Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1502748

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 28 stycznia 2014 r.
III SA/Lu 453/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Jerzy Drwal, Grzegorz Wałejko.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) kwietnia 2013 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 9 kwietnia 2013 r., (...) Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w (...) nr (...) z dnia 13 grudnia 2012 r., nakładającą na przewoźnika R. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Przewozowe "(...)", karę pieniężną w kwocie 8.000 zł.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w dniu 11 lipca 2012 r. kierowca kontrolowanego pojazdu okazał wypis z licencji Nr (...) na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wystawionej dla R. R. prowadzącego Przedsiębiorstwo Przewozowe "(...)", z datą ważności od dnia 11 lipca 2007 r. do dnia 10 lipca 2012 r.

Organ ustalił, że strona w dniu 6 lipca 2012 r. złożyła do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego - Biuro do spraw Transportu Międzynarodowego, wniosek o przedłużenie terminu ważności wypisów z licencji. Wypisy z licencji zostały udzielone, z terminem ważności od dnia 26 lipca 2012 r. do dnia 25 lipca 2017 r.

Przewóz drogowy wykonywany był zatem z naruszeniem art. 4 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych oraz z naruszeniem art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265; dalej jako u.t.d.).

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie podstawą odpowiedzialności strony jest przepis art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d. oraz poz. 3.3. załącznika nr 3 do tej ustawy, a nie jak podnosi pełnomocnik art. 92a ust. 1 i ust. 4 i lp. 1.7 załącznika do ustawy.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w treści ww. załącznika nr 3, w pkt 3 zatytułowanym "Naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych i przewozów kabotażowych" pod poz. 3.3. wyszczególniono naruszenie "Wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu". Wysokość kary w przypadku tego naruszenia wynosi 8.000 zł.

Okoliczności wskazane przez stronę w odwołaniu, w ocenie organu, nie dają podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przedsiębiorca R. R. - Przedsiębiorstwo Przewozowe "(...)", jest profesjonalnym przewoźnikiem, prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego od dnia 23 maja 1994 r. Obowiązuje go znajomość przepisów prawa i takie zorganizowanie wykonywanej działalności, aby wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. Przedsiębiorca zajmujący się międzynarodowym transportem drogowym, powinien tak zaplanować swoją działalność, aby kierowca środka przewozowego posiadał wszystkie wymagane dokumenty i mógł je okazać w trakcie kontroli. W niniejszej sprawie kierowca w dniu kontroli nie posiadał ważnego wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy.

Strona w piśmie z dnia 17 sierpnia 2012 r. przyznała, że przewozy są planowane z miesięcznym wyprzedzeniem, zatem poprzez dołożenie należytej staranności przy organizacji międzynarodowych przewozów towarów w ramach prowadzonej działalności jako przewoźnik, mogła nie dopuścić do powstania naruszenia ww. przepisów.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 89b w związku z art. 89 ust. 1 u.t.d., organ stwierdził, że w przypadku, gdy kontrole na drogach publicznych wykonuje umundurowany funkcjonariusz, legitymacja służbowa i upoważnienie są okazywane na żądanie podmiotu podlegającego kontroli. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że czynności kontrolne w niniejszej sprawie zostały przeprowadzone na terenie Oddziału Celnego Drogowego w (...), a w związku z tym ich wykonanie nie wymagało od funkcjonariusza celnego doręczenia kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i okazania legitymacji służbowej.

W skardze sądowej pełnomocnik skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniósł zarzut naruszenia art. 87 ust. 1-4, art. 92 ust. 1, 3 i 4, art. 92a ust. 1, 4 i 6 u.t.d., art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz art. 3 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 poprzez uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do nałożenia na przedsiębiorcę kary z tytułu wykonywania transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Ponadto podniósł, że przyjęcie przez organ, że okazanie wypisu z licencji nr (...) na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego, wystawionej dla R. R. prowadzącego przedsiębiorstwo Przewozowe (...), stanowi naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 1 oraz art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. Stwierdzono, że pojęcie "brak wymaganej licencji" należy interpretować ściśle, a więc oznacza rzeczywisty brak licencji, a nie wadliwość w postaci braku aktualizacji danych zawartych w licencji. Tymczasem skarżący posiada licencję na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy ważną do 11 lipca 2052 r.

W ocenie pełnomocnika skarżącego naruszenie przepisów w tym przypadku spowodowane było czynnikami, na które nie miał wpływu i za które nie może ponosić odpowiedzialności. Podniósł także zarzut naruszenia art. 89b w zw. z art. 89 ust. 1 u.t.d. przez nie okazanie legitymacji służbowej kontrolujących oraz brak doręczenia stosownego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.

Końcowo wskazał na uchybienie przez organ szeregu przepisom postępowania, m.in. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie przez organ dokonania czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że w zaskarżonej decyzji organ poprzestał jedynie na przedstawieniu tego, jakie czynności zostały dokonane, nie wskazując, co w wyniku przeprowadzonych czynności zostało ustalone, a także art. 6, 7 i 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niewystarczających podstawach faktycznych oraz pominięciu dowodu z przesłuchania R. R.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy legalności nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za stwierdzone naruszenia związane z wykonywaniem międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Z prawidłowo ustalonego i niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu 10 lipca 2012 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w (...) przeprowadzili kontrolę dokumentów posiadanych przez kierowcę pojazdu samochodowego, użytkowanego przez przedsiębiorcę R. R. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Przewozowe "(...)" w (...), wykonującego przewóz rzeczy z Niemiec do Azerbejdżanu przez Polskę. Kierowca pojazdu, w trakcie kontroli okazał m.in. wypis z licencji Nr (...) na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy wystawionego na ww. przedsiębiorcę, z datą ważności od dnia 11 lipca 2007 r. do dnia 10 lipca 2012 r. Z dokumentu tego w sposób bezsprzeczny wynikało, że w dacie przeprowadzenia kontroli był nieaktualny, ponieważ utracił swą ważność z dniem 10 lipca 2012 r.

W przedmiotowej sprawie znajdują przede wszystkim zastosowanie przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.Urz.UE.L z 2009 r. Nr 300, poz. 72). Zasady określające wydawanie licencji wspólnotowej zostały zawarte w art. 4 rozporządzenia. Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia licencja wspólnotowa wydawana jest przez państwo członkowskie, każdemu przewoźnikowi wykonującemu zarobkowo drogowy przewóz rzeczy, który to przewoźnik ma siedzibę w tym państwie członkowskim zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego (lit. a) oraz jest uprawniony w państwie członkowskim siedziby przewoźnika do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, zgodnie z przepisami wspólnotowymi oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego dotyczącymi dostępu do zawodu drogowego przewoźnika rzeczy (lit. b).

Licencja wspólnotowa wydawana jest przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby na okres nie dłuższy niż dziesięć lat, z możliwością jej przedłużenia (art. 4 ust. 2 rozporządzenia). Uwierzytelniony wypis z licencji wspólnotowej przechowywany jest w każdym z pojazdów przewoźnika i musi być okazywany na każde żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (art. 4 ust. 6 rozporządzenia).

Stosownie do art. 7 ust. 2 pkt 2 u.t.d., w międzynarodowym transporcie drogowym, licencja udzielana jest przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, na pisemny wniosek przedsiębiorcy (art. 8 ust. 1 u.t.d.). Jak zatem wynika z przytoczonych przepisów, zapewnienie wypisu z licencji dla kierowcy jest obowiązkiem przedsiębiorcy wykonującego zarobkowo międzynarodowy drogowy przewóz rzeczy. W przedmiotowej sprawie obowiązek taki spoczywał na R. R., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...) Przedsiębiorstwo przewozowe "(...)".

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 z późn. zm.), a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika albo wypis z licencji.

Bezspornie wypis z licencji Nr (...) okazany podczas kontroli pojazdu w dniu 11 lipca 2012 r., utracił swoją ważność z dniem 10 lipca 2012 r., zaś kolejne, jak wynika z pisma Biura ds. Transportu Międzynarodowego zostały wydane na okres od dnia 26 lipca 2012 r. do dnia 25 lipca 2017 r. Brak jest przesłanek pozwalających na uwolnienie skarżącego od odpowiedzialności z tego powodu, że natychmiast po złożeniu wniosku nie zostały mu wydane wypisy z licencji. R. R. winien wiedzieć, że zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym w myśl § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zatem Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego nie można, jak tego oczekuje skarżący, postawić zarzutu opieszałości w sytuacji, gdy wniosek złożony w dniu 6 lipca 2012 r., został rozpoznany w dniu 25 lipca 2012 r., a więc z zachowaniem terminów ustawowych.

To na przedsiębiorcy ciąży obowiązek staranności i dbałości w zakresie prowadzonej działalności. Oznacza to, że winien z wyprzedzeniem kontrolować upływ terminów ważności wypisów z licencji, jako dokumentów mających podstawowe znaczenie dla oceny legalności wykonywanego przewozu. Bezsprzecznie zatem w przedmiotowej sprawie przewóz drogowy był wykonywany z naruszeniem obowiązków określonych w art. 4 ust. 6 rozporządzenia oraz w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Zauważyć trzeba, że odpowiedzialność za naruszenie prawa, które ma postać deliktu administracyjnego, jest zobiektywizowana. Nie jest zatem wystarczające powoływanie się przez przedsiębiorcę na brak winy w zaistnieniu zdarzeń i okoliczności, które były przyczyną naruszenia prawa. Natomiast przypadek winy (choćby nieumyślnej) przekreśla możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności, na podstawie art. 92c u.t.d. Przedsiębiorca nie może osiągnąć zamierzonego celu, gdy ma świadomość, że może swym działaniem wywołać ujemne skutki, lecz uważa, że zdoła ich uniknąć lub też tych skutków nie przewiduje, choć z łatwością mógłby i powinien to zrobić (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12).

W ocenie sądu, nietrafny jest zarzut skargi, że do ustalonego w sprawie stanu faktycznego winny mieć zastosowanie przepisy art. 92 ust. 3 i ust. 4 u.t.d. w związku z pkt 1.1 załącznika nr 2 do ustawy. Zauważyć należy, że przepisy u. t. d. przewidują w rozdziale 11 pt. "Kary pieniężne" dwa rodzaje kar pieniężnych za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Pierwszym rodzajem kary jest kara grzywny, zgodnie z art. 92 ust. 1 u.t.d., która może dotyczyć kierującego wykonującego przewóz drogowy (wykaz naruszeń i wysokość grzywien określa załącznik nr 1 do ustawy) oraz osoby zarządzającej przedsiębiorstwem lub osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, o której mowa w art. 92 ust. 3 u.t.d. (wykaz naruszeń i wysokość grzywien określa załącznik nr 2 do ustawy). Drugim rodzajem kary pieniężnej jest przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. administracyjna kara pieniężna, która nakładana jest na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, w wysokości od 50 zł do 10.000 zł za każde naruszenie (wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokość kar określa załącznik nr 3 do ustawy).

O tym, jaki rodzaj kary pieniężnej należy zastosować decyduje art. 92a ust. 5 u.t.d., zgodnie z którym, jeżeli czyn będący naruszeniem przepisów, o których mowa w ust. 1, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. W przedmiotowej sprawie podmiotem wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy była osoba fizyczna - R. R. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) Przedsiębiorstwo Przewozowe "(...)". W odniesieniu zatem do rodzaju kary organy prawidłowo zastosowały art. 92a ust. 5 u.t.d., bowiem w stosunku do przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującego drogowy przewóz rzeczy stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej.

Słusznie organ, odnosząc się do zarzutów strony skarżącej wskazujących na nieprawidłowości przeprowadzonej kontroli drogowej, a dotyczących nieokazania w trakcie kontroli przez funkcjonariuszy legitymacji służbowych zauważył, że kontrola pojazdu przeprowadzona została na terenie Oddziału Celnego w (...), czyli urzędu celnego, a w związku z tym ich wykonanie nie wymagało od funkcjonariusza celnego doręczenia kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i okazania legitymacji służbowej.

Powołane w zaskarżonej decyzji przepisy u.t.d., jak również ww. rozporządzenia mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszenia tych unormowań, organ jest uprawniony i jednocześnie zobowiązany do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej. Zauważyć również należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., której rozwinięcie następuje w art. 77 § 1 k.p.a., organ prowadzący postępowanie prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy dokonując wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja prawidłowo wskazuje podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia, a także zawiera wyczerpujące uzasadnienie stanowiska organu.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.