Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 7 czerwca 2006 r.
III SA/Łd 169/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.).

Sędziowie: NSA Janusz Nowacki, Asesor, WSA Ewa Alberciak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr (...) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia (...).

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1985 r. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia (...), Nr (...), mocą której nie uznano stwierdzonego u B. M. schorzenia narządu ruchu za chorobę zawodową, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie sygn. akt 3 II S.A./Łd 940/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. Oddział Zamiejscowy w P. T. z dnia (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia u B. M. choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia Sądu podniesiono zarzuty dotyczące oparcia obu uchylonych decyzji na mało wyczerpujących opiniach jednostek medycznych orzekających w sprawie choroby zawodowej tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy w Ł., które - zdaniem Sądu-w swoich orzeczeniach również nie uwidoczniły, czy wszystkie dowody dotyczące przedmiotowego schorzenia były brane pod uwagę (w tym dokumentacja lekarzy leczących uszkodzenie łękotki przyśrodkowej u pacjenta, protokół z dochodzenia epidemiologicznego i informacja o przebiegu zatrudnienia), a także nie wyjaśniły kwestii możliwego wypadku przy pracy B. M., co mogło skutkować powstałym schorzeniem łękotki i koniecznością leczenia stawu kolanowego. W tej sytuacji Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji naruszyły dyspozycję art. 7, 77 i 80 k.p.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sad polecił uzupełnić postępowanie rozpoznawcze poprzez załączenie dokumentacji z wcześniejszego leczenia stawu kolanowego, a następnie uzyskać uzupełnienie opinii jednostek orzekających poprzez ponowne zbadanie skarżącego z uwzględnieniem całej dokumentacji lekarskiej oraz ustosunkowania się do rozpoznania schorzenia zawartego w skierowaniu i orzeczeń wydanych poprzednio.

Ponownie rozpoznając sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. uzyskał od B. M. uzupełnienie dokumentacji lekarskiej z przebiegu leczenia stawu kolanowego lewego i prawego w Poradni Lekarskiej Elektrowni B. w latach 1985-1993 oraz dokumentację z Poradni Ortopedycznej Szpitala Wojewódzkiego w P. T. z 1993 r. Przeprowadzone zostało dodatkowe dochodzenie epidemiologiczne, w którym ustalono, że skarżący nie uległ wypadkowi przy pracy. Uzupełniono także dane odnośnie przebiegu zatrudnienia B. M. na stanowisku mistrza zmianowego działu do spraw transportu kolejowego i wykonywanych podczas pracy czynności służbowych (protokół z dnia 15 grudnia 2004 r. łącznie z pismem uzupełniającym Elektrowni z dnia 21 grudnia 2004 r.)

W wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniu z dnia (...), Nr (...) nie rozpoznano u skarżącego choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem. W uzasadnieniu orzeczenia WOMP w Ł. wskazano, że obustronne zaawansowane procesy zwyrodnieniowe kolan (zwłaszcza lewego) u chorego nie mogą być uznane za schorzenie zawodowe i związane są one z naturalnym procesem starzenia się organizmu i osobniczą dyspozycją. Treść przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego i uzupełnienia zakładu pracy nie potwierdza bowiem wykonywania pracy w warunkach przeciążenia stawów kolanowych, które sugerował chory.

B. M. złożył wniosek o ponowne badanie w trybie odwoławczym do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.

W orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy z dnia (...), Nr (...) w wyniku przeprowadzonego badania - w tym konsultacji ortopedycznej-nie stwierdzono objawów klinicznych odpowiadających uszkodzeniu łąkotek stawów kolanowych spowodowanych sposobem wykonywania pracy. Zdaniem IMP w Ł. zebrane w toku dochodzenie epidemiologicznego dane dotyczące charakterystyki stanowiska pracy skarżącego nie upoważniają do przyjęcia stanowiska, że charakter i sposób wykonywania pracy przez B. M. obciążały nadmiernie stawy kolanowe. Fakt ten dodatkowo wskazuje na pozazawodową etiologię zgłaszanych przez chorego dolegliwości ze strony stawów kolanowych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w dniu (...), po rozpoznaniu sprawy na podstawie posiadanego materiału dowodowego, uzupełnionego o aktualne orzeczenia WOMP i IMP wydał decyzję, w której odmówił stwierdzenia w występującym schorzeniu narządu ruchu choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy i nadmiernym przeciążeniem.

Od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia (...) odwołał się B. M. W bardzo obszernym odwołaniu skarżący z detalami opisał specyfikę jego pracy zdeterminowaną faktem budowy elektrowni, warunki atmosferyczne i techniczne w jakich pracował, czynności podejmowane w trakcie wykonywania przez niego obowiązków służbowych. Podważył zasadność ustaleń zawartych w orzeczeniach jednostek orzeczniczych. Podkreślał, że diagnozę postawiono nie wykonując żadnych badań specjalistycznych. Poddał w wątpliwość kompetencje osób udzielających informacji co do charakteru i sposobu wykonywania przez niego pracy oraz podtrzymał twierdzenie, że schorzenia stawów kolanowych powstały na skutek przeciążeń i stanów zapalnych podczas zatrudnienia na stanowisku mistrza zmianowego działu do spraw transportu kolejowego w Elektrowni A S.A.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia (...), Nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia (...).

W uzasadnieniu decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wskazał, iż w okresie od 1 sierpnia 1980 r. do 21 lipca 1991 r. B. M. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Państwowym Elektrowni A z siedzibą w R. kolejno na stanowiskach: mistrza ds. warsztatu i napraw taboru kolejowego, mistrza zmianowego i mistrza ds. transportu kolejowego. Od dnia 20 września 1991 r. B. M. uzyskał rentę inwalidzką z powodu schorzenia narządu ruchu. W okresie od lutego 1991 r. do 31 grudnia 1992 r. Elektrownia A zatrudniła B. M. jako starszego wartownika w Straży Przemysłowej. Do obowiązków B. M. jako mistrza ds. warsztatu i napraw taboru kolejowego należało min. nadzorowanie i kontrola wykonywania zadań przez brygady warsztatowe, torowe i innych pracowników przydzielonych do pracy oraz kierowanie pracami przy naprawach torów i rozjazdów, określanie potrzeb w zakresie napraw lokomotyw i wagonów gospodarczych jak również prace biurowe z tym związane takie jak: rozliczanie pobranych materiałów (oleje, paliwo, smary, części zamienne) i bieżące prowadzenie pozostałej dokumentacji. Jako mistrz zmianowy i mistrz ds. transportu B. M. kierował całokształtem prac związanych z ruchem taboru kolejowego będącego własnością Elektrowni w tym i sprawności technicznej, naprawą torów, rozjazdów, bocznic na terenie zakładu i współpracą z innymi działami Elektrowni, a także wykonywał związane z tą funkcją wszelkie prace biurowe. Kierowanie polegało na wydawaniu ustnych poleceń podległym brygadom bądź pracownikom, zaś kontrolowanie na sprawdzaniu ich realizacji. Opisane czynności nie były związane z wykonywaniem jakichkolwiek prac fizycznych. Wszelkie naprawy i konserwacja torów, rozjazdów, przejazdów dokonywana była przez brygadę torową, a naprawa lokomotyw i wagonów przez brygadę warsztatową. Organ administracji prowadzący postępowanie wskazał, iż B. M. mógł osobiście dokonywać oględzin zarówno taboru (lokomotywy, wagony) jak i bocznicy (teren 25 km) - pieszo przy bliskiej odległości, bądź przy dalszej inspekcji - lokomotywą lub innym środkiem transportu. Jednakże z uwagi na konieczność koordynowania prac podległych brygad i utrzymywanie łączności telefonicznej za pomocą radiotelefonu z wykonującymi te prace pracownikami konieczna była stała obecność B. M. w pomieszczeniu biurowym baraku.

Organ podkreślił, że w ponownie prowadzonym postępowaniu B. M. został dwukrotnie poddany badaniom lekarskim w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia: Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. i Poradni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Jednostki badawcze wydały niezależnie od siebie zbieżne orzeczenia o braku rozpoznania w istniejącym schorzeniu stawów kolanowych choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy i nadmiernym przeciążeniem. Wskazały, iż sugerowany przez skarżącego powód zachorowania (wykonywanie 150-200 przysiadów w ciągu zmiany roboczej) nie jest wiarygodny, gdyż takie czynności nie mieściły się w zakresie obowiązków na stanowiskach pracy skarżącego. Mogły być one wykonywane sporadycznie do oceny aktualnego stanu technicznego wagonów czy lokomotywy. Charakter pracy zainteresowanego miał niewątpliwie charakter koordynacyjny i poleceniodawczy. W toku badań skarżącego stwierdzono, iż obustronne zaawansowane procesy zwyrodnieniowe kolan są związane z naturalnym procesem starzenia się organizmu i jego osobniczą predyspozycją.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wskazał rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, w szczególności § 1 ust. 1 w wym. rozporządzenia. Za chorobę zawodową uważa się schorzenie określone w załączniku do tego rozporządzenia, jeżeli było ono spowodowane wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jego powstanie.

Organ podkreślił, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje niezbicie, że praca wykonywana przez B. M. na stanowisku mistrza ds. warsztatu i napraw taboru kolejowego nie charakteryzowała się wykonywaniem czynności prowadzących do nadmiernego przeciążenia narządu ruchu (stawów kolanowych), a tylko przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy (ruchy monotypowe) i nadmiernym przeciążeniem mogą być uznane za chorobę zawodową i to nie wszystkie choroby narządu ruchu, lecz tylko te które zostały ściśle określone pod poz. 12 wykazu chorób zawodowych. Żadna z tych chorób nie została rozpoznana przez jednostki orzecznicze uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych. U B. M. rozpoznano natomiast zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych czyli schorzenia nie wymienione w wykazie chorób zawodowych.

W skardze skierowanej w dniu 24 lutego 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. M. wniósł o uchylenie negatywnych i krzywdzących decyzji i orzeczeń lekarskich. W skardze skarżący podniósł argumenty będące powtórzeniem zarzutów i zastrzeżeń zawartych w odwołaniu. Zaznaczył, że w materiałach z którymi zapoznano go w dniu 14 września 2005 r. nie było dokumentów z przeprowadzonego dodatkowo dochodzenie epidemiologicznego z dnia 15 grudnia 2004 r.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004 r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1)

uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a)

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b)

naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c)

inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2)

stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3)

stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który w wyroku z dnia 4 lutego 2004 r. sygn. akt 3II SA/Łd 940/01 uchylił zaskarżoną decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Powiecie B. w przedmiocie odmowy uznania u B. M. choroby zawodowej w postaci uszkodzenia narządu ruchu. W wyroku tym Sąd podważył rzetelność przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, które nie uwzględniało warunków pracy skarżącego. Wskazał na niewyjaśnienie dlaczego rozpoznanie lekarza kierującego skarżącego było nieprawidłowe i czy rozpoznane u skarżącego znacznego stopnia zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych mogą być skutkiem uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej, a jeżeli nie to dlaczego. W wytycznych Sąd zalecił uzupełnienie postępowania rozpoznawczego poprzez załączenie dokumentacji lekarskiej z wcześniejszego leczenia stawu kolanowego, uzupełnienie opinii Instytutu Medycyny Pracy, zobowiązanie jednostki orzeczniczej do ponownego zbadania skarżącego i przedstawienia opisu rozpoznanej choroby (chorób), odniesienia się do dokumentacji lekarskiej oraz ustosunkowania się do rozpoznania schorzenia zawartego w skierowaniu i orzeczeń wydanych w sprawie poprzednio. W przypadku dalszych wątpliwości Sąd zalecił rozważenie wydania orzeczenia przez inną jednostkę służby zdrowia, upoważnioną do rozpoznania chorób zawodowych, równorzędną Instytutowi, który wydawał już orzeczenie. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi należy stwierdzić, że skarga jest uzasadniona. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że wytyczne Sądu zawarte w powołanym wyżej wyroku nie zostały wyczerpująco wypełnione, a tym samym nie zostały jednoznacznie wyjaśnione wątpliwości będące podstawą uchylenia poprzednich decyzji. Również w toku ponownie prowadzonego postępowania organy inspekcji sanitarnej naruszyły art. 7, 10, 75,77 § 1 i 80 k.p.a. i nie poczyniły pełnych ustaleń faktycznych, które jednoznacznie uzasadniałyby stanowisko organów stwierdzających brak podstaw do uznania u B. M. choroby zawodowej w postaci choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 55 poz. 294 ze. zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115).

W świetle § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 55 poz. 294 ze. zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984 r. - II PRN 9/84 wskazał, na konstrukcję § 1 powołanego wyżej rozporządzenia, przemawiającą za istnieniem domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami pracy, w przypadku stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie.

Podstawowym więc obowiązkiem organu rozpoznającego roszczenie o uznanie choroby zawodowej jest ustalenie, czy choroba zawodowa stwierdzona u pracownika jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a następnie ustalenie, czy praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie. Są to dwa ustalenia o fundamentalnym znaczeniu dla uwzględnienia żądania.

W punkcie 12 Wykazu chorób zawodowych będącym załącznikiem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych wymieniono przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonania pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenie łękotki, mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka, zapalenie nadkłykci kości ramieniowej, zmęczeniowe złamanie kości. Skarżący został skierowany do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w Ł. z rozpoznaniem uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej kolana lewego oraz zmian zwyrodnieniowych kolana prawego.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Poradnia Chorób Zawodowych w Ł. wydając ponownie orzeczenie lekarskie Nr (...) z dnia (...) opierając się na konsultacji ortopedycznej zaopiniował negatywnie występowanie u skarżącego choroby zawodowej. W opinii tej nie ustosunkowano się, nie wykazano i nie wyjaśniono na czym polegał błąd lekarza kierującego skarżącego z rozpoznaniem uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej. W ocenie Sądu negatywna opinia WOMP nie ma jednoznacznego oparcia w diagnozie postawionej przez lekarza konsultanta - ortopedę, która w całości został zacytowana w powyższej opinii WOMP. Specjalista ortopeda po przeprowadzonym badaniu rozpoznał u skarżącego m.in. zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych zwłaszcza lewego, prawdopodobnie na tle zmian przeciążeniowo-zapalnych. We wnioskach końcowych postawił diagnozę: zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych zwłaszcza lewego. Zastrzegł jednak, że przedstawiona dokumentacja lekarska nie pozwala na postawienie jednoznacznego rozpoznania uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej lewego kolana. W ocenie konsultanta-ortopedy rozpoznanie to na podstawie badania klinicznego i klasycznych radiogramów jest trudne i obarczone błędem. Wskazał jednak metody (magnetyczny rezonans jądrowy, badanie artroskopowe), które z dużym prawdopodobieństwem pozwalają na ustalenie bądź wykluczenie występowania choroby w postaci uszkodzenia łąkotki. Z dalszej części opinii lekarza ortopedy wynika, że w przypadku skarżącego trudno jest jednoznacznie stwierdzić jaka była kolejność zmian patologicznych w obrębie stawu kolanowego lewego. Na podstawie takiej opinii lekarskiej oraz mając na uwadze zgromadzoną dokumentację lekarską podważono wiarygodność diagnozy lekarza kierującego.

W ocenie Sądu, ekspertyza lekarza ortopedy nie wyklucza występowania u skarżącego zmian chorobowych spowodowanych czynnikami przeciążeniowo zapalnymi. Z diagnozy lekarza ortopedy wyraźnie wynika, że nie może on jednoznacznie stwierdzić jaka była kolejność rozwoju i powstania zmian patologicznych w obrębie stawu kolanowego lewego. Lekarz badający nie stwierdza też jednoznacznie, czy rozpoznane zwyrodnieniowe zapalenie stawów kolanowych, nie jest spowodowane uszkodzeniem łąkotek, nie daje więc odpowiedzi na stawiane już wcześniej przez Sąd wątpliwości, które miały być usunięte w toku ponownego postępowania. Tym bardziej zastanawiające jest postępowanie jednostek orzeczniczych, które nie podjęły próby wykonania u skarżącego badań, na które wskazywał lekarz ortopeda, a które pozwoliłyby z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić lub wykluczyć chorobę skarżącego. W odwołaniu skarżący napisał, że poinformowano go, że zostanie wezwany celem wykonania USG stawów kolanowych, ale nawet do tego badania nie doszło. W tej sytuacji skoro lekarz specjalista stwierdza, że na podstawie badania klinicznego i klasycznych radiogramów postawienie diagnozy jest trudne i obarczone błędem jedynym sposobem rozstrzygającym spór było wykonanie badań specjalistycznych sugerowanych przez ortopedę. Orzeczenie WOMP nie zawiera również opisu obrazu klinicznego choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych, ani choroby polegającej na uszkodzeniu łąkotek stawów kolanowych. Nie wiadomo więc jakie są charakterystyczne objawy tych chorób i jak to się odnosi do dolegliwości występujących u skarżącego. Na konieczność przedstawienia opisu choroby (chorób) występujących u skarżącego wskazywał Sąd w poprzednim wyroku.

Opinia IMP wydana w wyniku odwołania się skarżącego stwierdza jedynie, że rozpoznanie uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej lewej zostało jednorazowo (w lutym i marcu 1993 r.) ustalone przez lekarza chirurga, ale obecnie u badanego nie stwierdza się zmian charakterystycznych dla tego schorzenia. Nie wskazano jakie objawy są charakterystyczne dla konkretnego schorzenia uszkodzenia łąkotki i jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie ma fakt stwierdzenia uszkodzenia łąkotki w 1993 r.

Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie NSA stanowisko, że organy inspekcji sanitarnej są związane negatywnym orzeczeniem lekarskim. Godzi się jednak w tym miejscu podnieść, że w orzecznictwie NSA i obecnie WSA jednocześnie wielokrotnie podkreślano, że opinie organów powołanych do orzekania w sprawach chorób zawodowych nie są wyłącznie elementarną diagnozą określającą występowanie konkretnej choroby lub jej brak, lecz stanowią szczegółową opinię, która powinna odpowiadać wymaganiom stawianym przepisem art. 84 § 1 k.p.a. W braku szczegółowego uzasadnienia stanowiska co do rozpoznania choroby zawodowej lub niezakwalifikowania schorzenia jako choroba zawodowa organ inspekcji sanitarnej ma obowiązek zażądania od wspomnianych zakładów służby zdrowia, z powołaniem się na uregulowania zawarte w § 7 ust. 4 rozporządzenia. Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, uzupełnienia opinii o wyczerpujące uzasadnienie, które pozwoli organom administracji publicznej na sprawdzenie, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i tym samym skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 1998 r. I SA 2074/97 orzeczenia zakładów służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych traktowane w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jak opinie biegłych muszą być umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, organów orzekających a także dla Sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem. W tym kontekście opinie lekarskie znajdujące się w aktach sprawy nie były wystarczającą podstawą do wydania decyzji co do istoty sprawy. Zawierają bowiem przedstawione wyżej niewyjaśnione, a istotne w kontekście rozpoznawanej sprawy wątpliwości (szczególnie te podnoszone przez lekarza ortopedę - konsultanta WOMP), nie przedstawiają charakterystyki obrazu klinicznego choroby, którą lekarz kierujący rozpoznał u skarżącego i nie odnoszą jej do stwierdzonych u skarżącego dolegliwości i objawów. Nie udowadniają na czym polegał błąd diagnozy lekarza kierującego celem rozpoznania choroby zawodowej. Nie wzbudził u organów inspekcji sanitarnej wątpliwości fakt niewykorzystania przez jednostki orzecznicze specjalistycznych badań mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 4 lutego 2004 r. sugerował również, że w przypadku dalszych wątpliwości nie wykluczone jest wydanie orzeczenia przez inną jednostkę służby zdrowia, upoważnioną do rozpoznania chorób zawodowych, równorzędną Instytutowi, który wydał orzeczenie.

Nie pozbawione błędów było również postępowanie prowadzące do ustalenia czy praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej. Sąd w cytowanym wyroku z dnia 4 lutego 2004 r. podważył rzetelność przeprowadzonego postępowania epidemiologicznego wskazując, że nie odnosi się ono do warunków w jakich pracował skarżący w Elektrowni A. w latach 1980-1991 i nie zawiera ustaleń wymaganych zgodnie z § 1 ust. 2 cytowanego rozporządzenia.

Ponowne dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone zostało w dniu 15 grudnia 2004 r. m.in. w obecności J. L., który w okresie pracy skarżącego w Elektrowni A. pracował na równorzędnym stanowisku. Informacje udzielone przez J. L. posłużyły do sporządzenia charakterystyki wykonywanych przez skarżącego obowiązków.

W opinii Sądu wyjaśnienia tego pracownika nie mogły być miarodajnym dowodem w sprawie. Jak stwierdził sam organ, J. L. był pracownikiem zatrudnionym na równorzędnym stanowisku co skarżący B. M. Przedstawiona przez niego charakterystyka pracy na stanowisku zajmowanym przez skarżącego odbiega od tej którą przedstawił sam skarżący. Nie oznacza to, że wyjaśnieniom skarżącego należy odmówić wiarygodności. Każdy pracownik może bowiem w sposób subiektywny oceniać zakres czynności wymaganych przy wykonywaniu prac w ramach zleconych mu obowiązków. W tej sytuacji, informacje złożone w tej kwestii przez obu pracowników, winny być zweryfikowane przez bezpośredniego przełożonego lub pracodawcę, który powinien wyraźnie określić jakich czynności wymagał w ramach wykonywania zleconych obowiązków. Nie wykorzystano również możliwości zweryfikowania wiarygodności wyjaśnień skarżącego poprzez dotarcie do ewentualnej dokumentacji warsztatowej, o której wspominał skarżący, a w której odnotowywał wykonane czynności.

Dochodzenie epidemiologiczne nie odnosi się również do podnoszonych przez skarżącego od początku postępowania warunków technicznych (np. brak kanału rewizyjnego) i atmosferycznych w jakich swoje obowiązki wykonywał skarżący. Organy inspekcji sanitarnej poza zakresem swoich rozważań pozostawiły również ocenę natężenia pracy, spowodowanego jak twierdził skarżący, budową Elektrowni A. i związaną z tym specyfiką pracy skarżącego.

Również forma, w jakiej odebrano od J. L. informacje na temat charakterystyki stanowiska pracy skarżącego budzi poważne wątpliwości. W zasadzie wypowiedź J. L. należałoby potraktować jak przesłuchanie świadka. W tej sytuacji zgodnie z art. 79 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków (...) przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu. Może zadawać pytania świadkom, (...) oraz składać wyjaśnienia. Organ uchybił tym podstawowym obowiązkom prowadzenia postępowania administracyjnego, tymczasem w utrwalonym orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że naruszenie zagwarantowanej stronie ustawowo zasady czynnego jej udziału w postępowaniu, we wszystkich jego istotnych czynnościach stanowi kwalifikowaną wadę procesową tego postępowania, niezależnie od tego czy miało to, czy też nie, wpływ na treść decyzji (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 1997 r. sygn. akt III SA 1795/95 LEX Nr 29916, wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 979/98 LEX Nr 39458).

Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W świetle art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Treść przepisu art. 81 wymaga więc, aby organ administracji przynajmniej powiadomił stronę o zgromadzonym materiale dowodowym oraz o tym, w jakim czasie i miejscu strona może się z zebranymi dowodami zapoznać, jak również wypowiedzieć się co do przeprowadzonych dowodów. Jak wynika zarówno z odwołania jak i ze skargi skarżącego nie brał on udziału w przesłuchaniu J. L. i nie został zapoznany z dokumentem sporządzonym w dniu 15 grudnia 2004 r., zawierającym informacje udzielone przez J. L. dotyczące charakterystyki pracy skarżącego, przyjęte przez organy inspekcji sanitarnej jako miarodajny dowód dotyczący tej kwestii. Wprawdzie pismem z dnia 6 września 2005 r. wezwano skarżącego do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, jednak jak wynika z treści skargi wśród dokumentów z którymi zapoznał się skarżący nie było dochodzenia epidemiologicznego z dnia 15 grudnia 2004 r.

W uzasadnieniu swoich decyzji organy orzekające nie wyjaśniły również na jakiej podstawie dały wiarę wyjaśnieniom J. L. odmawiając wiarygodności twierdzeniom skarżącego, co stanowi ewidentne naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Uchybienia powyższe stanowią naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zaś art. 7,10,75,77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. i nie można wykluczyć, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ inspekcji sanitarnej przede wszystkim przeprowadzi rzetelne dochodzenie epidemiologiczne zgodnie z § 1 ust. 2 cytowanego rozporządzenia. Wyeliminuje nieprawidłowości tego dochodzenia wskazane wyżej i odniesie się do twierdzeń skarżącego w zakresie specyfiki warunków pracy i wykonywanych obowiązków w okresie jego zatrudnienia, który jak twierdzi był czasem budowy elektrowni. Organ orzekający powinien zwrócić się również o uzupełnienie opinii lekarskich w zakresie przedstawienia obrazu klinicznego choroby będącej podstawą skierowania skarżącego na badania i rozważenia tej kwestii w kontekście występujących u skarżącego dolegliwości. Nie można wykluczyć, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy będzie wymagało przeprowadzenia dodatkowych specjalistycznych badań jeżeli tylko takimi metodami można ustalić występowanie choroby bądź jej wykluczenie.

Z powyższych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

Mając na uwadze treść art. 152 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, że wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonych decyzji orzeczenie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.