Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3076356

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 14 października 2020 r.
III SA/Łd 402/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski.

Sędziowie WSA: Ewa Alberciak (spr.), Asesor Małgorzata Kowalska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi Y. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) nr (...),

2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Y.B. kwotę 1517 (jeden tysiąc pięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) r. nr (...) - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej k.p.a. (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481), art. 4 pkt 22, art. 39a, art. 39j, art. 39k, art. 391, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, zwanej dalej u.t.d. (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140), lp. 4.2, lp. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96126/WE, zwanego dalej rozporządzenie 1071/2009 (Dz. U. L 300 z 14 listopada 2009 r.) - po rozpatrzeniu odwołania Y. B. od decyzji (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) r. nr (...) o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 6 lutego 2019 r. w Ł. przy ul. A 31D pojazdu marki Skoda Octavia nr rej. (...), którym kierował Y. B., ustalono, że kierujący ww. pojazdem przewoził 1 pasażera z ul. B 5 w Łodzi na ul. A 31D w Ł. pojazdem przystosowanym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kierujący nie okazał do kontroli licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób oraz orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Ustalenia kontroli zawarto w protokole kontroli z 6 lutego 2020 r.

Pismem z 6 lutego 2019 r. (...) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania wobec osoby określonej w art. 92a ust. 2 utd, w zakresie naruszeń stwierdzonych we wskazanym protokole kontroli.

Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji z dnia (...) r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły stwierdzone naruszenia opisane w załączniku nr 4 do utd.:

* naruszenie polegające na wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;

* naruszenie polegające na wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

W odwołaniu pełnomocnik skarżącego zarzucił:

1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak: ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli; braku przesłuchania skarżącego w charakterze strony - tylko i wyłącznie z tego względu, że nie włada językiem polskim w stopniu pozwalającym na swobodną komunikację;

2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się ww. orzeczeniem;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez Skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się ww. orzeczeniem;

5) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym polegające na wymierzeniu skarżącemu kar w łącznej kwocie przekraczającej 12.000 zł - albowiem (...) WITD decyzją nr (...) wymierzył skarżącemu dodatkowo karę w wysokości łącznie 12.000 zł - zaś oba naruszenia stwierdzone przez (...) WITD wynikają z jednej kontroli przeprowadzonej w dniu 6 lutego 2019 r. stwierdzonej protokołem kontroli.

W uzasadnieniu odwołania wskazał m.in., że zgodnie z art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. (...) WITD zaskarżoną decyzją nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 2.000 zł. Dodatkowo (...) WITD decyzją z dnia (...) o numerze (...) nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 12.000 zł. Obie opisane wyżej decyzje, zostały wydane w związku z naruszeniami stwierdzonymi podczas kontroli w dniu 6 lutego 2019 r. - udokumentowanej jednym protokołem kontroli. Tym samym bez względu na ilość wydanych decyzji i liczbę prowadzonych przez (...) WITD postępowań, organ nie mógł nałożyć na skarżącego kar, których suma przekraczałaby kwotę 12.000 zł. Pełnomocnik podał, że pogląd ten znajduje potwierdzenie nie tylko w brzmieniu cytowanego przepisu, ale również w poglądach judykatury, zgodnie z którymi wszczęcie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej związanej z uchybieniami stwierdzonymi w wyniku jednej kontroli na drodze lub w przedsiębiorstwie zapoczątkowuje jedną sprawę administracyjną, w wyniku której zostaje na stronę nałożona kara pieniężna, którą wylicza się, co do zasady, poprzez zsumowanie kar jednostkowych za poszczególne naruszenia. Ta jedna kara pieniężna nie wynika jednak z prostego zsumowania kar za poszczególne naruszenia, bowiem jej górna granica jest zawsze ograniczona do kwoty określonej w ustawie. Oznacza to, że niezależnie od ilości uchybień oraz wysokości kar za poszczególne uchybienia, kara orzeczona w wyniku jednej kontroli ma określoną górną granicę i nie może przekroczyć kwoty określonej w ustawie (tak wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z sygn.II SA/Go 921/17).

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 5 rozporządzenia 1071/2009 "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Natomiast zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 4 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.

Organ powołał także treść art. 92a ust. 9. Ponadto wskazał, że w myśl art. 92a. ust. 10 u.t.d., jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Organ odwołał się też do treści art. 92b i art. 92c u.t.d. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. Treść art. 92a ust. 1 i 6 w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d., określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. Zatem w tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z przepisu art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Organ wskazał, że w sprawie nie ma również zastosowania art. 189e i art. 189f k.p.a.

Organ wskazał, że konsekwencją powyższych przepisów jest lp. 4 załącznika nr 4 do u.t.d, który sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który: lp. 4.2 nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy - karą pieniężna w wysokości 1.000,00 zł; lp. 4.3 nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy karą pieniężną w wysokości 1.000,00 zł.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane wart. 3 ust. 1 lit. b i

d) i która:

a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;

b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz

c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.

Zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia 1071/2009, przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem. W myśl art. 39a ust. 1 pkt 3-6 u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta: 3) nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 4) nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 5) uzyskała kwalifikację wstępną lub kwalifikację wstępną przyśpieszoną, zwane dalej "kwalifikacją"; 6) ukończyła szkolenie okresowe.

Stosownie do art. 39j ust. 1-6 utd, 1 kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Badania lekarskie, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3-6, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917, z późno zm.), zwanej dalej "Kodeksem pracy". Zakres badań lekarskich, o których mowa w ust. 1, obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Badania lekarskie, o których mowa w ust. 1, są przeprowadzane:

1) do czasu ukończenia przez kierowcę 60 lat - co 5 lat;

2) po ukończeniu przez kierowcę 60 roku życia-co 30 miesięcy.

Pierwsze badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, jest wykonywane przed dniem wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie kwalifikacji, a każde następne dla kierowcy w wieku do 60 lat - w terminie właściwym do ukończenia szkolenia okresowego, jednak nie później niż do dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego. Badania lekarskie, o których mowa w ust. 1, wykonują lekarze uprawnieni do wykonywania badań profilaktycznych, o których mowa w przepisach Kodeksu pracy, posiadający dodatkowo uprawnienia do przeprowadzania badań lekarskich kandydatów na kierowców i kierowców określone w odrębnych przepisach.

Stosownie do art. 39k ust. 1-4 kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w rozdziale 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są przeprowadzane:

1) do czasu ukończenia przez kierowcę 60 lat - co 5 lat;

2) po ukończeniu przez kierowcę 60.

roku życia - co 30 miesięcy. Pierwsze badanie psychologiczne, o którym mowa w ust. 1, jest wykonywane przed dniem wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie kwalifikacji, a każde następne dla kierowcy w wieku do 60 lat - w terminie właściwym do ukończenia szkolenia okresowego, jednak nie później niż do dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego. Konsekwencją powyższego jest lp. 4 załącznika nr 4 do u.t.d., który sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego przez kierowcę, który: * lp. 4.2 nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy - karą pieniężna w wysokości 1.000,00 zł; * lp. 4.3 nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy karą pieniężną w wysokości 1.000,00 zł.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący kierujący kontrolowanym pojazdem marki Skoda Octavia o nr rej. (...) nie okazał wymaganego przy wykonywaniu przewozu drogowego zaświadczenia o przeprowadzeniu badań lekarskich i psychologicznych o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy. Organ ustalił ponadto, iż ww. wykonywał okazjonalny przewóz drogowy osób, tym samym winien spełniać wymogi przepisu art. 39 ust. 1 pkt 3 i 4 utd. Ustalono również, że skarżący jako osoba zarządzająca transportem ponosi odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia przepisów u.t.d., tj. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że kara pieniężna w wysokości 1000,00 zł za naruszenie sankcjonowane przez lp. 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d. i 1000,00 zł za naruszenie z lp. 4.3 została nałożona zasadnie i zgodnie z przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że są one niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że motywy, na których pełnomocnik skarżącego oparł odwołanie, nie mogą w ocenie organu stanowić podstawy do uchylenia skarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że o zarobkowym charakterze działalności strony świadczy jednoznacznie dowód z przesłuchania świadka, tj. pasażera, który był przewożony kontrolowanym pojazdem. Powyższy dowód nie pozostawia wątpliwości co do charakteru świadczonej usługi; która została przez pasażera zamówiona poprzez aplikację w telefonie, za którą pasażer wniósł ustaloną opłatę za pomocą zarejestrowanej w aplikacji karty płatniczej. Ponadto z zeznań świadka jednoznacznie wynika, że nie była to jednorazowa usługa zamówiona u znanej świadkowi osoby. Powyższe zdaniem organu potwierdza, że kierowca był zarejestrowanym w systemie przeznaczonym do zamawiania usług transportowych, zatem winien mieć pełną świadomość zasad, na jakich usługi takie winny być świadczone oraz jakim rygorom podlega przedsiębiorca oraz kierowca wykonujący usługi zarobkowego przewozu osób. W rozpatrywanej sprawie wymagania te nie zostały spełnione przez kierującego, który został dopuszczony do wykonywania przewozu osób bez stosownych zaświadczeń lekarskich i psychologicznych. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego zdaniem GIT ustalenia organu I instancji nie budzą wątpliwości co do charakteru świadczonej usługi, a kwestionowanie przez skarżącego ustaleń kontroli z dnia 6 lutego 2019 r. nie znajduje żadnego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym ani w uzasadnieniu odwołania.

Odnosząc się zaś do kolejnego zarzutu odwołania dotyczącego wydania przez organ I instancji dwóch decyzji administracyjnych za naruszenia ustalone w trakcie jednej kontroli - drogowej, organ odwoławczy uznał je za niezasadne. GIT wskazał, że w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjom za naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego podlegają różne podmioty. W rozpatrywanym przypadku jak wskazano w skarżonej decyzji oraz we wcześniejszej części niniejszego rozstrzygnięcia odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia ponosi zgodnie z przepisem art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem. Zatem w rozpatrywanym przypadku organ zasadnie dokonał ustalenia właściwego podmiotu odpowiedzialnego za zaistniałe naruszenia i dokonał właściwej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego.

Odnośnie podstaw do zastosowania przepisów egzoneracyjnych art. 92b oraz 92c u.t.d., Główny Inspektor Transportu Drogowego nie stwierdził okoliczności uzasadniających ich zastosowanie. Organ wskazał, że to na przedsiębiorcy spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności mogących stanowić przesłanki do zastosowania przepisów egzoneracyjnych. Organ nie stwierdził wystąpienia przesłanek do art. 92b i art. 92c u.t.d.

W skardze Y. B. reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił:

1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak: ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli; braku przesłuchania skarżącego w charakterze strony - tylko wyłącznie z tego względu, że skarżący nie włada językiem polskim w stopniu pozwalającym na swobodną komunikację;

2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1 art. 92a ust. 6 u.t.d. w zw. z lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się ww. orzeczeniem;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się ww. orzeczeniem,

5) art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz o zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z (...) r. utrzymująca w mocy decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z (...) r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 z późn. zm.), dalej u.t.d.

Zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 wymienionej ustawy krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

W myśl art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego;

Zgodnie z treścią art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta: 3) nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 4) nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; Zgodnie z treścią art. 39j ust. 2 u.t.d. badania lekarskie, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3-6, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917, z późn. zm.). W myśl art. 39j ust. 3 u.t.d. zakres badań lekarskich, o których mowa w ust. 1, obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z treścią art. 39k ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W myśl art. 39k ust. 2 u.t.d. badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w rozdziale 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Wymagania, o których mowa w art. 39a -39I, stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy (art. 39m u.t.d.)

Zgodnie zaś z treścią art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. Zgodnie z treścią art. 92a ust. 10 u.t.d., jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. W myśl I.p 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy skutkuje karą pieniężną w wysokości 100 zł. Zgodnie z treścią I.p. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy skutkuje karą pieniężną w wysokości 1000 zł.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w dniu 6 lutego 2019 r. w Ł. wykonywany był przez skarżącego przewóz jednej osoby. Skarżący nie został przesłuchany. Natomiast z protokołu przesłuchania świadka (pasażera) K. M. z dnia 6 lutego 2019 r. wynika, że usługę zamówiła za pomocą smartfona przez aplikację D. Po pobraniu aplikacji zarejestrowała się podając swoje dane, tj. imię, nazwisko, nr telefonu, adres e-mail, numer karty kredytowej wraz z kodem autoryzacji CVV i adres zamieszkania. Następnie otrzymała z systemu D wiadomość sms o weryfikacji numeru telefonu z kodem czterocyfrowym, a w konsekwencji wiadomość na adres e-mail z informacją, że pomyślnie przeszła proces weryfikacji i została zarejestrowana. Otrzymała też informację o imieniu kierowcy, marce pojazdu oraz zdjęcie kierowcy. Ponadto otrzymała informację z orientacyjnym kosztem przejazdu 10,54 zł. Świadek zamówiła za pomocą tej aplikacji przejazd w Ł. z ul. B 5 na stację benzynową C przy ul. A 31D. Nie zawierała z kierowcą żadnej umowy pisemnej ani ustnej. Kierowca nie wskazał ceny za wykonaną usługę przewozu. Po zakończeniu kursu dostała od aplikacji informację, że zlecenie zostało zakończone, a na e-mail przyszła informacja, że z jej konta została pobrana kwota 5,27 zł za przejazd, gdyż został uwzględniony rabat 50%. Świadek zeznała też, że przed rozpoczęciem przewozu nie znała kierowcy i nie wie kto jest posiadaczem konta, na które została przelana opłata za przejazd. Z potwierdzenia przelewu z konta bankowego wynikało, że odbiorcą jest firma D.

W ocenie Sądu, organ nie dokonał żadnych ustaleń dotyczących firmy D, w szczególności przez kogo jest prowadzona,czy jest to firma prowadzona przez skarżącego, czy też inne osoby. Podkreślić jednak należy, że z potwierdzenia przelewu z konta bankowego pasażera wynikało, że odbiorcą przelewu (opłaty za przejazd) jest firma D. A zatem obowiązkiem organów było wyjaśnienie, jaki to podmiot i jaka jest jego rola w wykonanym przewozie.

Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że nie była to jednorazowa usługa zamówiona u znanej świadkowi osoby, w sytuacji gdy z zeznań świadka z dnia 6 lutego 2019 r. wynika, że świadek przed rozpoczęciem przewozu nie znała kierowcy. Na jakiej podstawie opiera swoje twierdzenia organ nie zostało wyjaśnione ani w uzasadnieniu decyzji, ani nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego.

Jednocześnie z akt sprawy wynika, że właścicielem pojazdu marki Skoda Octavia o numerze rejestracyjnym (...) jest E. T. zamieszkała w W., która nie został przesłuchana w sprawie. Tymczasem z załącznika do protokołu kontroli wynika, że w dniu 6 lutego 2019 r. kierowca wykonywał okazjonalny przewóz drogowy osób samochodem osobowym będącym w jego posiadaniu na zasadzie pożyczenia od kolegi, zgodnie z oświadczeniem kierowcy. Z powyższego wynika, że kierowca był przesłuchany, ale zgromadzony materiał dowodowy tego nie potwierdza. Co więcej pełnomocnik skarżącego podnosi zarzut nieprzesłuchania kierowcy.

Z akt sprawy wynika, że organ prowadził dwa postępowania, co podnosi pełnomocnik skarżącego w odwołaniu. Z pisma z dnia 9 maja 2019 r. wynika, że jedno postępowanie prowadzone było wobec przedsiębiorcy, a drugie wobec zarządzającego transportem. Z uzasadnienia decyzji organów nie wynika, czy faktycznie prowadził dwa postępowania wobec skarżącego i dlaczego, oraz czy były podstawy do nałożenia dwóch kar na skarżącego. Lakonicznie organ II instancji stwierdził tylko w uzasadnieniu decyzji, że sankcjom za naruszenie obowiązków i warunków przewozu drogowego podlegają dwa podmioty. Powyższe wskazuje, że organ II instancji nie odniósł się w pełni do zarzutów odwołania, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości działań organów w tej sprawie.

Okolicznością niesporną jest, że kierowca (skarżący) nie posiadał zarówno orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy kierowcy, jak również orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy kierowcy. Organy administracji, na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. nałożyły na skarżącego, jako zarządzającego transportem karę pieniężną za naruszenia określone w I.p. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy. Brak jest natomiast jakichkolwiek ustaleń, na jakiej podstawie organy przyjęły, że skarżący jest zarządzającym transportem.

Podkreślić w tym miejscu należy, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. określa załącznik nr 4, co wynika z treści art. 92a ust. 8 ustawy. Innymi słowy za naruszenia określone w załączniku nr 4 są wymierzane kary pieniężne, ale jedynie podmiotom wymienionym w art. 92a ust. 2 u.t.d. Przepis ten określa trzy następujące podmioty:

1) zarządzającego transportem;

2) osobę, o której mowa w art. 7c ustawy;

3) każda inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym.

Status zarządzającego transportem został określony w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady nr 96/26/WE (Dz.U.UE.L 2009.300.51). Zgodnie z treścią art. 2 pkt 5 wymienionego rozporządzenia, zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.

W myśl art. 4 ust. 1 lit.a wymienionego rozporządzenia przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d) i która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;

Zgodnie z treścią art. 82h ust. 1 pkt 17 u.t.d. w ewidencji przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, gromadzi się dane określające: imię i nazwisko osoby zarządzającej transportem oraz:

a) datę i miejsce urodzenia,

b) adres zamieszkania, ba) rodzaj posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych,

c) numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych,

d) datę wydania certyfikatu kompetencji zawodowych,

e) kraj wydania certyfikatu kompetencji zawodowych,

f) datę utraty dobrej reputacji;

Niewątpliwie w tym postępowaniu skarżący został uznany za osobę zarządzającą transportem, co wprost wynika z decyzji organu I instancji, kara została bowiem nałożona na skarżącego jako zarządzającego transportem. Organy administracji nałożyły karę pieniężną na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., lecz nie wyjaśniły, na jakiej podstawie uznały, że skarżący spośród podmiotów wymienionych w ww. przepisie jest osobą zarządzającą transportem.

Potraktowanie skarżącego jako jednego z podmiotów wymienionych w art. 92a ust. 2 u.t.d. wymaga oczywiście uzasadnienia, a więc wyjaśnienia dlaczego i w oparciu o jakie dowody uznano, że jest on zarządzającym transportem. W przypadku uznania, że skarżący jest osobą "zarządzającą transportem" konieczne jest wykazanie, że zarządzał on w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi. Dokonanie wszystkich wymienionych ustaleń musi opierać się na zgromadzonych dowodach.

Organy administracji nie wyjaśniły tych kwestii powołując się jedynie na sam przepis art. 92a ust. 2 u.t.d. W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest rozważań w tym zakresie. Nie wiadomo zatem dlaczego wymierzono skarżącemu karę pieniężną w oparciu o wymieniony przepis. Kwestii tych nie wyjaśnia zebrany materiał dowodowy, gdyż jest on bardzo skromny, a ustalenia kontroli pozostają nawet w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, o czym była mowa powyżej. Skarżący nie został przesłuchany. Nie został też przesłuchany właściciel pojazdu, ani właściciel firmy D, nawet nie ustalono kto nim jest.

W oparciu o tak materiał dowodowy nie można ustalić, jakim konkretnie podmiotem jest skarżący spośród trzech rodzajów podmiotów wymienionych w art. 92a ust. 2 u.t.d. Nie zostało wyjaśnione, dlaczego skarżący jednocześnie został uznany za przedsiębiorcę, co podnosił pełnomocnik skarżącego, twierdząc, że na podstawie tej samej kontroli na skarżącego została nałożona również kara w wysokości 10 000 zł.

Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy nie został dokładnie wyjaśniony przez organy, a co więcej jest sprzeczny, co nie pozwala na uznanie, że spełnione zostały wymogi określone w art. 92a ust. 2 u.t.d. do wymierzenia kary pieniężnej.

Organy administracji nie wyjaśniły także, czy w związku z kontrolą drogową przeprowadzoną w dniu 6 lutego 2019 r., poza dwoma karami będącymi przedmiotem niniejszego postępowania, na skarżącego zostały nałożone jeszcze inne kary za naruszenia przepisów transportu drogowego stwierdzone w czasie kontroli, a jeżeli tak to jakie. Należy zaznaczyć, że z protokołu kontroli drogowej z 6 lutego 2019 r. wynika, iż stwierdzone zostały cztery naruszenia przepisów z zakresu transportu drogowego, a mianowicie: dwa naruszenia będące przedmiotem niniejszego postępowania opisane w I.p 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. oraz dwa naruszenia określone w I.p 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.

Wyjaśnienie, czy na skarżącego zostały nałożone kary pieniężne za naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na treść art. 92a ust. 10 u.t.d. Z przepisu tego wynika, że jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Ustawodawca stanął tym samym na stanowisku, że w takim skonfigurowaniu, w którym ten sam czyn realizuje znamiona deliktów administracyjnych wymienionych w załączniku nr 3 i nr 4 do u.t.d., karę wymierza się wyłącznie w oparciu o art. 92a ust. 1 u.t.d., a więc za naruszenia określone w załączniku nr 3. Poprzez ten sam czyn w kontekście treści art. 92a ust. 10 u.t.d. należy rozumieć jedno zachowanie, jedno działanie, podjęte w przyjętych ramach miejscowo-czasowych, oceniane z perspektywy norm prawnych zrekonstruowanych w oparciu o przepisy tej ustawy. Tak ramy czasowe weryfikowanego działania, jak i jego zlokalizowanie wynikać muszą każdorazowo ze sporządzonego na podstawie art. 74 u.t.d. protokołu kontroli. Jeżeli tak rozumiany czyn, wyczerpuje znamiona deliktów administracyjnych wskazanych w załącznikach nr 3 i nr 4 do ustawy, a podmiot który się ich dopuścił kwalifikuje się i jako "podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem" (art. 92a ust. 1 u.t.d.) i jako podmiot wymieniony w art. 92a ust. 2 u.t.d., to karę - stosownie do art. 92a ust. 10 u.t.d. - można wówczas wymierzyć wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za naruszenia określone w załączniku nr 3. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 7 i ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do ustawy, a wykaz naruszeń o których mowa w ust. 2, określa załącznik nr 4 do ustawy. (por. wyroki WSA w Rzeszowie z 28 stycznia 2020 r. w spr. II SA/Rz 1329/19 i z 10 marca 2020 r. w spr. II SA/Rz 65/20 oraz wyroki WSA w Szczecinie z 5 marca 2020 r. w spr. II SA/Sz 993/19 i z 12 marca 2020 r. w spr. II SA/Sz 1107/19).

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji nie wyjaśniły, czy spełnione zostały wymogi określone w art. 92a ust. 2 u.t.d. do wymierzenia kary pieniężnej, gdyż nie zostało wyjaśnione, czy skarżący jest jednym z podmiotów określonych w tym przepisie. Stanowi to naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić powyższe rozważania, w tym przedstawioną w nich ocenę prawną.

e.g.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.