Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3077964

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 27 sierpnia 2020 r.
III SA/Lu 226/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski.

Sędziowie WSA: Ewa Ibrom (spr.), Iwona Tchórzewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia (...) października 2019 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pieniężnego za utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytą służbą przygotowawczą uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z (...) października 2019 r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy R. H. z (...) sierpnia 2019 r., nr (...) odmawiającej przyznania R. S. świadczenia pieniężnego za utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytą służba przygotowawczą i ustaliło wysokość należnego świadczenia rekompensującego.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

R. S. wystąpiła do Wójta Gminy R.-H. o ustalenie i wypłatę świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytymi ćwiczeniami wojskowymi w C. P. do M. Z. w K. w dniach (...) maja 2019 r. - (...) lipca 2019 r. Do wniosku załączyła zaświadczenie nr (...) wystawione przez Komendanta (...) lipca 2019 r. o pełnieniu służby przygotowawczej oraz zaświadczenie z (...) lipca 2019 r. o kwocie dziennego utraconego wynagrodzenia ze stosunku pracy.

Decyzją z (...) sierpnia 2019 r. Wójt Gminy R.-H. (dalej jako "organ I instancji") odmówił przyznania R. S. świadczenia pieniężnego za utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy w związku z odbytą służbą przygotowawczą, stwierdzając, że służba przygotowawcza jest dobrowolną służbą ochotniczą, a nie ćwiczeniami wojskowymi, a ponadto z przedstawionych dokumentów nie wynika, by w okresie, za który świadczenie miałoby być wypłacone R. S. była żołnierzem rezerwy lub osobą przeniesioną do rezerwy.

Decyzją z (...) października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") uchyliło decyzję organu I instancji w całości i ustaliło wysokość należnego świadczenia rekompensującego na kwotę (...) złotych brutto.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest wadliwe, a uzasadnienie decyzji nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.".

Organ odwoławczy przywołał przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1541 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy (Dz. U. z 2018 r. poz. 881).

Organ II instancji podniósł, że osoby pełniące służbę przygotowawczą są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej i przysługują im wszystkie związane z tym uprawnienia. Żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą oraz członkom ich rodzin przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin na zasadach określonych w art. 118-132 ustawy o powszechnym obowiązku obrony.

Ustalając wysokość świadczenia rekompensującego organ odwoławczy powołał się na przepis art. 119a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wyliczył kwotę świadczenia w wysokości (...) zł brutto.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Prokurator Rejonowy w C. (dalej jako "skarżący"). Skargę podpisał asesor Prokuratury Rejonowej w C., któremu powierzono czynności prokuratorskie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 w związku z art. 119a ust. 1,2, 3, 5, oraz w związku z art. 59 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 3, § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 1 pkt 2 i § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy, polegające na błędnym przyjęciu, że żołnierzowi służby przygotowawczej, który odbył ćwiczenia wojskowe, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego, które mógłby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych - tak jak żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy oraz poprzez błędne uznanie, że służba przygotowawcza stanowi ćwiczenia wojskowe, za które przysługuje wymienione świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, podczas gdy służba ta stanowi zarówno odrębny rodzaj służby wojskowej, jak i nie jest ćwiczeniem wojskowym;

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu wyjaśnienia podstaw prawnych wydanej decyzji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w świetle przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, żołnierz służby przygotowawczej jest żołnierzem czynnej służby wojskowej, stając się nim w momencie rozpoczęcia służby przygotowawczej. Z art. 133 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej w art. 118-132. Brak jest w przywołanym przepisie odwołania do żołnierzy rezerwy oraz osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe, o których mowa w art. 119a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący podniósł, że wysokość uposażenia oraz ewentualne dodatki i świadczenia pieniężne, jakie przysługują żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą, są wyczerpująco uregulowane w ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2146 z późn. zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego dla żołnierzy pełniących służbę przygotowawczą (Dz. U. z 2010 r. Nr 41, poz. 241 z późn. zm.). Nie ma w nich bezpośredniego odwołania do świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy przysługującego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe. Skarżący podniósł, że żołnierzy rezerwy oraz osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy nie można uznać za osoby pełniące zasadniczą służbę wojskową. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, żołnierza, który odbył zasadniczą służbę wojskową, dowódca jednostki wojskowej przenosi do rezerwy.

Skarżący podkreślił, że z przepisu art. 59 ust. 1 pkt 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w sposób jednoznaczny wynika, że służba przygotowawcza jest zarówno odrębnym rodzajem służby wojskowej, jak i to, że nie jest ona ćwiczeniem wojskowym. Stanowi ona odrębny rodzaj służby, nie jest zaś jak błędnie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze już sama w sobie ćwiczeniami wojskowymi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja o ustaleniu wysokości świadczenia rekompensującego utracone wynagrodzenie za stosunku pracy w związku z odbytą służbą przygotowawczą.

Sąd podziela stanowisko prokuratora, że w sprawie niniejszej nie miał zastosowania przepis art. 119a w związku z art. 133 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1541 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o powszechnym obowiązku obrony".

Zgodnie z art. 133 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą oraz członkom ich rodzin przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin na zasadach określonych w art. 118-132.

W myśl art. 119a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe, z wyjątkiem ćwiczeń trwających do dwudziestu czterech godzin odbywających się w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych.

Powołany przepis dotyczy zatem szczególnej sytuacji: ćwiczeń wojskowych, odbywanych przez żołnierza rezerwy oraz osobę przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy.

Z akt niniejszej sprawy wynika tymczasem, że R. S. pełniła od (...) maja 2019 r. do (...) lipca 2019 r. służbę przygotowawczą w C. P. do M. Z. w K., nie odbywała natomiast ćwiczeń wojskowych, jak przyjął organ odwoławczy.

Służba przygotowawcza jest rodzajem czynnej służby wojskowej, różnym od ćwiczeń wojskowych, co wynika wprost z przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony (por. Dział III ustawy, zatytułowany "Służba wojskowa" - art. 55 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1 pkt 4 i 5). Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony wyraźnie odróżniają służbę przygotowawczą od ćwiczeń wojskowych. Służba przygotowawcza uregulowana jest w ustawie w Rozdziale 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, natomiast ćwiczenia wojskowe uregulowane są w Rozdziale 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Ponadto, zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 5 ustawy, osoby, które pełnią służbę przygotowawczą są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, a nie żołnierzami rezerwy.

Jak już wyżej wskazano, służba przygotowawcza jest odrębnym rodzajem służby wojskowej, odrębnie jest również uregulowane zagadnienie uposażenia osób pełniących służbę przygotowawczą. Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy niezawodowych pełniących służbę przygotowawczą określa ustawa z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2146 z późn. zm.), dalej jako: "ustawa o uposażeniu żołnierzy niezawodowych" oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego dla żołnierzy pełniących służbę przygotowawczą (Dz. U. z 2010 r. Nr 41, poz. 241 z późn. zm.). Zgodnie z art. 34a ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą przysługuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia zasadniczego i inne należności na zasadach określonych dla żołnierzy pełniących służbę kandydacką. Zgodnie z art. 34a ust. 2, w sprawach dotyczących uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą stosuje się przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 i 4, art. 3, art. 4 i art. 6-10, art. 30 ust. 2, art. 33, art. 36, art. 38 ust. 2, art. 39, art. 42, art. 34b i art. 43, dotyczące m.in. różnych dodatków, należności za podróże służbowe i nagród. Stawki uposażenia zasadniczego dla żołnierzy pełniących służbę przygotowawczą określa wymienione wyżej rozporządzenie, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 34a ust. 5 ustawy.

W świetle powołanego przepisu art. 133 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej. Zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącego, że w omawianym przepisie brak jest odwołania do żołnierzy rezerwy oraz osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe.

Żołnierzem rezerwy, zgodnie z definicją zawartą w art. 99 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, jest osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej.

Żołnierza, który wcześniej nie pełnił czynnej służby wojskowej, w tym zawodowej służby wojskowej lub służby kandydackiej, z dniem zwolnienia ze służby przygotowawczej komendant szkoły wojskowej lub ośrodka szkolenia albo dowódca jednostki wojskowej przenosi do rezerwy (art. 98e ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony). Zwolnienie ze służby przygotowawczej następuje decyzją komendanta szkoły wojskowej lub ośrodka szkolenia albo decyzją dowódcy jednostki wojskowej (art. 98e ust. 3).

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca była żołnierzem rezerwy lub osobą przeniesioną do rezerwy niebędącą żołnierzem rezerwy, która odbyła ćwiczenia wojskowe. Podkreślić jeszcze raz należy, że przepis art. 133 ustawy o powszechnym obowiązku obrony wskazuje, że żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej. W powołanym przepisie jest mowa o żołnierzach zasadniczej służby wojskowej. Żołnierzy rezerwy oraz osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy nie można uznać za osoby pełniące zasadniczą służbę wojskową.

Brak jest zatem podstaw do zastosowania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy art. 119a ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy i ustalenia skarżącej, która pełniła służbę przygotowawczą, świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 881 z późn. zm.).

Błędna jest również ocena organu, że pełnienie służby przygotowawczej stanowi ćwiczenia wojskowe, za które przysługuje rekompensujące świadczenie pieniężne, o którym mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy, świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy, świadczenie rekompensujące wypłaca się żołnierzowi za okres odbytych ćwiczeń wojskowych. Ćwiczenia wojskowe są odrębną kategorią służby wojskowej, odrębnie uregulowaną i brak jest podstaw do zakwalifikowania pełnienia służby przygotowawczej jako ćwiczeń wojskowych i w konsekwencji zastosowania przepisów wyżej wymienionego rozporządzenia i wypłacenia świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy. Z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia wynika, że świadczenie rekompensujące wypłaca się żołnierzowi za okres odbytych ćwiczeń wojskowych. Żołnierzem w rozumieniu rozporządzenia jest żołnierz rezerwy oraz osoba przeniesiona do rezerwy niebędąca żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe.

Uzasadnione są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 8 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżona decyzja nie została wyczerpująco i przekonująco uzasadniona. Zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tylko i wyłącznie uzasadnienie decyzji spełniające powyższe kryteria gwarantuje zachowanie podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji powinno się znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. W zaskarżonej decyzji organ II instancji ograniczy się do powołania przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu ustalania i trybu wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy oraz osobom przeniesionym do rezerwy niebędącym żołnierzami rezerwy i ustalenia skarżącej, która pełniła służbę przygotowawczą, świadczenia pieniężnego rekompensującego utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy. Organ nie wyjaśnił podstawy prawnej zaskarżonej decyzji i nie uzasadnił dlaczego uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy miał zastosowanie przepis art. 119a ustawy o powszechnym obowiązku obrony.

Stwierdzone uchybienia powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ rzetelnie rozważy okoliczności niniejszej sprawy i uwzględni dokonaną przez sąd wykładnię przepisów, w szczególności zaś interpretację przepisu art. 119a w związku z art. 133 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, które to przepisy nie dają podstaw do przyznawania osobie pełniącej służbę przygotowawczą świadczenia pieniężnego, przysługującego żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe. Organ mieć będzie na uwadze, że nie ma także żadnych podstaw do uznawania służby przygotowawczej za ćwiczenia wojskowe, które uregulowane są odrębnie. Przypomnieć w tym miejscu należy, że R. S. przedstawiła zaświadczenie o odbyciu służby przygotowawczej, a nie ćwiczeń wojskowych.

Wydając ponownie decyzję organ uzasadni swoje stanowisko stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.