskiemu Radiu S.A., co wynika z zarządzenia nr (...) z dnia (...) r.

Wobec powyższego organ działając w granicach uznania administracyjnego orzekł jak w osnowie.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w P. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odwołaniu podano, że organ pierwszej instancji wydając swą decyzję dokonał jednostronnej i niepełnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, a prawda jest taka, że na ukształtowanie stanu faktycznego istniejącego na nieruchomości WIIH nie miał jakiegokolwiek wpływu, o czym świadczą wieloletnie starania o przedmiotowe pomieszczenia. Podpisanie przez Inspektorat umowy najmu z dnia (...) r. z Polskim Radiem S.A., dotyczącej części nieruchomości o powierzchni 83,9 m2 oraz umowy najmu z dnia (...) r. z Radiem (...) S.A. dotyczącej części nieruchomości o powierzchni 197,3 m2 było niczym innym, jak usankcjonowaniem stanu faktycznego istniejącego od prawie 40 lat, na kreowanie którego Inspektorat nie mógł oddziaływać.

Wojewoda decyzją z dnia (...) r., nr (...) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że z mocy prawa trwałym zarządcą całej nieruchomości położonej w P. przy (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb P., arkusz mapy (...), działka nr (...) o powierzchni 599 m2 od 1996 r. był Urząd Wojewódzki w P., z mocy przepisów ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zmianie niektórych ustaw normujących funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej (Dz. U. Nr 106, poz. 496 z późn. zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 1996 r. w sprawie zakresu, zasad i trybu przejmowania składników mienia oraz wierzytelności i zobowiązań jednostek organizacyjnych przejmowanych przez wojewodę (Dz. U. Nr 115, poz. 550).

W dniu (...) r. i Urząd Wojewódzki w P. działając za zgodą organu nadzorującego - Wojewody, zgłosił zbędność nieruchomości.

Prezydent Miasta P. ostateczną decyzją z dnia (...) r., nr (...), potwierdził nabycie z mocy prawa trwałego zarządu zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa przez Urząd Wojewódzki w P. oraz stwierdził wygaśnięcie prawa trwałego zarządu przysługującego faktycznie Urzędowi Wojewódzkiemu w P. do części rzeczonej nieruchomości stanowiącej udział wynoszący 51161/120034 (pkt 2).

Następnie ten sam organ, ostateczną decyzją z dnia (...) r. nr (...), orzekł o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu przysługującego Urzędowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do rzeczonej nieruchomości stanowiącej udział wynoszący 6835/120034 cz.

Z powyższych pozostających w obrocie prawnym decyzji wynika, iż aktualnie w trwałym zarządzie Urzędu Wojewódzkiego w P. pozostaje udział do rzeczonej nieruchomości w wysokości 62038/120034 cz.

Powierzchnia odpowiadająca temu udziałowi znajduje się w faktycznym użytkowaniu Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej, w tym Polubownego Sądu Konsumenckiego.

Natomiast pozostała powierzchnia budynku znajdującego się na opisanej nieruchomości użytkowana jest aktualnie przez Inspekcję Handlową Główny Inspektorat Laboratorium Konstrukcyjno-Analityczne w udziale w wysokości 17202/120034, pp. Z. i B. S. w udziale w wysokości 6835/120034, i Polskie Radio S.A. Orkiestra Kameralna Polskie Radio (...) w udziale w wysokości 33959/120034.

Sprawa przekazania w trybie art. 48 trwałego zarządu, co do udziału w wysokości 62038/120034 w rzeczonej nieruchomości między Urzędem Wojewódzkim w P. a Wojewódzkim Inspektoratem Inspekcji Handlowej, będzie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.

W dniu 25 stycznia 2005 r. Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w P wystąpił do Prezydenta Miasta P. w sprawie przekazania na rzecz WIIH trwałego zarządu do części nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w P. przy (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb P., arkusz mapy (...), działka nr (...) o powierzchni 599 m2, zapisanej w księdze wieczystej Kw P. Z. tom (...) karta (...) obejmującej pomieszczenia o powierzchni 69,96 m2, stanowiące udział w rzeczonej nieruchomości w wysokości 6996/120034 cz., a użytkowane w dniu złożenia przedmiotowego wniosku przez Polskie Radio S.A. Orkiestrę Kameralną (...).

W jego uzasadnieniu wskazano, że pomieszczenia te będą wykorzystywane na potrzeby Polubownego Sądu Konsumenckiego i do załatwiania spraw konsumenckich.

Uprzednio Prezydent Miasta P. w dniu 16 grudnia 2004 r. zwrócił się do Wojewody z wnioskiem o wyrażenie zgody na oddanie w użytkowanie na czas nieoznaczony, na rzecz Polskiego Radia S.A., udziału wynoszącego 40794/ 120034 części we własności rzeczonej nieruchomości.

W swym piśmie podał, że podmiotem ubiegającym się o ustanowienie prawa użytkowania we wskazanym udziale we własności rzeczonej nieruchomości jest Polskie Radio SA. Zadania realizowane przez publiczną radiofonię i telewizję wynikają z zapisów ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 z późn. zm.), zgodnie z którymi publiczna radiofonia i telewizja realizuje misję publiczną, oferując na zasadach określonych w ustawie, całemu społeczeństwu i poszczególnym jego częściom, zróżnicowane programy i inne usługi w zakresie informacji, publicystyki, kultury i rozrywki, edukacji i sportu. Wobec tego, jego zdaniem, tak określone cele stanowią podstawę do ubiegania się przez Polskie Radio S.A. o zawarcie umowy użytkowania w trybie bezprzetargowym.

Nadto wyjaśniono, że rzeczone prawo użytkowania ma obejmować powierzchnię użytkową budynku w nieruchomości, z której Polskie Radio S.A. już korzysta oraz powierzchnie odpowiadającą lokalowi mieszkalnemu zajmowanemu przez pp. Z. i B. S. Wskazano, że wnioskodawca - Zarząd Polskiego Radia S.A. - zobowiązał się przejąć obowiązki wynajmującego i zagwarantować najemcom możliwość dalszego korzystania z lokalu na dotychczasowych zasadach, a w przypadku konieczności zaadaptowania powyższego lokalu dla potrzeb Polskiego Radia S.A., do zapewnienia dotychczasowym najemcom lokalu równorzędnego, położonego w Poznaniu oraz pokrycia kosztów przeprowadzki.

Rozpoznając ten wniosek Wojewoda zarządzeniem z dnia (...) r. nr (...) wyraził zgodę na oddanie w użytkowanie na czas nieoznaczony na rzecz Polskiego Radia S.A. udziału w nieruchomości w wysokości 40794/ 120034cz.

Niewątpliwie poprzednik prawny Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej - Okręgowy Inspektorat Państwowej Inspekcji Handlowej w P. był zarządcą tej nieruchomości do dnia 30 września 1996 r., tj. do czasu, kiedy zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zmianie niektórych ustaw normujących funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej i przepisy wykonawcze do niej.

Jednakże Kierownik Urzędu Rejonowego w P. nie wydał wymaganej przepisami powołanych aktów prawnych decyzji potwierdzającej prawo zarządu dla Urzędu Wojewódzkiego w P. i co więcej 7 grudnia 1998 r. za zarządcę przedmiotową nieruchomością uznał Wojewódzki Inspektorat Państwowej Inspekcji Handlowej, który działając o powyższe zachowywał się jak zarządca.

Z materiału dowodowego wynika, że na podstawie umowy najmu z dnia 30 grudnia 1999 r. Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w P. oddał w najem Polskiemu Radiu S.A. z siedzibą w W. część nieruchomości o powierzchni 83,9 m2, w której to powierzchni mieszczą się pomieszczenia o powierzchni 69,99 m2 odpowiadające udziałowi, co do którego WIIH złożył wniosek o ustanowienie prawa trwałego zarządu będący przedmiotem niniejszego rozpoznania.

Powyższa umowa została zawarta na czas nieokreślony z prawem trzymiesięcznego wypowiedzenia dla obu stron.

Umowa ta nie została przez Wynajmującego wypowiedziana do dnia, kiedy Najemca powziął wiedzę, że nie jest zarządcą nieruchomości, a jest nim Wielkopolski Urząd Wojewódzki.

Tutaj należy zauważyć, że WIIH jako posiadacz nieruchomości mógł tę umowę rozwiązać skoro, wynajmowane pomieszczenia były dla jego potrzeb niezbędne.

Nadto należy zauważyć, iż sam Skarżący w swym odwołaniu podał, że rzeczone pomieszczenia były również uprzednio objęte umowami najmu zawartymi pomiędzy ówczesną Państwową Inspekcją Handlową Wojewódzkim Inspektoratem w P. a Przedsiębiorstwem Państwowym Polskie Radio Dyrekcja w P. Dotyczyły one wynajęcia Polskiemu Radiu sali konferencyjnej, hollu z dwoma kabinami, korytarza świetlicowego o łącznej powierzchni 162 m2 oraz toalet znajdujących się w suterenie o powierzchni 6,5 m2 (umowa z dnia 1 sierpnia 1951 r.). W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku Polskie Radio uzyskało zgodę na przeprowadzenie adaptacji użytkowanej sali na pełnowartościowe studio muzyczne, co ostatecznie nastąpiło w roku 1977. Na mocy dwóch decyzji administracyjnych z 1970 i 1977 r. Komitet, ds. Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja uzyskał przydział lokali użytkowych w nieruchomości - najpierw część o powierzchni 178,7 m2 znajdująca się na zapleczu budynku, a następnie część o powierzchni 101,5 m2, obejmująca salę konferencyjną i przyległe pomieszczenia.

W tym stanie rzeczy nie można podzielić stanowiska skarżącego, iż, jak podał, "... na ukształtowanie stanu faktycznego nie miał jakiegokolwiek wpływu, gdyż zawieranie przez Niego i Jego poprzednika prawnego umów najmu odbywało się zgodnie z zasadą swobody zawierania umów, wynikającą z art. 3531 k.c.".

Jak wynika z treści art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną bez osobowości prawnej.

Konkludując powyższe należy stwierdzić, że uprzednio, zarówno WIIH jak i jego poprzednik prawny nie władał powierzchnią w budynku posadowionym na nieruchomości, co do której aktualnie występuje o ustanowienie trwałego zarządu, jak również nie włada tą powierzchnią aktualnie, bowiem użytkuje ją Polskie Radio S.A.

Forma władania w postaci trwałego zarządu ma określoną treść związaną z możliwością korzystania z nieruchomości oraz z jej prawną formą posiadania.

Zważywszy na powyższe jak i podjęte przez organ pierwszej instancji działania mające na celu uregulowanie sposobu władania tą częścią nieruchomości przez Polskie Radia S.A., należało podzielić zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

W myśl art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości kontroluje zaskarżone decyzje z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy). Sąd ten nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Skarga podlega oddaleniu, gdy zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa.

Z decyzji wydanych w sprawie wynika, że organy administracji publicznej, działając na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jed. tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w ramach uznania administracyjnego odmówiły skarżącemu oddania w trwały zarząd lokalu, złożonego z trzech pomieszczeń, który skarżący chciał przeznaczyć na siedzibę stałego sądu polubownego.

Z uregulowań art. 18 w związku z art. 45 powołanej ustawy istotnie wynika, że decyzja podejmowana na podstawie art. 45 ma charakter uznaniowy. Przepisy te stanowią bowiem, że państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej mogą otrzymać w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez właściwy organ nieruchomości w trwały zarząd na cele związane z ich działalnością. Zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych ma ograniczony charakter i sprowadza się w głównej mierze do oceny, czy przy jej wydawaniu organ nie naruszył przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tylko stwierdzenie takiego stanu daje podstawę do uchylenia decyzji. Kwestionowane przez skarżącego decyzje nie zawierają takich naruszeń. Organy obu instancji wyjaśniły w decyzjach szczegółowo motywy swojego rozstrzygnięcia, a przytoczona tam argumentacja nie wymaga powtórzenia. W szczególności nie sposób potraktować odmowy ustanowienia zarządu w żądanym przez skarżącego zakresie jako dowolnej i naruszającej prawo zważywszy na okoliczności sprawy. Z ustalonego stanu faktycznego wynika m.in., że pomieszczenia o które ubiega się skarżący od wielu lat znajdują się w faktycznym władaniu Orkiestry Kameralnej (...) pod kierownictwem A. D.l, należącej do Polskiego Radia S.A., a dodatkowo Wojewoda zarządzeniem nr (...) z dnia (...) r. wyraził zgodę w trybie przepisu art. 37 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na oddanie tych pomieszczeń (wraz z innymi zajmowanymi dotychczas) w użytkowanie Polskiemu Radiu S.A. Sam skarżący zajmuje liczne pomieszczenia na trzech kondygnacjach i piwnicy budynku. Skarżący twierdził, że kolejne pomieszczenia są mu niezbędne dla działalności sądu polubownego, co wiąże się z realizacją celów tej jednostki organizacyjnej. W tym względzie zauważyć należy, że taki sąd już działa od 1990 r., na co wskazano w decyzjach. Niewątpliwie pozyskanie kolejnych pomieszczeń poprawiłoby sytuację lokalową skarżącego i trudne warunki pracy sądu polubownego, a przez to jego dostępność dla zainteresowanych, lecz dokonana przez organy ocena racjonalności wykorzystania nieruchomości przez jej faktycznych użytkowników, sprowadzająca się w istocie rzeczy do wyważenia ich interesów, zadecydowała o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącego. Ta ocena należy do wyłącznych kompetencji organów administracji publicznej i nie może być poddawana skutecznej kontroli sądu.

Wskazywany w skardze przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie, również nie podważa przesłanek na podstawie, których została wydana zaskarżona decyzja, a w szczególności działania organów w granicach uznania administracyjnego.

Dodatkowo należy wyjaśnić, że wynikający z końcowej części uzasadnienia pogląd organu odwoławczego, z którego zdaje się wynikać, że do ubiegania się o oddanie nieruchomości w trwały zarząd konieczne jest uprzednie władanie ta nieruchomością, jest błędny. Powołany w uzasadnieniu przepis art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określa czym jest instytucja trwałego zarządu, natomiast nie ustanawia on uprzedniego władania nieruchomością jako przesłanki ubiegania się o trwały zarząd.

Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).