Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2138211

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 27 października 2015 r.
III SA/Lu 549/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak.

Sędziowie WSA: Jerzy Drwal (sprawozdawca), Robert Hałabis.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. P. z dnia (...) r. Nr (...)/(...) ustalono W. R. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości (...) zł. Podstawą rozstrzygnięcia stanowiło szczegółowe rozlicznie finansowe i ustalenie, że płatności przyznane za rok 2010, 2011 i 2012 zostały nienależne pobrane w świetle art. 29 ust. 1 ustawy z dnia (...) r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z uwagi na uchybienia rolnika w przestrzeganiu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w (...) wydał w dniu (...) r. decyzję Nr (...) o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji argumentując, że brak minimalnej obsady roślin na działkach rolnych deklarowanych w wariancie 2.9 (uprawy sadownicze i jagodowe) był nieprawidłowością (potwierdzoną przez rolnika przyznającego fakt wystąpienia ubytków malin) skutkującą w świetle przepisów prawa krajowego (w tym rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) r. w sprawie szczegółowych warunkowych i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013) oraz przepisów unijnych (art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji UE nr (...) z dnia (...) r. oraz art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji WE 1122/2009 z dnia (...) r.) obowiązkiem organu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przez rolnika.

. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. R. zarzucił naruszenie:"

- art. 7, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wadliwą ocenę dowodów oraz dowolne ustalenie stanu faktycznego sprawy;

- art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr (...) (WE, EURATOM) z dnia (...) r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, poprzez przyjęcie, że nie upłynął okres przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora L. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (...) z dnia (...) r. Nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa w B. P. Nr (...)/(...).

Z uwagi na charakter sporu należy wyjaśnić w pierwszej kolejności, że do oceny realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (rozpoczętego przez skarżącego w dniu (...) r.) zastosowanie mają zasady udzielania pomocy finansowej w ramach działania dotyczącego programu rolnośrodowiskowego unormowane w ustawie z dnia (...) r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 z zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361). W realiach rozpoznawanej sprawy zastosowanie miały również przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.).

Rozporządzenie z dnia (...) r. - zgodnie z jego § 1 - określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", w tym: tryb składania wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (pkt 1), szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (pkt 2), sposób dokonywania oceny wagi stwierdzonej niezgodności, o której mowa w art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr (...) z dnia (...) r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr (...) odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr (...) w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.UE.L 316 z (...), str. 65), w przypadku niezgodności w zakresie minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin (pkt 5), wyrażoną w procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, a także przypadki uznawane za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr (...) z dnia (...) r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr (...), (WE) nr (...), (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr (...) (pkt 6), szczegółowe warunki i tryb podejmowania działań, o których mowa w art. 23 ust. 2 i art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr (...), w przypadku niestosowania zmniejszeń lub wykluczeń określonych w tych przepisach (pkt 7). Zgodnie z § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr (...), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1)

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2)

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr (...), zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3)

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr (...) z dnia (...) r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L 277 z (...), str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4)

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Stosownie do § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących pakietów:

1) Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone;

2) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne;

3) Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone;

4) Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000;

5) Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000;

6) Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie;

7) Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie;

8) Pakiet 8. Ochrona gleb i wód;

9)

(4) Pakiet 9. Strefy buforowe.

W myśl § 4 ust. 2 rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1)

zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr (...) z dnia (...) r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr (...) ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.Urz.UE.L 316 z (...), str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2)

prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3)

przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów określa załącznik nr (...) do rozporządzenia (§ 4 ust. 3). W myśl § 5 ust. 1, zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, z wyjątkami, o których mowa w pkt 1 - 5. Wniosek o przyznanie pierwszej płatności i kolejnych składa się do właściwego organu (§ 17 ust. 2 cyt. rozporządzenia).

Z akt sprawy wynika, że płatności za rok 2010, 2011 i 2012 przyznano i wypłacono skarżącemu na podstawie wydanych przez organ decyzji.

Stosownie do treści § 39 ust. 1 rozporządzenia z dnia (...) r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

W myśl § 39 ust. 2 powyższego rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1)

nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu;

2)

zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, do powierzchni mniejszej niż powierzchnia, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi:

a)

powierzchni stanowiącej różnicę między:

- powierzchnią, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową, a

- powierzchnią stanowiącą różnicę między:

- powierzchnią obszaru gruntów ornych, na którym powinien być realizowany ten pakiet, a

- powierzchnią obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem,

b)

do powierzchni, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową;

2a) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant;

3)

zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

a)

pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub b) płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem (...) r.

- przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 8 ust. 1;

4)

nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

W przypadku gdy w okresie dwóch lat od dnia zakończenia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 rolnik zmniejszył obsadę drzew poniżej minimalnej obsady drzew wbrew zobowiązaniu, o którym mowa w § 10 pkt 2 lit. c, płatność rolnośrodowiskowa przyznana za realizację tych wariantów podlega zwrotowi w części odpowiadającej procentowemu stosunkowi różnicy między minimalną obsadą drzew a utrzymywaną obsadą drzew do minimalnej obsady drzew (§ 39 ust. 3).

Płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi (zgodnie z § 39 ust. 4):

1)

w przypadku, o którym mowa w art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr (...);

2)

mimo zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeżeli zmniejszenie to nie przekracza 3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem i 2 ha oraz zostało dokonane przed dniem (...) r.

Stosownie do § 39 ust. 6 cyt. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Z treści § 46 powyższego rozporządzenia wynika, że do przyznawania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (ust. 1), zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (ust. 2) - stosuje się przepisy rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

W niniejszej sprawie postępowanie w zakresie ustalenia nienależnie pobranych płatności zostało wszczęte w dniu (...) r. (po wejściu w życie rozporządzenia z 2013 r.).

Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiło szczegółowe rozlicznie finansowe i ustalenie, że płatności przyznane za rok 2010, 2011 i 2012 zostały nienależne pobrane w świetle przepisu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia (...) r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) określającego, że ustala się w drodze decyzji administracyjnych kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych.

Zdaniem Sądu, zaistniały podstawy do określenia kwoty nienależnie pobranych płatności (rolnośrodowiskowej za rok 2010, 2011 i 2012), o czym świadczą wyniki kontroli administracyjnej wniosków o przyznanie płatności w powyższym okresie. Kontrola wskazywała, że wystąpiły nieprawidłowości w trakcie realizacji programu rolnośrodowiskowego. Polegały one na braku wymaganej obsady roślin. Wystąpiły ubytki w nasadzeniach maliny jesiennej, co potwierdza raport (protokół z kontroli Nr (...)) jednostki certyfikującej ((...) która stwierdziła fakt nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów na działkach rolnych (...)). - kod nieprawidłowości. E - 7. Sam skarżący przyznaje, że miały miejsce ubytki malin w jego gospodarstwie rolnym (według wyjaśnień skarżącego z dnia (...) r. - k. 221 akt adm.). Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu (...) r. wycofał w części wniosek o przyznanie płatności do uprawy malin (na działkach rolnych - (...)) na obszarze 2,18 ha. W tej sytuacji prawidłowe są ustalenia organu, co do tego, że warunek minimalnej obsady drzew lub krzewów (określony w załączniku nr (...) do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) r.) nie został zachowany przez cały czas realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Nie są uzasadnione zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji (powtórzone następnie w skardze do WSA w Lublinie), że kontrole przeprowadzono w sposób pobieżny, że dane w protokołach kontroli nie są prawdziwe, że "błędy nie były oceniane na podstawie dokładnych obliczeń, tylko orientacyjnie", że nie wiadomo na jakiej podstawie przyjęto, że ubytki sięgają 20%, a nie na przykład 4% oraz, że wbrew treści art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr (...) nie ustalono stanu faktycznego i nie udokumentowano rzeczywistej skali zarzucanej nieprawidłowości w nasadzeniu maliny jesiennej. Należy wyjaśnić, że zgodnie z załącznikiem nr (...) do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) r. zatytułowanym "Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów", dla wariantu 2.9 (uprawy sadownicze i jagodowe) w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów (przy uwzględnieniu granicy błędu do 5% wymaganej obsady), wysokość zmniejszenia płatności wynosi 100%. Stosownie do § 27 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, jeżeli stwierdzone zostanie uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych. W rozpoznawanej sprawie kontrola z dnia (...) r. jednostki certyfikującej wykazała "wypady sadzonek maliny jesiennej na poziomie 20%" (k. 224 akt adm.) oraz fakt, że "producent planuje zmniejszenie maliny jesiennej" (k. 230 akt adm.). Protokół z kontroli (raport nr (...)) został w dniu (...) r. podpisany przez pełnomocnika skarżącego, J. R. (k. 231 akt adm.). Zarzut, że pełnomocnik nie miał możliwości i czasu na złożenie zastrzeżeń nie został niczym poparty. Powyższa ocena odnosi się również do czynności kontrolnych ARiMR przeprowadzonych w sierpniu i październiku 2013 r. (k. 343 - 400 akt. adm.) dotyczących realizacji programu rolnośrodowiskowego. W kontroli tej uczestniczył J. R., o czym świadczą jego podpisy na poszczególnych stronach raportu (Nr (...)) sporządzonego w tej sprawie. W odpowiedzi na zarzut formułowany na tle przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr (...) z dnia (...) r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia rady (WE) nr (...) w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, należy podnieść w pierwszej kolejności, że w myśl art. 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki. Z treści art. 18 ust. 1 lit. a powyższego rozporządzenia wynika, po pierwsze, że pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono obowiązków i kryteriów, o których mowa w art. 39 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr (...), a po drugie, że w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie do kwot wypłaconych już tytułem tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Wspomniany art. 39 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr (...) dotyczy płatności rolnośrodowiskowych. Przepis art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr (...) stanowi, że państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Stwierdzona w czasie kontroli niezgodność (brak właściwej obsady malin) upoważniała organ do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, szczegółowo wyliczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Stwierdzić należy, że kwota płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za rok 2010, 2011 i 2012 przekazana na rachunek W. R., jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr (...) (przepis powyższy określa, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca należność powiększona o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu płatności, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr (...). Zgodnie z tym przepisem, obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Płatności przyznano na mocy decyzji wydanych przez ARiMR, co wyłącza "błąd organu", zaś "błędem" ze strony skarżącego był brak należytej realizacji programu rolnośrodowiskowego. Podobne unormowania odnośnie nienależnej płatności zawiera przepis art. 5 ust. 1-3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr (...).

W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr (...) (WE, EURATOM) z dnia (...) r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, poprzez przyjęcie przez organ, że nie upłynął okres przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, należy wyjaśnić, że powyższy przepis wprowadza czteroletni okres przedawnienia, co wynika z użytego w tym przepisie zwrotu "okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1". To ostatnie unormowanie stanowi, że w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. Wbrew stanowisku skarżącego, zarzut przedawnienia jest bezpodstawny i nie może być skutecznie uzasadniany twierdzeniem, że okres 4. lat powinien być liczony od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności na dany rok. Skarżący uważa, że skoro w dniach (...) r. i (...) r. wystąpił ze stosownym wnioskami, to odpowiednio w dniach (...) r. i (...) r. "najdalej" upłynął termin przedawnienia. Skarżący przyjmuje bowiem trzyletni, a nie czteroletni termin przedawnienia. Poza tym, skarżący nie może pomijać zasady wyrażonej w art. 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia, że w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu oraz zasady, że przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się dana osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. W niniejszej sprawie organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych w dniu (...) r., a wcześniej bo w lutym 2014 r. skierowano do skarżącego informację o możliwości dokonania zwrotu kwoty (...) zł (nienależnie pobranej), definitywnie sprecyzowanej w zaskarżonej decyzji (w wysokości (...) zł). Tego rodzaju czynności organu przerwały okres przedawnienia, w sytuacji, kiedy jeszcze nie zakończono ostatecznie pięcioletniego programu rolnośrodowiskowego (rozpoczętego w dniu (...) r.). Decyzja organu I instancji z dnia (...) r. w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności została wydana po upływie czterech lat od daty złożenia pierwszego wniosku o płatność, co nie świadczy o skuteczności zarzutu przedawnienia. Z treści art. 3 ust. 1. rozporządzenia nr (...) wynika, że po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę o postępowaniu w sprawie nieprawidłowości należy rozumieć także czynności kontrolne podejmowane przez jednostki certyfikujące w ramach przysługujących im uprawnień stosownie do przepisów ustawy z dnia (...) r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2009 r. Nr 116, poz. 975 z późn. zm.). W realiach niniejszej sprawy, wezwanie do wyjaśnienia w przedmiocie "obsługi" wniosku ronośrodowiskowego doręczono skarżącemu w dniu (...) r. (k. 219 akt adm.), po tym jak organ ARiMR uzyskał wykaz producentów spełniających wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym. W tych okolicznościach realizacja programu nie została jeszcze zakończona i zarzut przedawnienia był nieusprawiedliwiony, podobnie jak i stanowisko o naruszeniu przez organ przepisów procesowych (art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). W świetle powyższych rozważań organ odwoławczy orzekając w dniu (...) r. władny był utrzymać w mocy decyzję organu I instancji z dnia (...) r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym (właściwie ocenionym - w zgodzie z dyspozycją art. 80 k.p.a.) i zastosowaniu przepisów prawa (krajowego i unijnego) szczegółowo przytoczonych, prawidłowo zinterpretowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi zawarte w art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.