Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1785630

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 8 września 2015 r.
III SA/Lu 916/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 31 lipca 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że obecnie nie ma żadnych środków finansowych, od czterech lat hoduje (...), który dopiero ma przynieść dochody. W dalszej części wniosku skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jej majątku wchodzi dom o pow. (...) m2, mieszkanie o pow. (...) m2 oraz nieruchomość rolna o pow. (...) ha. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenie i dokumenty źródłowe.

Rozpoznając wniosek referendarz sądowy stwierdził, co następuje:

Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania.

Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy podnieść, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych.

Do wymaganych kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania należy wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 200 złotych - § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193), który skarżąca opłaciła w dniu 1 sierpnia 2015 r. (k-17 akt sprawy). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej nie przekroczą każdorazowo 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Z kolei stawka minimalna wynagrodzenia adwokata ustanowionego w sprawie niniejszej dla reprezentowania strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji wynosi 240 zł netto i 295,20 zł brutto - § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Porównując wielkość kosztów postępowania do sytuacji materialnej strony uznać należy, że skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które wykażą, że pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną.

Odnosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącej nie należy do wyjątkowo trudnych. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika nieco odmienny, niż wykazała to w urzędowym formularzu stan majątkowy. Z decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z dnia (...) r. oraz z decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego z dnia (...) r. wynika, że skarżąca posiada dom o pow. (...) m2 oraz grunty rolne o pow. (...) ha fiz. ((...) ha przel.) i udział w (...) części nieruchomości rolnej o pow. (...) ha fiz ((...) ha przel.). Ponadto z pisemnego oświadczenia skarżącej z dnia 3 września 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wynika, że posiada dwa mieszkania - jedno o pow. (...) m2 (położone w (...)) i jedno o pow. (...) m2 (położone w (...)). Skarżąca zamieszkuje w domu położonym w gospodarstwie rolnym w miesiącach letnich, natomiast w okresie zimowym zamieszkuje wraz z synem (...) i jego rodziną w mieszkaniu położonym w (...). Drugie mieszkanie skarżącej, położone w (...) było zajmowane przez drugiego z jej synów, a po przeprowadzonym remoncie, ma być przeznaczone na wynajem od października bieżącego roku. Skarżąca wyjaśniła również, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z synami, którzy utrzymują się sami, natomiast ponosi opłaty eksploatacyjne pokrywane z oszczędności i dopłat z ARiMR.

Przytoczone powyżej okoliczności wskazują, że sytuacja materialna skarżącej nie jest wyjątkowo trudna. Skarżąca ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada znaczny majątek nieruchomy (budynek mieszkalny o pow. (...) m2, dwa mieszkania o pow. (...) m2 i (...) m2, nieruchomość rolną). Posiadane grunty rolne może wykorzystywać w sposób przynoszący dochód i pożytki rolne. Skarżąca nie wykazała żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego, jednakże kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1381) dochód ten wylicza się przyjmując za podstawę wielkość posiadanych gruntów w ha przeliczeniowych. Zgodnie z wydanym na podstawie powołanego unormowania obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. (M. P. z 2014 r. poz. 827), dochód ten wyniósł 2.869 zł. Zatem miesięczny dochód tylko z gruntów rolnych, których skarżąca jest właścicielem (nie licząc udziału w (...) części gruntu o pow. (...) ha przel.), obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi (...) zł rocznie, tj. (...) zł miesięcznie ((...) ha przel. x 2.869 zł = (...) zł (dochód roczny): 12 miesięcy = (...) zł). Nie można zatem przyjąć, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów. Twierdzenie skarżącej, że nie posiada żadnych środków finansowych, ani oszczędności pozostaje również w sprzeczności z informacjami wynikającymi z wyciągu bankowego za okres od 5 maja do 31 sierpnia 2015 r. Na dzień 5 lipca 2015 r. saldo na rachunku bankowym skarżącej (tekst jedn.: w miesiącu, w którym skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy) było dodatnie i wynosiło (...) zł. Podnoszona przez stronę okoliczność, że posiada wspólne konto bankowe z synem, nie uniemożliwia jej dysponowania środkami pozostającymi na wspólnym rachunku bankowym, wpłacania i wypłacania pieniędzy, dokonywania przelewów, itd. Na wymienione konto, skarżąca w dniu 24 czerwca 2015 r. dokonała wpłaty gotówkowej w wysokości (...) zł, a w dniu 18 sierpnia 2015 r. na konto przelano kwotę (...) zł z (...), gdzie skarżąca posiadała jednostki uczestnictwa. W dyspozycji skarżącej pozostawały zatem środki, które mogła przeznaczyć na sfinansowanie kosztów niniejszego postępowania. Fakt, że środki te przeznaczone zostały na rozwój działalności gospodarczej syna nie przemawia za udzieleniem skarżącej prawa pomocy. Nakłady na prowadzenie działalności gospodarczej nie mieszczą się bowiem w pojęciu kosztów utrzymania koniecznego, a ponadto nie mają związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego skarżącej i kosztami jego utrzymania (skarżąca prowadzi bowiem jednoosobowe, odrębne od synów gospodarstwo domowe). W kontekście przytoczonych powyżej okoliczności, oświadczenie skarżącej o nieposiadaniu jakichkolwiek środków finansowych i nieuzyskiwaniu żadnych dochodów, nie zasługuje na wiarę. Dodatkowym argumentem, przemawiającym za uznaniem, iż skarżąca nie pozostaje bez środków finansowych jest fakt, że uiszcza opłaty eksploatacyjne związane z użytkowaniem mieszkań i domu na terenie gospodarstwa rolnego (oświadczenie skarżącej z dnia 3 września 2015 r.) oraz że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a więc sama ponosi koszty z tym związane.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym.

Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.