III SA/Łd 487/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3075578

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2020 r. III SA/Łd 487/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska.

Sędziowie: NSA Janusz Nowacki, Asesor, WSA Małgorzata Kowalska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. sprawy ze skargi I.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z (...) w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:

3 września 2018 r. A S. A. wystawił na I. R. tytuł wykonawczy nr (...) obejmujący zaległości z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2013 r. do września 2016 r., który następnie przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w celu dochodzenia objętych nim należności w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314) - dalej "u.p.e.a.".

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z 3 października 2018 r. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej I. R. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zobowiązana odebrała 9 października 2018 r., a dłużnik zajętej wierzytelności 8 października 2018 r.

Pismem z 15 października 2018 r. I. R. złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i wniosła o zwolnienie spod egzekucji świadczenia zajętego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny zakwalifikował powyższe pismo strony jako zarzuty wniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie oraz przedawnienie obowiązku, art. 33 § 1 pkt 4 ww.u.p.e.a. tj. błąd co do osoby zobowiązanego oraz art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., tj. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Wierzyciel, tj. Dyrektor A postanowieniem z (...) - utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora A z (...) - uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Postanowieniem z (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowił uznać za niezasadne zarzuty nieistnienia obowiązku, przedawnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Po rozpoznaniu zażalenia I. R., postanowieniem z (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. w niniejszej sprawie organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu z (...) odnośnie zarzutu nieistnienia i przedawnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Natomiast rozpatrując zarzut niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., którego podstawę stanowi art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny powinien był poddać go samodzielnej ocenie, podczas gdy w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny ograniczył się do wskazania stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Organ odwoławczy wskazał również na zastrzeżenia w zakresie prawidłowości zakwalifikowania podstawy zgłoszonych zarzutów i braku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w celu ich jednoznacznego wyjaśnienia.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ egzekucyjny wezwał stronę do sprecyzowania treści żądania i podania konkretnej podstawy prawnej.

W piśmie z 10 października 2019 r. zobowiązana wskazała jako podstawę zgłoszonych zarzutów: art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku oraz przedawnienie części należności, art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego oraz art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., tj. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zobowiązana poinformowała jednocześnie o toczącym się postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie A S.A. w zakresie nieprzekazania skargi na bezczynność i wniosła o zawieszenie postępowania.

Postanowieniem z (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał za niezasadne zarzuty nieistnienia obowiązku, przedawnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27u.p.e.a.

Na powyższe rozstrzygnięcie I. R. złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazała, iż w okresach wskazanych w tytułach wykonawczych nie była właścicielem odbiornika rtv z uwagi na jego sprzedaż, zatem nie miała obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Strona podkreśliła ponadto, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o szczątkowy materiał dowodowy, w tym m.in. nie sprawdzono, dlaczego pracownicy A S.A. nie rozpatrzyli wniosku o przywrócenie terminu do wyrejestrowania odbiornika. I. R. zarzuciła A S.A., że pozostaje w bezczynności od września 2016 r. Wskazała też, że wierzyciel do dnia dzisiejszego nie przekazał skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że biorąc pod uwagę treść wystąpień strony, nie ma wątpliwości, że intencją I. R. było wniesienie zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 10 u.p.e.a. W zakresie wniesionych przez stronę zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku, przedawnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego, Naczelnik Urzędu Skarbowego P., jako organ egzekucyjny był bezwzględnie związany stanowiskiem wierzyciela i nie mógł wnikać w merytoryczną zasadność tego stanowiska.

Odnośnie do zarzutu zobowiązanej dotyczącego nieistnienia obowiązku, wyjaśnił, że wierzyciel wskazał, że rejestracja odbiornika rtv używanego w P., przy ul. A 11/13/2 m.129 zgłoszona została na I. R. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat rtv nr (...). W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) został nadany I. R. indywidualny numer identyfikacyjny (...), który zastąpił dotychczasową książeczkę opłat abonamentowych. Zawiadomienie o nadaniu I. R. indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiotelewizyjnych zostało wysłane w dniu 24 lipca 2008 r.

Z kolei w zakresie informacji w sprawie zmiany miejsca zamieszkania I. R. w 2000 r. wierzyciel zaznaczył, że w świetle obowiązujących przepisów prawa na abonencie ciąży obowiązek niezwłocznego powiadamiania A S.A. o zmianie danych adresowych czy osobowych, miejscu zamieszkania bądź o nieposiadaniu odbiorników rtv zawartych we wniosku rejestracyjnym. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika, to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych. W niniejszej sprawie w toku postępowania egzekucyjnego ustalono, iż strona dopiero 26 września 2016 r. dokonała wyrejestrowania odbiornika rtv. Z uwagi na powyższe, za bezzasadny uznać należało zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr (...).

Dalej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zauważył, że w odniesieniu do zarzutu przedawnienia obowiązku wierzyciel wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny 3 października 2018 r. zastosował wobec I. R. środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, a odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia emerytalnego zobowiązana odebrała 9 października 2018 r. Wobec powyższego, stosownie do art. 70 § 1 i § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa, bieg terminu przedawnienia zobowiązania wskazanego w tytule wykonawczym został przerwany w 2018 r., a zatem zobowiązanie to nie uległo przedawnieniu.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanego wierzyciel wyjaśnił, że z sytuacją tego rodzaju błędu mamy do czynienia wówczas, gdy organ egzekucyjny dokona czynności egzekucyjnej względem podmiotu, który nie jest zobowiązanym w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, w której istnieje inny podmiot zobowiązany. Błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy zarówno sytuacji, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego i której doręczył tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i w sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Uwzględniając powyższe wierzyciel stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zarzut błędu co do osoby zobowiązanego nie zasługuje na uwzględnienie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podkreślił, że skoro w zakresie zarzutów zgłoszonych w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, to Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. - wydając rozstrzygnięcie w sprawie tych zarzutów - w sposób prawidłowy oparł się na stanowisku wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu z (...) r. Zarzuty zgłoszone w oparciu art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. nie mogą także podlegać merytorycznej ocenie w postępowaniu zażaleniowym. Postanowienie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, wydane przez wierzyciela w części dotyczącej zarzutów zgłoszonych na podstawie powyższych przepisów, jest bowiem wiążące również dla organu nadzoru nad organem egzekucyjnym.

Natomiast w zakresie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., tj. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., organ II instancji wskazał, że wystawiony A S.A. na I. R. tytuł wykonawczy nr (...), spełnia wymogi formalne przewidziane przez art. 27 § 1 u.p.e.a. Tytuł ten zawiera bowiem oznaczenie wierzyciela, tj. A S. A. Dyrektora oznaczenie zobowiązanej, tj. I. R., (...) P, ul. B 14; numer (...), dane dotyczące należności pieniężnej, tj. dochodzonej na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ponadto wyszczególniono w nim kwoty dochodzonych należności, wskazując przy każdej z nich termin, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia poszczególnych należności w terminie; stawkę odsetek - 8%, ze wskazaniem ich rodzaju - odsetki za zwłokę; podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia - § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r.; datę wystawienia tytułu - 3 września 2018 r.; imię i nazwisko, stanowisko służbowe i podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela - tj. B. S.; klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; pouczenie zobowiązanej: o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; o przysługującym w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; o środkach egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Wobec powyższego organ II instancji uznał za bezpodstawny zarzut dotyczący niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów zawartych w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się z kolei do podniesionej w zażaleniu kwestii nierozpatrzenia przez wierzyciela wniosku o przywrócenie terminu do wyrejestrowania radioodbiornika, czy też nieprzekazania przez A S.A. skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zauważył, że okoliczności te dotyczą działań wierzyciela i nie mogą być badane pod uwagę w postępowaniu w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z (...) wniosła I. R., zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a. art. 7, 7a, 7b k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

b. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo, iż postanowienie pierwszoinstancyjne winno być uchylone, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. naruszył art. 33 § 1 u.p.e.a., a to poprzez bezrefleksyjne przyjęcie oraz nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie faktycznej rejestracji odbiornika rtv, oraz pomimo faktu złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiornika;

c. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, niedokonanie oceny, czy okoliczność rejestracji odbiornika rtv oraz nadania numeru abonenta faktycznie została udowodniona oraz rozpatrzenie sprawy w oparciu o dowody znane osobiście organowi, ale niemające oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy;

d. art. 97 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie postępowania, podczas gdy prawidłowe rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia innego postępowania, tj. sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sygn. akt V SAB/Wa 21/19 w sprawie skargi na bezczynność wierzyciela w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wyrejestrowania odbiornika;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a. § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - przez niedołączenie i nieokazanie dowodu nadania i dowodu odbioru dokumentu w postaci "zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego";

b. art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie nieistnienia obowiązku oraz nieuznanie błędu co do osoby zobowiązanego, w sytuacji w której w aktach sprawy brak jest potwierdzenia doręczenia przesyłki z indywidualnym numerem indentyfikacyjnym skarżącej, wobec czego brak jest obowiązku uiszczania przez skarżącą opłat z tytułu posiadania odbiornika rtv;

c. art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych poprzez przyjęcie, iż skarżąca zobowiązana jest do uiszczania opłat abonamentowych z uwagi na rejestrację odbiornika poprzez nadanie jej indywidualnego numeru indentyfikacyjnego, w sytuacji w której wierzyciel nie dopełnił obowiązku poinformowania skarżącej o nadaniu jej numeru, bowiem w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego o skutecznym doręczeniu skarżącej zawiadomienia, zatem obowiązek uiszczania opłat nie istniał i nie istnieje.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z (...) i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie z 8 września 2020 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wniósł o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto złożył wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy ze skargi I. R. na bezczynność A S.A. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wyrejestrowanie odbiornika RTV.

Na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek strony skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W jej ramach sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

W niniejszej sprawie kontroli sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z (...) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z (...) uznające za niezasadne zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie ocenie sądu administracyjnego podlega również legalność ostatecznego postanowienia wierzyciela w sprawie zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego są środkiem prawnym zwalczania przez zobowiązanego niezgodności z prawem egzekucji administracyjnej. Prawo wniesienia zarzutów przysługuje zobowiązanemu na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutów mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 pkt 1 - 10 u.p.e.a. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 10 u.p.e.a., wobec czego organ egzekucyjny co do zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a., był związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu z 19 czerwca 2019 r. w sprawie zarzutów. Związanie stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów, a w rezultacie do obalenia w tym trybie stanowiska zaprezentowanego przez wierzyciela. W takiej sytuacji przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Rodzaje rozstrzygnięć organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów są zdeterminowane ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela (por. wyroki NSA: z 10 marca 2020 r. sygn. akt II FSK 996/18, z 21 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 359/12 i z 16 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1522/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej "CBOSA").

Podkreślić jednocześnie należy, że związanie stanowiskiem wierzyciela nie wiąże sądu. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążąca dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela wiążąco oddziałującego na postanowienie organu egzekucyjnego. Kontrolę legalności postanowienia wierzyciela umożliwia art. 135 p.p.s.a. Zatem sąd, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, musi dokonać oceny także stanowiska wierzyciela, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por wyroki NSA: z 11 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 1904/09, Lex nr 992243; z 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1490/10, LEX nr 1113723; wyroki WSA: w Opolu z 8 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Op 157/20, LEX nr 3045229, w Gliwicach z 19 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

Dokonując oceny przedmiotowej sprawy w wyżej wskazanym zakresie sąd uznał, że postanowienia wierzyciela wydane w sprawie zgłoszonych zarzutów odpowiadają prawu, co przekłada się na brak wadliwości postanowienia organu egzekucyjnego i postanowienia organu nadzoru nad organem egzekucyjnym wydanych w tym samym przedmiocie.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność prowadzenia wobec I. R. egzekucji z tytułu nieuiszczonych opłat abonamentowych za korzystanie z odbiorników rtv za okres od stycznia 2013 r. do września 2016 r.

Po pierwsze stwierdzić trzeba, że zarzut zobowiązanej dotyczący nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych oparty na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest niezasadny. W tym zakresie wyjaśnić należy, że do 15 czerwca 2005 r. problematykę opłat abonamentowych oraz obowiązek rejestracji odbiorników regulowały przepisy ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 361 z późn. zm.). Ustawodawca połączył w tej ustawie obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych (art. 48) z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji (art. 49). Z kolei z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1801 z późn. zm.). W świetle art. 2 ust. 1 tej ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Zgodnie z art. 2 ust. 3 i 4 tej ustawy obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego; opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z zastrzeżeniem ust. 5. Powyższe w powiązaniu z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 4 tej ustawy regulujących stawki i terminy uiszczania opłat abonamentowych oznacza, że jest to opłata, w której zobowiązanie powstaje z mocy prawa w wysokości przez ustawę określonej. Jednocześnie zauważyć należy, że w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 1 stycznia 2014 r. kwestię rejestracji odbiorników regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) - dalej "rozporządzenie z 25 września 2007 r." Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z 25 września 2007 r. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają zarejestrowaniu w terminie 14 dni od dnia wejścia w ich posiadanie, a ich rejestracji dokonuje operator publiczny. W § 5 ust. 1 rozporządzenia z 25 września 2007 r. wskazano, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłat abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Z kolei w § 5 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia postanowiono, że operator publiczny w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1 indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia 25 września 2007 r. dowodem zarejestrowania odbiorników jest zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych.

Z powyższych przepisów wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych wyżej ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekucji w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu rtv odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca przewidział jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 tej ustawy).

W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia z 24 lipca 2008 r. o nadaniu zobowiązanej, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. Z zawiadomienia tego wynika, że I. R. będącej użytkownikiem odbiorników rtv zarejestrowanych według imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr (...), nadano indywidualny numer identyfikacyjny (...). Zatem należy przyjąć, iż doszło do zarejestrowania odbiornika rtv przez I. R. w okresie obowiązywania przepisów poprzedzających aktualnie obowiązującą ustawę o opłatach abonamentowych i od tego momentu ciążył na niej obowiązek ponoszenia opłat z tego tytułu.

Zobowiązana nie kwestionował w zarzutach przeciwegzekucyjnych faktu rejestracji odbiornika, w toku postępowania podnosiła jedynie, że w 2000 r. zbyła lokalu znajdującego się w P. przy ul. A 11/13/2/129 wraz z odbiornikiem rtv, w związku z czym od daty sprzedaży nie istniał obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rtv. Podkreślić należy, że w celu zwolnienia się z obowiązku uiszczania opłat za używanie odbiornika rtv skarżąca powinna była niezwłocznie powiadomić operatora pocztowego o zaprzestaniu używania odbiornika rtv. Zgodnie bowiem z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), obowiązującym w dacie deklarowanego przez skarżącą zbycia odbiornika, posiadacz książeczki radiofonicznej jest obowiązany powiadomić urząd pocztowy o zmianie nazwiska, miejsca stałego pobytu (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiornika. Analogiczne rozwiązania zawierały przepisy wydanych w dalszej kolejności aktów prawnych - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190), § 4 rozporządzenia wyżej powoływanego Ministra Transportu z 25 września 2007 r., jak również aktualnie obowiązujący akt prawny - § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. poz. 1676). Każdy z powołanych wyżej aktów prawnych nakładał na abonenta obowiązek powiadomienia właściwej placówki pocztowej o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników.

W związku z powyższym skarżąca jako użytkownik zarejestrowanego odbiornika rtv zobowiązana była do uiszczania opłat abonamentowych do czasu dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych z jego wyrejestrowaniem. Skarżąca dopełniła powyższych formalności dopiero w dniu 26 września 2016 r., a więc do tego dnia ciążył na niej obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. Zaznaczyć przy tym należy, że wierzyciel nie dysponował dokumentem, który świadczyłby o dopełnieniu przez skarżącą obowiązku wyrejestrowania odbiornika we wcześniejszej dacie, na co wyraźnie wskazał w swoim stanowisku w sprawie wniesionych przez stronę zarzutów. Dowodu na tę okoliczność nie przedstawiła również sama skarżąca. Konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. A zatem to na skarżącej ciążył obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. W sytuacji gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to on wnosząc zarzut egzekucyjny, ma na celu uzyskanie korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie (por. wyrok NSA z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16 Lex nr 2560643, wyrok NSA z 11 marca 2020 r. sygn. akt I GSK 1518/19 Lex nr 3015347). W rozstrzyganej sprawie skarżąca nie wykazała, że przed 26 września 2016 r. wyrejestrowała swój odbiornik rtv, ani nawet podnoszonej w zarzutach okoliczności sprzedaży lokalu mieszkalnego. W okolicznościach niniejszej sprawy fakt skutecznego wyrejestrowania przez skarżącą odbiornika rtv 26 września 2016 rok potwierdza, że czynność ta nie została przez nią dokonana wcześniej wraz z ewentualną sprzedażą mieszkania.

Z powyższych przyczyn podnoszona przez skarżącą w toku postępowania gołosłowna argumentacja na poparcie zarzutu nieistnienia obowiązku z powodu nieposiadania odbiornika rtv od 2000 r. nie zasługiwała na uwzględnienie. Tylko formalne wyrejestrowanie odbiornika, dokonane w sposób przewidziany prawem, potwierdzone dokumentem, mogło skutecznie zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Również twierdzenia skarżącej o nieotrzymaniu powiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego nie mogły stanowić podstawy do uznania zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku. Ponownie podkreślić należy, że w aktach znajduje się zawiadomienie dla I. R. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, opatrzony datą 24 lipca 2008 r. i podpisem Kierownika Wydziału Abonamentu RTV. Okoliczność, iż wierzyciel nie dysponuje dowodem doręczenia powyższego zawiadomienia, nie zmienia faktu, że skarżącej jako użytkownikowi odbiorników rtv nadano indywidualny numer identyfikacyjny. Z treści przepisów rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest więc konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15, wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2262/15, wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt I GSK 1793/18, dostępny w CBOSA).

Odnosząc się następnie do zarzutu błędu co osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., wskazać należy, że przedmiotowy błąd ma miejsce wówczas, gdy egzekucja jest kierowana do podmiotu niebędącego adresatem egzekwowanego obowiązku, więc przeciwko innej osobie niż zobowiązany. Przez zobowiązanego należy bowiem rozumieć osobę, w stosunku do której istniał skonkretyzowany obowiązek i która nie wykonała tego obowiązku. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Dotyczy on bowiem sytuacji, w której organ podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego, i której doręczył tytuł wykonawczy oraz sytuacji, gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2076/17, z 21 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 296/16, dostępny w CBOSA). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie doszło do błędu co osoby zobowiązanego. Organ prawidłowo ustalił, że na I. R. zarejestrowano odbiorniki rtv, czego dowodem było wystawienie imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr (...), a następnie nadano jej indywidulany numer identyfikacyjny użytkownika odbiorników rtv. Na skarżącej ciążył więc ustawowy obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej do dnia formalnego wyrejestrowania odbiornika rtv tj. 26 września 2016 r. Wobec zaległości w tych opłatach zasadnie więc za zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) uznana została I. R.

Nieuzasadniony jest również zarzut zobowiązanej dotyczący przedawnienia obowiązku uiszczania opłat abonentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym. Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego, że opłata abonamentowa rtv stanowi powszechne, przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa. Świadczenie to jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325) - dalej "O.p.". Oznacza to, iż do przedawnienia zaległości z tytułu opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiowo - telewizyjnych zastosowanie znajduje art. 70 § 1 O.p. stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (por. wyroki: Trybunał Konstytucyjnego z 9 września 2004 r. sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 i z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22; NSA z 27 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1668/19, WSA w Poznaniu z 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 485/16; WSA we Wrocławiu z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 1177/15, dostępne w CBOSA). W niniejszej sprawie należności objęte tytułem wykonawczym z 3 września 2018 r. nie uległy przedawnieniu, ponieważ dotyczyły okresu od 1 stycznia 2013 r. do 30 września 2016 r., wobec czego nie upłynął 5-letni termin ich przedawnienia. Ponadto zawiadomieniem z 3 października 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego I. R. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, a zatem termin przedawnienia należności został przerwany stosownie do art. 70 § 4 O.p.

Z powyższych przyczyn nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. i art. 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych. Organy prawidłowo uznały, że zarzut nieistnienia obowiązku, przedawnienia i błędu co osoby zobowiązanego nie są zasadne.

W zakresie zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. trafne jest także stwierdzenie przez organ niezasadności przedmiotowego zarzutu. Tytuł wykonawczy z 3 września 2018 r. spełnia bowiem wszystkie wymogi formalne przewidziane przez art. 27 u.p.e.a. Zawiera oznaczenie wierzyciela; oznaczenie zobowiązanej wraz z podaniem jej numeru PESEL, dane dotyczące dochodzonej należności pieniężnej i jej podstawę prawną; dane dotyczące odsetek; podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia; datę wystawienia tytułu; imię i nazwisko, stanowisko służbowe i podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; pouczenie zobowiązanej: o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu, o przysługującym w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o środkach egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

Wbrew twierdzeniom skarżącej organy orzekające w sprawie nie naruszyły także art. 7, art. 7a, art. 7b art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Opierając się na stanowisku wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a., które to stanowisko sąd w niniejszej sprawie uznał za prawidłowe, organ egzekucyjny trafnie uznał, że zarzuty nieistnienia obowiązku, przedawnienia i błędu co osoby zobowiązanego zgłoszone przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym nie zasługują na uwzględnienie. Ponadto organ egzekucyjny dokonał własnych prawidłowych ustaleń w zakresie niezasadności zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. również odpowiada obowiązującemu prawu. Zajęte w sprawie stanowisko organ przedstawił w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. zawierającym wskazanie faktów i dowodów, na których organ się oparł, oraz przytoczenie i wyjaśnienie przepisów mających w sprawie zastosowanie.

Jednocześnie sąd uznał za niezasadne zawieszanie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie o sygn. akt V SAB/Wa 21/19 ze skargi I. R. na bezczynność A S.A. w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o wyrejestrowanie odbiornika rtv. Postępowanie to bowiem nie ma bezpośredniego związku z postępowaniem w sprawie niniejszej dotyczącej oceny zasadności zarzutów wniesionych przez skarżącą w oparciu o aktualnie istniejący w sprawie stan faktyczny.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.

d.j.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.