Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 10 kwietnia 2008 r.
III SA/Lu 31/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca).

Sędziowie: WSA Jadwiga Pastusiak, NSA Maria Wieczorek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi I. S. - P.U.H. (...) z siedzibą w E. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) listopada 2007 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) listopada 2007 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia z dnia (...) października 2007 r. na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia (...) września 2007 r. nr (...) w sprawie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu marki Fiat 125p nr rej. (...) sprawowany od dnia (...) lutego 2003 r. do dnia (...) listopada 2004 r. w kwocie 6.140 zł brutto - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu (...) sierpnia 2002 r. Policja wydała dyspozycję usunięcia samochodu marki Fiat 125p, stanowiącego własność P. Z. Przedmiotowy pojazd został więc odholowany na prowadzony przez skarżącego parking strzeżony w E. Samochód nie został odebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy, zatem na mocy art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98 poz. 602 ze zm.), pojazd ten został uznany za rzecz niczyją i z mocy prawa został przejęty przez Skarb Państwa, co stwierdza decyzja z dnia (...) grudnia 2004 r. nr (...) Naczelnika Urzędu Skarbowego. Pismem z dnia (...) grudnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zlecił organowi rekwizycyjnemu - Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego dokonanie likwidacji pojazdu.

W dniu (...) listopada 2006 r. Skarżący skierował do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wniosek o przyznanie wynagrodzenia w wysokości 10.851,90 zł za dozór sprawowany nad przedmiotowym samochodem w okresie od dnia (...) lutego 2003 r. do dnia (...) listopada 2004 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego jako organ likwidacyjny uiścił na rzecz wnioskodawcy tytułem zwrotu kosztów sprawowanego przez niego dozoru nad tym pojazdem kwotę 2,122,80 zł. Kwota ta obejmowała wynagrodzenie za dozór sprawowany w okresie od dnia (...) listopada 2004 r. do dnia odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego. W związku z tym skarżący domagał się przyznania wynagrodzenia za pozostały okres sprawowanego nad tym pojazdem dozoru, a więc od dnia jego przejścia na własność Skarbu Państwa do dnia (...) listopada 2004 r.

W przedmiotowej sprawie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego kilkukrotnie wydawał postanowienia, które następnie były uchylane przez Dyrektora Izby Skarbowej.

W dniu (...) września 2007 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego postanowieniem nr (...) przyznał skarżącemu kwotę 6.240 zł z tytułu zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu.

Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 9 i 11 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na dowolnej i wybiórczej ocenie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, oraz rażące naruszenie art. 32 Konstytucji, polegające na różnym traktowaniu tego samego podmiotu w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej przy jednoczesnym braku uzasadnienia takiego zróżnicowania. Skarżący domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu za dozór pojazdu wynagrodzenia przy zastosowaniu dobowej stawki w wysokości 18,30 zł brutto.

Uzasadniając zażalenie podkreślono, że organ pomija fakt stosowania tej stawki w dotychczasowych rozliczeniach pomiędzy stronami. Doszło już do częściowego rozliczenia pomiędzy wnioskodawcą, a organem likwidacyjnym z tytułu dozoru sprawowanego nad pojazdem przy zastosowaniu stawki w wysokości 18, 30 zł.

Rozpoznając zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że skarżący mimo wezwania nie przedstawił zestawienia koniecznych wydatków ani dokumentów ich dotyczących, lecz wyjaśnił, iż wskazaną we wniosku stawkę podał w oparciu o swój cennik, sporządzony w lutym 2002 r. w oparciu o wytyczne Wojewody, kalkulację biegłych rzeczoznawców Polskiego Związku Motorowego, kalkulację Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Właścicieli Pomocy Drogowej w Warszawie oraz wyliczeń własnych. Cennik został także dostosowany w ramach współpracy do wymogów Komendanta Miejskiego Policji.

Organ likwidacyjny wystąpił do właścicieli parkingów, przechowujących na terenie miasta L. pojazdy zabezpieczone w trybie art. 130a ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym, o udzielenie wyjaśnień na temat wydatków oraz wynagrodzenia za dozór sprawowany nad przechowywanymi pojazdami. W wyniku zapytania uzyskał odpowiedź, iż stawka za dobę parkowania przedmiotowych samochodów w większości przypadków wynosi 10 zł brutto. Stawka 10 zł brutto jest również respektowana przez organy administracji publicznej, o czym świadczy uchwała Rady Miejskiej z dnia (...) kwietnia 2003 r. nr (...) oraz uchwała Rady Powiatu z dnia (...) lipca 2004 r. nr (...).

Ponadto Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego jako materiał porównawczy wykorzystał opinię biegłego z dnia (...) maja 2007 r. Opinia ta została sporządzona na wniosek innego organu likwidacyjnego (Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego) i przy rozpatrywaniu innego wniosku skarżącego o zwrot koniecznych wydatków i przyznanie wynagrodzenia za dozór przyczepy jednoosiowej, ale może służyć w niniejszej sprawie jako materiał porównawczy. Opracowano ją na podstawie informacji uzyskanych od właścicieli parkingów strzeżonych z terenu L. i B. przechowujących pojazdy, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Biegły określił wynagrodzenie za dozór z uwzględnieniem zakresu obowiązku dozorcy i okoliczności przechowywania samochodów osobowych i przyczep w wysokości 10 zł brutto.

W toku postępowania skarżący przesłał dodatkowe dokumenty:

-

ocenę techniczna Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego z dnia (...) kwietnia 2000 r.,

-

cennik usług obowiązujących w (...)od dnia (...) marca 2000 r.,

-

umowę zlecenia z dnia (...) czerwca 1996 r.,

-

decyzję Prezesa UOKiK z dnia (...) marca 2004 r.,

-

uchwałę nr (...) Rady Powiatu z dnia (...) grudnia 2002 r.,

-

załącznik do uchwały nr (...) Rady Powiatu z (...) stycznia 2002 r.,

-

kopie faktur VAT.

Ustosunkowując się kolejno do tych dokumentów organ uznał, że nie obrazują one faktycznie poniesionych przez skarżącego kosztów związanych z dozorem pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Mogłyby one jedynie stanowić materiał porównawczy w stosunku do wyliczeń skarżącego, których jednak nie przedstawiono.

Ocena techniczna Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego z dnia (...) kwietnia 2000 r. została sporządzona w celu określenia stawek za holowanie i przemieszczanie pojazdów na zlecenie organów Policji i przechowywania tych pojazdów na parkingu strzeżonym, wobec tego nie może mieć zastosowania przy rozliczeniach dokonywanych z urzędami skarbowymi.

Z cennika usług obowiązujących w (...) od dnia 1 marca 2000 r. wynika, iż stawka za dobę parkowania samochodów osobowych wynosi między 12 a 15 zł netto. W zamieszczonej w cenniku uwadze stwierdzono, iż ceny usług mogą być negocjowane i stosowane jako umowne. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego nie podpisał ze skarżącym umowy dotyczącej parkowania pojazdów samochodowych. Wobec tego stawki za parkowanie pojazdu wynikające z cennika nie wiążą w przedmiotowej sprawie.

W ocenie organu brak jest również podstaw do uwzględnienia przekazanych przez skarżącego dokumentów przy określeniu stawki kwotowej w niniejszej sprawie. Dokumentacja ta dotyczy określenia stawek za holowanie i przemieszczanie pojazdów oraz przechowywania tych pojazdów na parkingu strzeżonym na zlecenie podmiotów i organów innych niż Drugi Urząd Skarbowy.

Organ nie zgodził się, że z dokumentów dołączonych do akt sprawy wynika, iż na rynku lokalnym funkcjonowało wielu przedsiębiorców, którzy swoje koszty kalkulowali na identycznym, co skarżący poziomie.

Biuro Ekspertyz Technicznych Pomoc Drogowa T. P. w L. ul. (...), - którego kopie faktur skarżący załączył do pisma z dnia (...) marca 2007 r. - w piśmie z dnia (...) marca 2007 r. skierowanym do Trzeciego Urzędu Skarbowego, jako aktualną stawkę dzienną za parkowanie pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t wskazało kwotę 10 zł brutto. Stawka ta jest zgodna z Uchwałą nr (...) Rady Miejskiej z (...) kwietnia 2003 r. Natomiast ustosunkowując się do faktur o numerach: (...), (...), (...), (...) wystawionych przez (...) Pierwszemu i Drugiemu Urzędowi Skarbowemu organ wyjaśnił, że między tymi urzędami a przedsiębiorcą toczą się postępowania administracyjne w celu ustalenia dobowej stawki za parkowanie pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa.

Załączona decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia (...) marca 2004 r. (...) została wydana po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek skarżącego przeciwko Powiatowi, w związku z działaniami Starosty Powiatowego, a nie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego. Uprawniona zatem była odmowa uwzględnienia powyższej dokumentacji jako podstawy do określenia dobowej stawki za dozór pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa, przyjętej w rozliczeniach z Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego.

Organ nie uznał za miarodajną w niniejszej sprawie okoliczności zapłacenia przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego faktury VAT z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) wystawionej przez (...) ze wskazaną stawką 12 zł netto za dobę parkowania pojazdu. Faktura ta została uiszczona bez przeprowadzenia postępowania w sprawie określenia wysokości zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór. Okoliczność ta nie nakłada na Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego obowiązku uiszczenia kolejnych rachunków bez przeprowadzenia stosownego postępowania.

Tym samym organ odwoławczy uznał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego opierając się na materiale porównawczym zgromadzonym w toku postępowania, tj. uchwale Rady Miasta z (...) kwietnia 2003 r., opinii biegłego oraz wyjaśnieniach właścicieli parkingów przechowujących na terenie miasta L. pojazdy zabezpieczone w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym - zasadnie orzekł w zaskarżonym postanowieniu o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia w wysokości 13.830 zł brutto za dozór sprawowany nad przedmiotowym pojazdem od dnia (...) lipca 2002 r. do dnia (...) kwietnia 2006 r.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której domaga się uchylenia postanowienia w całości i zarzuca mu:

1.

naruszenie przepisów postępowania - przepisu art. 7, 8, 9 i 11 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - polegające na dowolnej i wybiórczej ocenie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w szczególności zaś odmiennej ocenie tej samej sytuacji faktycznej i prawnej i w rezultacie przyznania innej stawki wynagrodzenia w sytuacji, gdy dozór nad ruchomością we wskazanych wyżej okresach wykonywany był przez ten sam podmiot, w takim samym zakresie, w takich samych warunkach i na niezmiennych zasadach;

2.

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a., przejawiające się w bezpodstawnej odmowie przyznania mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez skarżącego w toku postępowania w sytuacji, gdy dokumenty te istotnie przyczyniają się do wyjaśnienia sprawy;

3.

rażące naruszenie przepisu art. 32 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP - polegające na różnym traktowania tego samego podmiotu prawnego, w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek uzasadnienia takiego zróżnicowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w toku postępowania pomiędzy stronami doszło już do częściowego rozliczenia z tytułu dozoru sprawowanego przez skarżącego nad opisanym pojazdem, przy zastosowaniu stawki 18,30 zł brutto dziennie. W ocenie skarżącego nie ma podstaw do zmiany stawki stosowanej przy określaniu zwrotu wydatków i przyznawaniu wynagrodzenia za dozór. Skarżący zarzuca również organom niekonsekwencję wywodach.

Skarżący wskazuje, że oparcie się na kryterium wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach nie wymaga szczegółowego udowodnienia kosztów poniesionych z tytułu sprawowania dozoru. Jest to bowiem odesłanie do średnich, najczęściej stosowanych stawek. Dopiero przy braku takiego odesłania zasadne byłoby twierdzenie, iż rozstrzygając o wysokości należnego wynagrodzenia należy szczegółowo ustalić między innymi koszty poniesione przez danego dozorcę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Bezsporne, że przedmiotowy samochód przeszedł na własność Skarbu Państwa w dniu (...) lutego 2003 r. r. i pozostawał pod dozorem skarżącego do dnia (...) listopada 2004 r. Stosownie do art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny przyznaje, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Między skarżącym a organem egzekucyjnym istniał zatem stosunek: dozorca - organ egzekucyjny.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór. Zgodzić się należy z organami administracji, które wskazują, że należy w tym zakresie posiłkować się art. 836 k.c., zgodnie z którym, jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach.

Tym samym zadaniem organów było ustalenie odpowiedniego wynagrodzenia za dozorowanie przedmiotowego pojazdu we wskazanym okresie, przy uwzględnieniu faktu, że skoro wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie została określona w umowie, to dozorcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. Na wysokość tego wynagrodzenia mają wpływ następujące okoliczności:

-

czas przechowywania (w sprawie niniejszej (...).02.2003 r. - (...).11.2004 r.),

-

właściwości i wartość rzeczy przechowywanej (w dniu likwidacji pojazdu - Fiat 125p został zezłomowany (k.13 akt administracyjnych).

-

wymagane starania przy strzeżeniu rzeczy,

-

ceny rynkowe notowane przy tego rodzaju usługach przez podmioty prowadzące tego rodzaju działalność.

Zadaniem Sądu kontrolującego zaskarżone postanowienie nie jest ustalanie wysokości opłaty, lecz badanie, czy ustalenie tej wysokości nie narusza prawa.

W ocenie Sądu organy wywiązały się ze swego zadania prawidłowo, zebrany materiał dowodowy jest wystarczający dla uznania, że zachowały obiektywizm i należycie ustaliły istotne okoliczności w sprawie.

Kwota wskazana przez organy (10 zł brutto za dobę) jako podstawa do ustalenia wynagrodzenia jest stosowana przez przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, nie można więc podzielić poglądu skarżącego, że stawka objęta postanowieniem ma charakter uznaniowy.

Podobna stawka obowiązywała na mocy uchwały Rady Miejskiej z dnia (...) kwietnia 2003 r. nr (...) która nie była kwestionowana przez lokalnych przedsiębiorców. Stawki te dla tego rodzaju pojazdów bywały wręcz o wiele niższe (4 zł ustalone uchwałą Rady Powiatu z dnia (...) lipca 2004 r. nr (...)), ale organy nie oparły się na niższej możliwej stawce.

Ponadto Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego jako materiał porównawczy wykorzystał opinię biegłego z dnia (...) maja 2007 r. sporządzoną na wniosek Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego.

Nie jest rolą organów badanie rentowności i szacowanie zysków przedsiębiorstw. W ocenie Sądu badanie poziomu nakładów na parking czy kosztów jego utrzymania nie powinno mieć miejsca. Wywody skarżącego w tym zakresie są bezzasadne. Należało zbadać jedynie, jakie stawki były zwykle stosowane przez tego i innych przedsiębiorców. Organy sięgnęły zatem do metody porównawczej i ustaliły, na ile mogły, poziom stawek innych przedsiębiorców zajmujących się tego rodzaju działalnością. Jest to podejście prawidłowe, jako zmierzające do ustalenia wynagrodzenia za usługę "przyjętego w danych stosunkach" zgodnie z art. 836 § 1 k.c.

Daje się dostrzec, że ustalona kwota mieści się raczej w dolnych widełkach deklarowanych przez przedsiębiorców stawek. Należy jednak wziąć pod uwagę również to, że wartość przechowywanego pojazdu - porzuconego, całkowicie zużytego i unieruchomionego Fiata 125p, do którego nikt nie rościł sobie pretensji - odpowiadała wartości złomu, a tym samym i ryzyko gospodarcze dozorcy związane z odpowiedzialnością za utratę, pogorszenie lub zniszczenie dozorowanego przedmiotu było znikome. Zgodnie zaś ze słuszną tezą z wyroku NSA z dnia 16 lutego 1999 r. sygn. I SA/Wr 2390/97 (opubl. w ONSA 2000/1/28), przy określaniu wynagrodzenia, o którym mowa wart. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości.

Podkreślenia wymaga również to, że czas przechowywania pojazdu był stosunkowo długi (21 miesięcy). Inaczej są kalkulowane stawki przy usłudze jedno - czy kilkudniowej, inaczej zaś przy stałych zleceniach, w dodatku świadczonych obok innych zleceń pochodzących od tego samego podmiotu. Tym bardziej zastrzeżenia skarżącego nie wydają się usprawiedliwione i trudno dopatrzyć się jego pokrzywdzenia działaniami organu.

Zgodzić się też należy ze stanowiskiem organu, iż jednokrotne zapłacenie wyższej stawki za krótki okres czasu na podstawie faktury z dnia (...) czerwca 2007 r., nie może być podstawą domagania się, by podmiot ten (w tym przypadku Skarb Państwa) w każdym przypadku płacił już tę stawkę niezależnie od innych okoliczności, a w szczególności bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Dlatego zarzut naruszenia art. 32 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP polegający na różnym traktowaniu tego samego podmiotu prawnego w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej nie zasługiwał na uwzględnienie. Należy także podnieść, że skarżący mimo wezwania organu nie przedstawił zestawienia koniecznych wydatków ani dokumentów ich dotyczących związanych z prowadzeniem parkingu. Strona postępowania administracyjnego nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeżeli nieudokumentowanie określonej czynności faktycznej może prowadzić do niekorzystnych dla niej rezultatów. Organ nie miał bowiem nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających wysokość kosztów wykonanego dozoru jeżeli sam zainteresowany zignorował wezwanie organu w tym zakresie.

Z powyższych względów, Sad uznał, że organy ustalając wysokość wynagrodzenia za dozór w oparciu o art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, trafnie zastosowały ten przepis, a swoje stanowisko uzasadniły w sposób wyczerpujący i przekonywujący bez naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Skoro zatem zarzuty skargi są bezzasadne, a zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.