Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1398716

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 14 listopada 2013 r.
III SA/Lu 566/13
Termin ważności oświadczenia w zakresie doręczania korespondencji.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Zalewski.

Sędziowie WSA: Jacek Czaja (sprawozdawca), Grzegorz Wałejko.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi L.L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) czerwca 2013 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia

I.

uchyla zaskarżone postanowienie;

II.

zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz L. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. 100 zł (sto złotych) tytułem kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) czerwca 2013 r., nr (...), Dyrektor Izby Celnej, stwierdził, że zażalenie (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w (...) z dnia (...) maja 2013 r., na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia (...) kwietnia 2013 r., nr (...), zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia (...)3 kwietnia 2013 r., Naczelnik Urzędu Celnego ustalił i wezwał (...) Sp. z o.o. i (...) Spółka Jawna w (...) do solidarnego uiszczenia opłaty w wysokości 39.289 zł za przechowanie w depozycie prowadzonym przez organ celny towaru w postaci obuwia damskiego w ilości 4320 par. Postanowienie zawierało pouczenie o terminie i sposobie wniesienia zażalenia.

Z potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka zawierająca powyższe rozstrzygnięcie skierowana do Spółki (...) reprezentowanej przez M.B. została doręczone na adres: ul. G. w P. i odebrana przez pełnoletniego domownika adresata w dniu 29 kwietnia 2013 r.

W dniu 24 maja 2013 r. do Dyrektora Izby Celnej wpłynęło zażalenie Spółki nadane w Urzędzie Pocztowym oraz faksem w dniu 8 maja 2013 r. Następnie pismem z dnia 28 maja 2013 r. Spółka złożyła do Dyrektora Izby Celnej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zgodnie z art. 93a ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), kwota opłat za przechowanie towarów w depozycie jest ustalana przez organ celny w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Do postępowań w sprawach celnych, jak stanowi art. 73 ust. 1 tej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.). W myśl art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie.

Organ podniósł, że z treści cytowanych przepisów wynika, że warunkiem skuteczności wniesienia zażalenia jest zachowanie ustawowego terminu, którego uchybienie powoduje bezskuteczność zażalenia.

Zdaniem organu postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia (...) kwietnia 2013 r. zostało doręczone w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej, pełnoletniemu domownikowi adresata w dniu 29 kwietnia 2013 r. W związku z powyższym ustanowiony w art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia na to postanowienie przez Spółkę (...) upłynął z dniem 6 maja 2013 r. Zażalenie Spółki zostało nadane w dniu 8 maja 2013 r., a więc z uchybieniem terminu do skutecznego jego wniesienia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia w całości.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 149 Ordynacji podatkowej oraz art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2012 r. poz. 267, z późn. zm.). Skarżąca podniosła, że w dniu doręczenia postanowienia w mieszaniu przy ul. G. (...) w P., nie przebywał żaden pełnoletni domownik, a jedynie dwie niepełnoletnie osoby. Wobec powyższego postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia (...) kwietnia 2013 r. nie zostało skutecznie doręczone. Zastępcze doręczenie decyzji nie może być uznane za doręczenie prawidłowe, jeżeli dokonane zostało do rąk małoletniego, zatem doręczenie nie odbyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Skarżąca Spółka wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia od tego postanowienia, kwestionując zasadniczo prawidłowość dokonanego w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej doręczenia postanowienia organu I instancji.

Na wstępie rozważań przypomnieć należy, że zgodnie z art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (§ 2 ust. 2), a przekroczenie tego terminu obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej).

Zatem podstawowe znaczenie, przed wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia, ma ustalenie przez organ odwoławczy, kiedy i czy zgodnie z obowiązującym prawem doręczono postanowienie, od którego wniesiono zażalenie oraz czy zachowano termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie.

W rozpoznawanej sprawie, kwestią sporną pozostaje skuteczność doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego, w trybie określonym w art. 149 Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, że z doręczeniem rozstrzygnięcia organu administracji przepisy wiążą określone skutki prawne (w tym, jak w rozpatrywanej sprawie, co do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zażalenia - art. 236 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej). Jednocześnie tylko doręczenie zgodne z obowiązującymi przepisami można uznać za skuteczne i wywołujące określone następstwa prawne (por. np. wyrok NSA z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt I FSK 1641/09).

Zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z kolei, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 149 Ordynacji podatkowej).

Przepisy określające doręczenia, zgrupowane w rozdziale 5 działu IV Ordynacji, przewidują trzy sposoby doręczenia pisma adresatowi.

Pierwszym z nich jest doręczenie właściwe, uregulowane w art. 145 Ordynacji podatkowej, kiedy pisma doręcza się stronie, jej przedstawicielowi lub ustanowionemu pełnomocnikowi (art. 145 § 1 i 2) za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby (art. 144). W przypadku doręczania pism osobom fizycznym, przez które należy rozumieć zarówno stronę postępowania podatkowego, jak też jej przedstawiciela lub ustanowionego pełnomocnika, w pierwszej kolejności dokonuje się go bądź to bezpośrednio w stosunku do adresata pisma, bez korzystania z pośrednictwa innych osób, poprzez doręczenie w jego mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 148 § 1), w siedzibie organu podatkowego (art. 148 § 2 pkt 1) lub w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 148 § 3), bądź też w drodze doręczenia pośredniego w miejscu pracy adresata, ale osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (art. 148 § 2 pkt 2).

Drugim sposobem jest doręczenie zastępcze, kiedy to w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy te osoby podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 149). Przy czym do uznania doręczenia zastępczego za prawnie skuteczne koniecznym jest łączne spełnienie następujących przesłanek: adresatem pisma jest osoba fizyczna, adresat jest w danym momencie nieobecny w mieszkaniu, w którym zamieszkuje, adres tego właśnie mieszkania jest w aktach sprawy podany jako aktualny, pismo oddaje się jednej z osób wymienionych w art. 149 Ordynacji podatkowej, zostaje zachowana określona w art. 149 kolejność osób, którym zastępczo doręcza się pismo, odbiór pisma zostaje pokwitowany przez daną osobę, osoba ta zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, zawiadomienie o doręczeniu zastępczym umieszcza się co najmniej w jednym z miejsc wymienionych w przepisie art. 149 Ordynacji podatkowej zdanie drugie.

W przypadku niemożności doręczenia osobie fizycznej pisma w mieszkaniu lub miejscu pracy (doręczenie właściwe), bądź też w drodze doręczenia zastępczego regulowanego w art. 149 (doręczenie zastępcze), zastosowanie znajdzie regulacja zawarta w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, instytucja doręczenia zastępczego, jako wywierająca istotne skutki dla praw uczestników postępowania, musi być stosowana bardzo restrykcyjnie i każde odstępstwo od przewidzianych w niej unormowań musi skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do zastępczego doręczenia pisma. Jeśli istnieją jakiekolwiek wątpliwości nie można przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia korespondencji. Ustalenie spełnienia tego warunku daje podstawę do przyjęcia, że adresat miał faktycznie możliwość uzyskania wiadomości o nadejściu przesyłki i jej przechowywaniu w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy oraz że swoim zaniechaniem uchybił obowiązkowi dochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.

Zauważyć również należy, że w myśl art. 136 Ordynacji podatkowej, strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu (art. 137 § 2 Ordynacji podatkowej). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej). Udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną o charakterze upoważniającym, co oznacza, że umocowany jest jedynie uprawniony do działania w cudzym imieniu w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa.

Jest bezsporne, że skarżąca Spółka udzieliła pełnomocnictwa M.B. do "odbioru wszelkich pism związanych ze sprawą (...), a także uzupełniania niezbędnej dokumentacji, składania oświadczeń i innych czynności związanych z wyżej wymienioną sprawą". (k. 207 akt adm.). W aktach sprawy znajduje się także wniosek o doręczanie korespondencji dla spółki na adres dla doręczeń - nadesłany do Urzędu Celnego drogą elektroniczną w dniu 13 kwietnia 2012 r. (k. 98 akt adm.). Skoro wniosek strony o doręczanie korespondencji dla spółki na adres dla doręczeń, jak udzielenie pełnomocnictwa M.B. zostały organom skutecznie doręczone, a co więcej, wynikająca z niuch wola określonego sposobu doręczania była w zasadzie respektowana, to nie może być wątpliwości, że brak było podstaw dla dokonywania doręczeń spółce na inny adres.

W tym stanie rzeczy korespondencja winna być kierowana na adres magazynu spółki: ul. B. (...), (...) P. (k. 98 akt adm.), bądź na adres zamieszkania pełnomocnika - ul. G. (...), P. (k. 207 akt adm.). Jak wynika z akt administracyjnych Naczelnik Urzędu Celnego respektował powyższe oświadczenie strony, doręczając pod wskazany adres, m.in. decyzję z dnia (...) kwietnia 2012 r. stwierdzającą powstanie długu celnego (k. 103 akt adm.).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, jeżeli wniesiono o zastosowanie takiego sposobu doręczania albo wyrażono na to zgodę. W myśl § 2 powołanego przepisu w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Podkreślić należy, że użyte w przepisie art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej pojęcie "adresu" nie oznacza, że musi to być miejsce stałego zamieszkania lub pobytu, ale może to być miejsce wykonywania pracy zawodowej, jak też adres tylko do doręczeń. Powinien to być adres aktualny, pozwalający na dokonanie czynności doręczenia pism zgodnego z przepisami. Oświadczenie strony w zakresie doręczania korespondencji złożone organowi w toku postępowania jest dla organu wiążące od daty powiadomienia go o tym fakcie, do czasu złożenia oświadczenia zmieniającego dotychczasowy adres (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. I SA/Gd 898/06).

W tym stanie rzeczy nadanie przez Naczelnika Urzędu Celnego postanowienia z dnia (...) kwietnia 2013 r. na adres: ul. G. (...), inny niż wskazany przez stronę, nie było prawnie skuteczne.

Mając na uwadze powyższe, sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej, stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia (...) kwietnia 2013 r. na skutek błędnego przyjęcia, że skarżącej Spółce skutecznie doręczono postanowienie, naruszył przepisy postępowania tj. art. 148 § 1 i § 2 oraz art. 149 Ordynacji podatkowej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę, że wobec naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania, nie doszło do skutecznego doręczenia postanowienia z dnia (...) kwietnia 2013 r., a więc strona nie uchybiła terminowi do złożenia zażalenia na to postanowienie, a termin ten nie rozpoczął jeszcze swojego biegu.

Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak wyżej. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.