III SA/Lu 378/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2772160

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 listopada 2019 r. III SA/Lu 378/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.).

Sędziowie WSA: Jerzy Drwal, Iwona Tchórzewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) maja 2019 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu dowołania P. Ż. (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Starosty (...) (dalej jako "organ I instancji") z dnia (...) lutego 2019 r., nr (...) r., w sprawie odmowy rejestracji ciągnika rolniczego marki (...) nr ramy (...), o numerze rejestracyjnym (...).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Pismem z dnia 20 lutego 2019 r. P. Ż. wniosła do Starosty (...) o rejestrację ww. ciągnika. Do wniosku załączyła umowę sprzedaży z dnia 15 marca 2018 r. zawartą między M. K. a J. K., umowę sprzedaży z dnia 17 lutego 2019 r., zawartą między J. K. a P. Ż., dowód rejestracyjny seria (...), zaświadczenie o przeprowadzonym w dniu 18 lutego 2019 r. badaniu technicznym pojazdu oraz oświadczenie z dnia 20 lutego 2019 r., o zgubieniu tablicy rejestracyjnej.

Organ I instancji wydał decyzję z dnia (...) lutego 2019 r., (...) o czasowej rejestracji pojazdu i zwrócił się do Starosty (...) (organu, który dokonał poprzedniej rejestracji pojazdu) o potwierdzenie danych pojazdu. W odpowiedzi, pismem z dnia 26 lutego 2019 r. Starosta (...) wskazał, że w rejestrze wydanych numerów rejestracyjnych, jako właściciel pojazdu widnieje A. K.

Decyzją z dnia (...) lutego 2019 r. Starosta Ł. odmówił rejestracji przedmiotowego ciągnika rolniczego.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia (...) maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty (...) z dnia (...) lutego 2019 r.

Zdaniem organu, z art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm.), dalej jako "Prawo o ruchu drogowym" lub "p.r.d." wynika obowiązek przedstawienia dowodu własności pojazdu, który należy rozumieć jako obowiązek przedstawienia oryginału dokumentu. Ze względu na wagę czynności i pewność obrotu pojazdami, przedłożone do rejestracji dokumenty nie mogą budzić wątpliwości co do ich zgodności ze stanem faktycznym. Organ dokonujący rejestracji nie może dokonywać własnych ustaleń w zakresie danych zawartych w tych dokumentach, ani zastępować ich innymi dokumentami.

Organ podniósł, że do wniosku o rejestrację skarżąca załączyła dowód rejestracyjny, z którego wynika, że właścicielem pojazdu jest M. K. oraz umowę sprzedaży z dnia 15 marca 2018 r. zawartą między M. K. a J. K. i umowę sprzedaży z dnia 17 lutego 2019 r., zawartą między J. K. a P. Ż. Natomiast Starosta (...) wskazał, że zgodnie z posiadanymi przez niego danymi, właścicielem pojazdu jest A. K. W ocenie organu okoliczność ta wskazuje, że własność pojazdu nie jest bezsporna. Z załączonego do odwołania oświadczenia A. K. z dnia 15 marca 2019 r. wynika że przeniósł on własność ciągnika rolniczego na M. K. między 1988 r. a 1992 r., jednak nie pamiętał dokładnej daty. Dokument ten, jak i kopia umowy sprzedaży między A. K. a M. K., nie są wystarczającym dowodem do przyjęcia, że w sprawie nie ma wątpliwości co do aktualnego właściciela pojazdu, a także wcześniejszego jego obrotu. Załączona do odwołania kopia umowy nie zawiera daty jej zawarcia, zaś z prowadzonej przez Starostę ewidencji nie wynika, że pojazd został zarejestrowany na M. K. Z samego zaś odwołania wynika, że ojciec J. K. - M. K., zmarł. Nie sposób zatem potwierdzić w drodze postępowania administracyjnego, że faktycznie doszło do sprzedaży ciągnika przez A. K. na rzecz M. K.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie P. Ż. wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", przez zaniechanie podjęcia niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, tj. poczynienie błędnego ustalenia, że dokument w postaci umowy sprzedaży pojazdu z dnia 17 lutego 2019 r. nie może być uznany za dowód własności niebudzący wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem faktycznym, w sytuacji gdy z pozostałego materiału dowodowego wynika, że dokument ten spełnia warunki dokumentu określonego w art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym;

b) art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., przez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, a w szczególności uznania, że nie nastąpiło przeniesienie prawa własności przedmiotowego pojazdu z poprzedniego właściciela na skarżącą oraz, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na rzetelność i prawdziwość dokumentu w postaci umowy sprzedaży pojazdu z dnia 17 lutego 2019 r.;

c) art. 7 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., przez niewyczerpujące zbadanie okoliczności faktycznych oraz oparcie rozstrzygnięcia jedynie na części materiału dowodowego, z pominięciem innych dowodów;

d) art. 80 k.p.a., przez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, a nie swobodny, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że przedstawione przez stronę dokumenty nie potwierdzają w sposób niebudzący wątpliwości prawa własności przedmiotowego pojazdu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, z uwagi na jej bezzasadność.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) maja 2019 r. w sprawie odmowy rejestracji ciągnika rolniczego marki (...) nr ramy (...), o numerze rejestracyjnym (...).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy p.r.d. Zgodnie z art. 71 ust. 1 p.r.d. dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu jest dowód rejestracyjny. Stosownie do art. 72 ust. 1 p.r.d., rejestracji dokonuje się na podstawie: dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 (pkt 1); dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 5).

Rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5 (art. 73 ust. 1 p.r.d.).

Do wniosku, zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. poz. 2355 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie", właściciel dołącza dowód własności pojazdu (pkt

1) oraz dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 2). Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów, stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia, jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży;

2) umowa zamiany;

3) umowa darowizny;

4) umowa o dożywocie;

5) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu;

6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności.

Zgodnie zaś z § 6 pkt 2 rozporządzenia, w przypadku gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela pojazdu zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, dowodem własności są wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu.

Z powyższych przepisów wynika, że osoba wnioskująca o dokonanie rejestracji pojazdu jest zobowiązana do udokumentowania prawa własności do tego pojazdu. Rejestracji pojazdu można dokonać jedynie w przypadku, gdy w świetle przedstawionych dowodów - pojazd stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rejestracji pojazdu można dokonać jedynie na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Oznacza to, że organy nie mogą ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Jeśli wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (por. wyroki NSA z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II SA 1093/98; z dnia 4 lutego 1998 r., sygn. akt II SA 1258/98, I OSK 1985/06). Z uwagi na to, że rejestracja pojazdu odbywa się wyłącznie na podstawie dokumentów, organ administracyjny nie ma możliwości zarejestrowania pojazdu, jeżeli brak jest podstaw do przyjęcia, że dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę są bezsprzecznie prawdziwe, wiarygodne i dają pewność dokonania przeniesienia prawa własności między poszczególnym zbywcami i nabywcami. Organ może więc dokonać rejestracji, w oparciu o ustalony, niesporny stan własności. Ustalenie stanu własności może być dokonane z wykorzystaniem różnych dowodów, ale efekt tych ustaleń powinien być bezsporny.

W rozpoznawanej sprawie, do wniosku o rejestrację skarżąca załączyła dowód rejestracyjny, z którego wynika, że właścicielem pojazdu jest M. K. oraz umowę sprzedaży z dnia 15 marca 2018 r., zawartą między M. K. a J. K., a nadto umowę sprzedaży z dnia 17 lutego 2019 r., zawartą między J. K. a P. Ż. Natomiast z informacji uzyskanych od Starosty (...) wynika, że właścicielem pojazdu jest A. K. Do odwołania od decyzji organu I instancji skarżąca dołączyła dodatkowo, niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kopię umowy sprzedaży zawartej między A. K. a M. K., bez daty i ceny sprzedaży oraz niepoświadczone za zgodność z oryginałem oświadczenie A. K. z dnia 15 marca 2019 r., z którego wynika, że przeniósł on własność ciągnika rolniczego na M. K. między 1988 r. a 1992 r.

Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, należy zgodzić się ze stanowiskiem organów.

Jak już wyżej wskazano, wśród dokumentów niezbędnych do dokonania rejestracji wymieniony jest dowód własności pojazdu, który stanowi faktyczną podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz podmiotu legitymującego się prawem własności (art. 72 ust. 1 ustawy). Do dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu prawodawca zalicza: umowę sprzedaży, umowę zamiany, umowę darowizny, umowę o dożywocie, fakturę VAT, prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (§ 6 ust. 1 ww. rozporządzenia). Katalog ten jest katalogiem otwartym, co wynika wprost z brzmienia § 6 ust. 1 rozporządzenia, w którym użyto zwrotu "w szczególności". Powyższe potwierdza również treść § 6 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku niezgodności danych w zakresie prawa własności, dowodem własności są wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu. Ustalając stan faktyczny na podstawie dokumentów spoza katalogu wskazanego w § 6 pkt 1 rozporządzenia, organy zobowiązane są jednak zachować najwyższą ostrożność. Dokumenty te nie mogą bowiem wywoływać żadnych wątpliwości, ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym ono przysługuje. Powinny mieć również charakter dokumentów będących tytułami nabycia prawa, a nie dokumentów wskazujących na prawdopodobieństwo jego nabycia. Zapis "wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności" należy odczytywać w ten sposób, aby możliwe było jednoznaczne ustalenie prawa własności danego pojazdu od pierwszego nabywcy, po ostatniego nabywcę. Ma to o tyle istotne znaczenie, bowiem nikt nie może przenieść na inną osobę więcej praw niż mu przysługuje (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 września 2006, sygn. akt II SA/Bk 168/06).

Ustalenia w przedmiocie istnienia, czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą natomiast do właściwości sądów powszechnych, przed którymi są one rozstrzygane w razie sporu w tej kwestii, nie zaś do organów administracji publicznej.

O ile załączone do wniosku umowa sprzedaży z dnia 15 marca 2018 r., zawarta między M. K. a J. K. i umowa sprzedaży z dnia 17 lutego 2019 r., zawarta między J. K. a P. Ż. nie budzą wątpliwości, to pewności co do autentyczności nie dają załączone do odwołania dokumenty umowy sprzedaży zawartej między A. K. a M. K. oraz oświadczenie A. K. z dnia 15 marca 2019 r.

Zauważyć należy, że do odwołania skarżąca załączyła jedynie, niepoświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie tych dokumentów. Przepisy postępowania administracyjnego rozróżniają dwie kategorie dokumentów, mogących stanowić dowód w sprawie, tj. oryginały dokumentów oraz ich uwierzytelnione odpisy. Uwierzytelnieniem dokumentu jest umieszczenie na jego odpisie lub kserokopii oświadczenia zaopatrzonego podpisem, zawierającego stwierdzenie jego zgodności z oryginałem. Podmiotem uprawnionym do uwierzytelniania dokumentów urzędowych jest organ, który dokumenty te wytworzył. Natomiast podmiotem uprawnionym do potwierdzenia za zgodność z oryginałem odpisu lub kopii każdego okazanego dokumentu jest notariusz działający jako osoba zaufania publicznego (art. 2 § 1, art. 98 ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 540 z późn. zm.)) oraz występujący w sprawie pełnomocnik strony będący adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym (art. 76a § 2 k.p.a.). Oryginał umowy bez daty skarżąca złożyła dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) maja 2019 r., który nie podlegał ocenie organów.

Niezależnie od powyższego, dokumenty te nie dają pewności co do ich zgodności ze stanem rzeczywistym.

Wątpliwości co do autentyczności umowy sprzedaży zawartej między A. K. a M. K. i skutków, jakie miała w ocenie skarżącej wywołać budzi już sama jej forma i treść. Przede wszystkim umowa ta nie zawiera daty jej zawarcia, a zatem nie można ustalić, kiedy rzeczywiście miało dojść do sprzedaży ciągnika. Wątpliwości w tym zakresie nie rozwiewa oświadczenie A. K. z dnia 15 marca 2019 r., które wskazuje, że transakcja nastąpiła między 1988 r. a 1992 r. Trzeba zauważyć, że we wskazanym okresie 4 lat, mogło dojść do innych transakcji, których przedmiotem był sporny ciągnik. W umowie nie wskazano także ceny, jaką miał uiścić M. K. za kupno pojazdu. Zwrócić należy również uwagę na odmienność podpisu M. K. na umowie bez daty oraz na umowie sprzedaży z dnia 15 marca 2018 r., zawartej między M. K. a J. K. Oczywiste jest, że ani organ w postępowaniu o rejestrację, ani tym bardziej sąd badając niniejszą sprawę nie są władni czynić własnych ustaleń w tym zakresie. Biorąc jednak wszystkie okoliczności sprawy pod uwagę, nie można jednoznacznie stwierdzić, że przedstawione dokumenty w sposób bezsporny potwierdzają przeniesienie prawa własności ciągnika. Niezrozumiałe jest także, dlaczego skarżąca do wniosku o rejestrację nie złożyła wszystkich posiadanych dokumentów, które były dołączane stopniowo na etapie postępowania odwoławczego i skargowego.

Odnosząc się do oświadczenia A. K. z dnia 15 marca 2019 r., nie można uznać, że stanowi ono dowód potwierdzający fakt przeniesienia prawa własności pojazdu. Oświadczenie nie przesądza o prawie własności. Oświadczenie należy potraktować jako dokument prywatny, który stanowi jedynie dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 Kodeksu cywilnego). Jedynie dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.).

Z tych wszystkich względów należało uznać, że organy zasadnie odmówiły skarżącej rejestracji ciągnika rolniczego. Przedstawione przez skarżącą dokumenty nie potwierdzają w sposób bezsporny przeniesienia własności pojazdu na skarżącą oraz nie dają pełnego obrazu wszystkich transakcji, których przedmiotem był ciągnik.

Zarzuty skargi należy uznać za chybione.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, organy orzekające podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący rozpatrzyły i prawidłowo oceniły całość materiału dowodowego, w myśl reguł określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dokonana ocena dowodów nie nosi cech dowolności. Trzeba również podkreślić, że uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.