Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723753

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 13 września 2019 r.
III SA/Łd 677/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska.

Sędziowie WSA: Ewa Alberciak (spr.), Monika Krzyżaniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2019 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy wypłaty płatności na zalesianie gruntów rolnych

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia (...), nr (...);

2. zasądza od Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 k.p.a.), § 3 ust. 1, § 4, § 6 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 I sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 r.), art. 59 ust. 6, art. 62 ust. 2 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L201 3.347.549-dalej w tekście rozporządzenie nr 1306/2013), art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L 227 z 31.07.2014, str. 69 z późn. zm. - zwanego dalej rozporządzeniem nr 809/2014) - po rozpatrzeniu odwołania P. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego w K. z (...) r. nr (...) w sprawie odmowy wypłaty płatności na zalesianie gruntów rolnych - Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 29 maja 2018 r. strona, za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, złożyła wniosek o przyznanie płatności rok 2018, w którym wnioskowała o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz pomocy na zalesianie (PROW 2007-2013).

W dniu 23 lipca 2018 r. skarżący złożył wniosek o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) na rok 2018 wraz z prośbą o uznanie wniosku jako złożonego w terminie.

W dniu 17 sierpnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień, co do pisma dołączonego do wniosku o wypłatę płatności na zalesienie, złożonego w dniu 23 lipca 2018 r. Wezwanie uznano za doręczone na podstawie art. 44 k.p.a.

W dniu 19 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się z pisemną prośbą o wydanie wezwania do złożenia wyjaśnień z dnia 17 sierpnia 2018 r., którego nie odebrał z powodu zmiany adresu zamieszkania. Wezwanie zostało przez stronę odebrane osobiście w dniu 19 listopada 2018.

W dniu 7 grudnia 2018 r. skarżący złożył pisemne wyjaśnienie w sprawie wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2018 r.

W dniu (...) Kierownik Biura Powiatowego w K. wydał decyzję o odmowie wypłaty płatności na zalesianie gruntów rolnych, wskazując, że wniosek o przyznanie tej płatności składa się w terminie od 15 czerwca do 15 lipca danego roku. Organ zaznaczył, że termin do złożenie wniosku jest terminem materialnym nieprzywracalnym.

W odwołaniu skarżący zaznaczył, że był przeświadczony o konieczności złożenia wniosku w formie elektronicznej. Dlatego wstawił znak X przy jednolitej płatności obszarowej, na zazielenienie oraz dodatkowej, jak również pomocy na zalesienie, mimo że dotyczyła okresu 2007-2013. Skarżący wyjaśnił, że przyczyną omyłki był brak wiedzy wobec niejasnego przekazu ze strony agencji.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor OR ARiMR w Ł. utrzymał rozstrzygnięcie w mocy. Organ wskazał, że zasady i tryb przyznawania pomocy na zalesianie gruntów rolnych reguluje rozporządzenie Rady Ministrów dnia z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 r.).

Organ odwołał się do treści § 3 ust. 1 i § 4 rozporządzenia. Wskazał także, że zgodnie z § 6 ust. 1- 3 płatność na zalesianie przyznaje kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. płatność na zalesianie jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności (ust. 2). Wniosek o przyznanie płatności składa się na formularzu, udostępnionym przez Agencję, w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku (ust. 3).

Dyrektor OR ARiMR wyjaśnił, że strona składając wniosek o przyznane płatności na rok 2018, wnioskowała o przyznanie JPO oraz pomocy na zalesianie (PROW 2007-2013). Następnie w dniu 23 lipca 2018 r. strona złożyła wniosek o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) wraz z prośbą o rozpatrzenie wniosku złożonego po terminie. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji wydał decyzję o odmowie wypłaty płatności na zalesienie gruntów rolnych, z uwagi na fakt, iż wniosek o przyznanie płatności został złożony w niewłaściwym terminie.

W opinii organu odwoławczego rozstrzygnięcie wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR jest prawidłowe. Organ wskazał, że termin wynikający z § 6 ust. 3 rozporządzenia ma charakter materialnoprawny. Oznacza to, że termin ten zakreśla ramy czasowe, w których może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków strony w ramach administracyjnoprawnego stosunku prawnego i jako taki nie może być zmieniany lub przedłużany przez organ administracji. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, skutkując wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie.

Stosownie do treści § 6 ust. 3 rozporządzenia wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od 1 czerwca do 15 lipca i jest to termin materialny, który nie podlega przywróceniu, złożenie wniosku o wypłatę pomocy w dniu 23 lipca 2018 r. zdaniem organu nie może wywołać oczekiwanego przez stronę skutku w postaci wypłaty płatności na zalesianie. Ponieważ pismem z dnia 17 sierpnia 2018 r. organ I instancji podjął postępowanie wyjaśniające w sprawie z wniosku z dnia 23 lipca 2018 r. i tym samym nie jest możliwe wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, bowiem było ono przez organ prowadzone, organ I instancji zasadnie zakończył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 23 lipca 2018 r. decyzją o odmowie przyznania płatności w związku ze złożeniem wniosku po terminie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał je za niezasadne. Podkreślono, że podejmując się realizacji programu zalesieniowego strona oświadczyła, iż zna zasady przyznawania płatności. Przyjęto, że skarżący miał wiedzę na temat trybu składania wniosków o wypłatę pomocy. Stosownie do treści § 6 ust. 3 rozporządzenia wniosek o wypłatę składa się do Kierownika Biura Powiatowego na formularzu udostępnionym przez ARiMR, a zatem w wersji papierowej. Przepisy rozporządzenia nie przewidują złożenia wniosku w wersji elektronicznej. Organ zauważył także, że zarówno przekazany stronie spersonalizowany wniosek na rok 2018, jak i formularz zamieszczony w aplikacji eWniosekPlus nie przewidują wnioskowania o wypłatę pomocy na zalesianie z programu PROW 2004-2006. Podobnie zamieszczona w aplikacji eWniosekPlus instrukcja wypełniania wniosku na rok 2018 już na wstępie informuje, o jakie rodzaje płatności rolnik może wystąpić za pośrednictwem aplikacji i wniosku elektronicznego i wśród wymienionych płatności brak jest pomocy na zalesianie z programu PROW 2004-2006. W związku z powyższym argumentacja strony dotycząca wprowadzenia jej w błąd przez informacje medialne pozostaje bez wpływu na wynik postępowania.

Odnosząc się do dalszej części odwołania gdzie beneficjent wskazuje, że powstałe nieprawidłowości są wynikiem pomyłki i prosi o możliwość korekty, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 59 ust. 6 w nawiązaniu do art. 62 ust. 2 lit. h rozporządzenia nr 1306/2013, wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność lub wszelkie inne komunikacje, wnioski lub prośby mogą być korygowane i dostosowywane po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ oczywistych błędów. Jak stanowi art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające, złożone przez beneficjenta, mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym, a więc przyjmuje się, że błąd oczywisty to błąd, który musi zostać wykryty na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, kiedy kontrola dotycząca spójności dokumentów i informacji przedstawionych przez rolnika wskazuje na wystąpienie takiego błędu. Zakwalifikowanie błędu do grupy błędów oczywistych następuje niezależnie od sposobu, w jakim przeprowadzona jest kontrola dokumentów - wizualnie, ręcznie czy elektronicznie, po przeprowadzonej wnikliwej analizie konkretnego przypadku, przy czym błąd oczywisty może być stosowany w wyjątkowych przypadkach.

W omawianej sprawie organ I instancji otrzymując wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich z zaznaczonym checkboxem pomocy na zalesianie (PROW 2007-2014) i wypełnionymi do wniosku załącznikami, nie był w stanie, na podstawie wizualnej oceny informacji zawartych we wniosku, wykryć nieprawidłowości polegającej na niewłaściwym zaaplikowaniu płatności na zalesianie. Organ zwrócił uwagę, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich strona złożyła w dniu 29 maja 2018 r., natomiast termin składania wniosku o przyznanie płatności na zalesianie (PROW 2004-2006) rozpoczynał się z dniem 1 czerwca 2018 r.

Zdaniem organu w sprawie nie może być mowy o oczywistej omyłce, która za "oczywistą omyłkę" uznaje m.in. błędy o czysto pisarskim charakterze (literówki), błędy powstałe w wyniku obrócenia liczb, błędy w numerze obrębu czy gminy, w rejestrze, błędy w numerach sąsiadujących działek. W sprawie mamy bowiem do czynienia z błędnym oznaczenie rodzaju płatności, który w sposób oczywisty wykracza poza granice "oczywistego błędu".

Organ podkreślił, że wypełnienie wniosku o przyznanie płatności musi wiązać się z działaniem starannym i nie może zwalniać wnioskodawcy z odpowiedzialności za prawidłowe wypełnienie wniosku, które jest podstawowym obowiązkiem strony. Rolnik występujący z wnioskiem o płatność musi dołożyć szczególnej staranności przy wypełnianiu wniosku, skoro błędy w tym zakresie mogą nieść tak daleko idące konsekwencje.

W skardze P. K. zarzucił naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. - art. 8 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w postępowaniu, w którym organ ocenił materiał dowodowy z uwzględnieniem wniosków wynikających z wprowadzenia skarżącego w błąd co do możliwości przywrócenia terminu materialnoprawnego za pośrednictwem treści wezwania z dnia 17 sierpnia 2018 r.

- art. 77 § 4 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przy ocenie materiału dowodowego, że wniosek skarżącego z dnia 29 maja 2018 r. jest wnioskiem o przyznanie płatności w programie PROW 2007 - 2013, pomimo posiadania przez organ materiału dowodowego o charakterze notoryjności urzędowej oraz uzyskania informacji na podstawie oświadczenia wnioskodawcy, że stanowi on wniosek o przyznanie płatności w ramach PROW 2004 - 2006,

- art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 29 maja 2018 r.,

- art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nrl306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności oraz art. 59 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieskorygowanie i nieumożliwienie dostosowania wniosku o płatność, pomimo wystąpienia we wniosku oczywistego błędu z punktu widzenia materiału dowodowego dostępnego organowi w chwili złożenia wniosku,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że termin "od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku" jest terminem obustronnie prekluzyjnym i jego charakter powoduje brak możliwości rozpoznania wniosku złożonego przed dniem 1 czerwca danego roku.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga P. K. zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej p.p.s.a.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów, wykazała, że skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora OR ARiMR w Ł. z (...) r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z (...) r. w przedmiocie odmowy wypłaty pomocy na zalesienie objętego PROW 2004-2006.

W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył w dniu 29 maja 2018 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz pomocy na zalesianie (określonej we wniosku jako okres PROW 2007-2013). Następnie skarżący złożył 23 lipca 2018 r. wniosek o wypłatę płatności na zalesianie (PROW 2004-2006). Do wniosku załączył pismo, w którym wniósł o uznanie wniosku jako złożonego w terminie. Ponadto skarżący wskazał adres K 20a K. Organ skierował do skarżącego wezwanie do wyjaśnienia czy pismo jest wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę płatności, czy też jest oświadczeniem wnioskodawcy. Organ wysłał pismo na adres ul. A 32/4 K. i uznał wezwanie za doręczone w trybie "awizo". Następnie organ wydał decyzję o odmowie wypłaty płatności na zalesianie, a w wyniku rozpoznania odwołania organ II instancji utrzymał w decyzję w mocy.

Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesianie PROW 2004-2006 po terminie, natomiast pierwotny wniosek z 29 maja 2018 r. został złożony do płatności na zalesianie dotyczącej programu 2007-2013. Organy wyjaśniły, że przepisy nie przewidują możliwości złożenia wniosku o wypłatę płatności z programu 2004-2006 za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus. Skarżący stoi natomiast na stanowisku, że został wprowadzony w błąd i był pewien, że skoro wnioskuje o przyznanie innych płatności w formie elektronicznej, również może ubiegać się wypłatę płatności na zalesianie 2004-2006 za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy przypomnieć trzeba, że zasady przyznania pomocy na zalesianie wskazane są w treści rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.). Rację ma organ powołując się na treść § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, z którego wynika, że płatność na zalesianie przyznaje kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Wniosek o przyznanie płatności składa się na formularzu, udostępnionym przez Agencję, w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku (ust. 3). Termin na złożenie wniosku jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że nie może być przedłużany ani zmieniany, a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawienia.

Na wstępie zaznaczyć należy, że co do zasady Sąd podziela stanowisko organu, że dokonywanie płatności odbywa się na wniosek strony, w którym strona składa odpowiednie deklaracje do płatności jakie chce otrzymać. Postępowanie o przyznanie płatności jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego, a decyzje w sprawie przyznania płatności organ wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez producenta rolnego we wniosku jak i również wszelkich zmianach i korektach tego wniosku. Sąd zgadza się również z organem, że to na stronie ciąży obowiązek dopilnowania swoich praw i obowiązków i to strona powinna dochować należytej staranności w wykonaniu wszystkich warunków. Nie można przy tym przyjąć, że organ administracji dokonując kontroli wniosków ograniczony jest do ich oceny tylko pod kątem nieprawidłowości mogących skutkować przyznaniem nienależnej płatności. Organ zobowiązany jest rozpatrzyć wniosek strony w zakresie przysługujących mu uprawnień. Wchodzi to między innymi w zakres działania organu na podstawie przepisów prawa.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący w dniu 29 maja 2018 r. w formie elektronicznej złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2018, w którym zaznaczył, że wnioskuje o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej oraz pomocy na zalesienie (PROW 2007-2013). Skoro skarżący złożył w tym samym postępowaniu wniosek o przyznanie 3 różnych płatności oraz wniosek o wypłatę pomocy na zalesienie w sprawie należy odwołać się również do przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 z późn. zm.) dotyczących trybu rozpoznawania wniosków. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 (a więc z uwzględnieniem przepisów prawa unijnego) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a i art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Według ust. 3 art. 3 ustawy strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie, tj. rolniku składającym wniosek. Powyższe nie zwalnia jednak organów od przestrzegania określonych zasad postępowania. Przede wszystkim jest to zasada praworządności, która ma szeroki zakres znaczeniowy. Oznacza dokonywanie wykładni norm zgodnej nie tylko z literalnym brzmieniem, ale przede wszystkim celem danej normy i jej funkcji w systemie prawa, uwzględnianie w procesie stosowania prawa zasad niedyskryminacji oraz proporcjonalności.

Z kolei obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oznacza wykorzystanie przy ocenie wniosku wszelkich informacji i danych, które są w posiadaniu organu, jak również działania zgodnego z zasadą szybkości. Powyższe koresponduje z treścią art. 11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, zgodnie z którym, przy stosowaniu uproszczonych procedur, tj. elektronicznym składaniu wniosku na dostarczonych formularzach i materiałach graficznych, przy kontroli administracyjnej powinny być wykorzystywane dane będące w zintegrowanym systemie danych oraz ze źródeł danych będących w dyspozycji władz krajowych do celów wniosków o płatność.

W rozpoznawanej sprawie należy postawić pytanie, czy organ po wpłynięciu wniosku skarżącego w ramach prowadzonego postępowania na podstawie obowiązujących przepisów prawidłowo uznał, że nie miał podstawy, a tym samym nie był zobowiązany do podjęcia czynności w zakresie wyjaśnienia zakresu wniosku złożonego przez skarżącego w zakresie wypłaty płatności na zalesianie PROW 2004-2006, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy wypłaty wnioskowanej pomocy.

W ocenie Sądu brak działania organu w tej kwestii naruszał zasadę praworządności i to w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania.

Wniosek na 2018 r. został wypełniony z wykorzystaniem nowej aplikacji eWniosekPlus, na podstawie przesłanych przez ARMiR dokumentów, poprzednich wniosków. Skarżący wierząc w poprawność wypełnienia wniosku oraz z uwagi na brak wykazania błędów kompletności przez system eWniosekPlus, przesłał drogą elektroniczną wniosek o przyznanie płatności. Skarżący został wezwany przez organ I instancji do wyjaśnienia intencji pisma z 23 lipca 2018 r. dołączonego do ponownego wniosku o wypłatę płatności na zalesianie dopiero wezwaniem z 17 sierpnia 2018 r. Znamienna jest również okoliczność, że organ wezwanie do wystosował na nieaktualny adres skarżącego, pomimo tego, że w nagłówku pisma z 23 lipca 2018 r. skarżący wskazał nowy adres.

W ocenie Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wszechstronnie nie rozważył, czy w okolicznościach niniejszej sprawy nie należało zastosować art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014.227.69) - dalej zwane rozporządzenie nr 809/2014. Należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności: złożenie spornego wniosku w zaufaniu do systemu eWniosekPlus, otrzymanie płatności w latach poprzednich, brak wezwania organu we właściwym terminie do wyjaśnienia treści wniosku. Jak już wcześniej wskazano, Sąd nie kwestionuje obowiązku organu dotyczącego rozpatrzenia wniosku zgodnie z zakresem w nim wskazanym. Jednak w ocenie Sądu kierując się zasadą praworządności należy - w razie wątpliwości - wyjaśnić zakres wniosku w odpowiednim terminie. Jeśli skarżący zostałby przez organ poinformowany, że w aplikacji eWniosekPlus nie może wnioskować o wypłatę płatności na zalesiania dla programu PROW 2004-2006 w odpowiednim terminie, to skarżący mógłby jeszcze złożyć kolejny wniosek o wypłatę w formie tradycyjnej miesząc się w terminie do 15 lipca. Dodatkowo zauważyć trzeba, że można uznać, że skarżący został wprowadzony w błąd, skoro w zakresie 3 płatności mógł wnioskować w formie elektronicznej, a co do tej jednej - o wypłatę płatności na zalesianie konieczny był wniosek w formie papierowej. Do tego podkreślić należy, że skoro sam organ miał wątpliwości dotyczące wniosku skarżącego złożonego ponownie 23 lipca 2018 r. i wezwał go do wyjaśnienia rozbieżności, to mógł to również uczynić w odniesieniu do pierwotnego wniosku z 29 maja 2018 r. W ocenie Sądu zaznaczenie na formularzu wniosku z 29 maja 2018 r., że skarżący ubiega się o wypłatę płatności na zalesianie PROW 2007-2013 w świetle wniosku z 23 lipca 2018 r. powinno zostać potraktowane jako oczywisty błąd, że skarżący ubiega się o wypłatę płatności na zalesianie PROW 2004-2006.

W części wstępnej powołanego rozporządzenia 809/2014 w pkt 20 wskazano, że "W celu uproszczenia procedur składania wniosków oraz zgodnie z art. 72 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie w miarę możliwości powinny udostępnić beneficjentom z góry ustalone formularze zawierające informacje konieczne, aby beneficjent mógł złożyć prawidłowy wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność. Z góry ustalony formularz może być zaprojektowany w taki sposób, aby beneficjent musiał jedynie potwierdzić brak zmian w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność złożonego w poprzednim roku". Skoro z preambuły rozporządzenia 809/2014 wynika, że w celu uproszczenia procedur udostępnia się z góry ustalone formularze i mogą one być tak sformułowane, że beneficjent potwierdza brak zmian w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność złożonego w poprzednim roku i mając na uwadze zasadę praworządności to podjęcie działań mających na celu wyjaśnienie zakresu wniosku skarżącego (czy wniosek nie jest obarczony oczywistym błędem) nie stanowiłoby po stronie organu działania nie mającego oparcia w przepisach. Taką podstawę stanowiłby przepis art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy.

Stosownie do art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwość popełnienia go wskutek "oczywistej omyłki pisarskiej", jak i "oczywistej omyłki rachunkowej". Jednak w powołanym przepisie jest odniesienie do "oczywistych błędów", a więc nie można tego odnosić wyłącznie do omyłek pisarskich czy rachunkowych. Za oczywisty błąd można uznać również niespójność, sprzeczność czy przeoczenie. W ocenie Sądu zaklasyfikowanie błędu jako oczywistego może wystąpić niezależnie od sposobu, w jakim przeprowadzona została kontrola dokumentów. Przepis nie zawiera jakichkolwiek ograniczeń co do momentu ujawnienia błędu. Zasadniczym warunkiem jest to by dało się ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nimi dokumentów oraz by nie można było stronie przypisać złej wiary.

W ocenie Sądu za oczywisty błąd można uznać zaznaczenie danych w określonej rubryce (przeoczenie) dotyczących PROW 2007-2013, jeżeli z innych danych wniosku wynika, że strona o taką pomoc wnioskuje o pomoc w ramach PROW 2004-2006. Błąd jest oczywisty nie tylko, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej bowiem wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonym z dokumentem wolnym od błędu.

Wskazany przepis (art. 4 rozporządzenia 809/2014) nakłada na organ obowiązek dokonania oceny czy błąd taki (oczywisty) wystąpił, na podstawie ogólnej oceny danego przypadku. Dodatkowo przepis wskazuje, że stwierdzenie oczywistych błędów może nastąpić pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Zdaniem Sądu skarżący działał w dobrej wierze, a jego nieprawidłowe zaznaczenie wniosku o płatność na formularzu, wynikało ze zmian wprowadzonych przez system eWniosekPlus i problemów związanych z obsługa aplikacji.

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy organ realizując zasadę praworządności, skoro skarżący wnioskował w latach ubiegłych o wypłatę omawianej płatności, powinien powziąć wątpliwość i podjąć działania w zakresie wyjaśnienia zakresu wniosku. Gdyby takie działania podjął nie istniałoby ryzyko odmowy wypłaty płatności z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących wskazanych w niej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem jak już powyżej wyjaśniono w postępowaniu o wypłatę płatności przepisy te stosuje się w ograniczonym zakresie.

Rozpoznając sprawę ponownie rolą organu będzie dokonanie oceny podniesionych przez skarżącego argumentów w kontekście art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 z uwzględnieniem sposobu dokonania wykładni przepisu wskazanej w uzasadnieniu oraz realiów i specyfiki niniejszej sprawy.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). Na koszty postępowania złożył się: wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł.

eg

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.