III SA/Kr 982/05 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2005 r. III SA/Kr 982/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.).

Sędziowie: WSA Bożenna Blitek A, WSA Dorota Dąbek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Rektora (...) w (...) z dnia 22 czerwca 2005 r. Nr (...) w przedmiocie przyznania stypendium

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji

II.

zasądza od Rektora (...) w (...) na rzecz skarżącego kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Odwoławcza Komisja Stypendialna (...) w (...), rozpatrując odwołanie M. B., decyzją z dnia 22 czerwca 2005 (...), utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Instytutowej Komisji Stypendialnej (...) w (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r. (...) w sprawie przyznania M. B. stypendium za wyniki w nauce za okres 6 m-cy w kwocie po (...) zł miesięcznie. W podstawie prawnej decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej powołano przepisy art. 75 ust. 1, 75 a ust. 1 - 3, art. 75d ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590 z późn. zm.), przepisy art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 i 2, art. 9 ust. 1 i 2, ustawy z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1598), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 23, poz. 187) oraz art. 157 k.p.a.

Uzasadniając swoją decyzję Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.

Decyzją Instytutowej Komisji Stypendialnej (...) w (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r., przyznano M. B. jako absolwentowi tego instytutu, stypendium za wyniki w nauce, osiągnięte w roku akademickim 2003/2004, w kwocie po (...) zł miesięcznie. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w związku z uchwałą Senatu (...) stypendium w powyższej kwocie przyznaje się na okres 6-ciu miesięcy, z uwagi na osiągnięcie we wskazanym roku akademickim średniej ocen 4.81.

Poza sporem pozostawało, że M. B. dnia 14 lipca 2004 r. obronił pracę dyplomową - licencjacką i stał się absolwentem studiów zaocznych (...) w (...) ze specjalnością; administracja publiczna.

W odwołaniu od tej decyzji M. B. zarzucił, że decyzja jest niezgodna z prawem, gdyż winien mieć przyznane stypendium za wyniki w nauce przez okres 7 miesięcy i wskazywał na przepis art. 7 ustawy z dnia 7 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 23, poz. 187). Podnosił, że wniosek złożył w przewidzianym ustawą terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy z 7 I 2005 r. Zdaniem odwołującego się okres należnego stypendium wyznacza przepis art. 9 ustawy z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych... (Dz. U. Nr 152, po. 1598).

Rozpatrując odwołanie Odwoławcza Komisja Stypendialna (...) w (...) zajęła stanowisko, że stypendium za wyniki w nauce będące przedmiotem decyzji organu I instancji, przyznawane jest na wniosek senatu lub innego organu wskazanego w statucie uczelni w ramach tzw. uznania administracyjnego, z możliwością negatywnego rozstrzygnięcia nawet w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek, a zatem w świetle powołanych w podstawie prawnej przepisów, stypendium mogło być przyznane na każdy okres czasu byle nie dłuższy niż 7 miesięcy. Podstawowym czynnikiem dla określenia okresu przyznania stypendium jest wniosek senatu lub innego organu wskazany w statucie uczelni. Zdaniem organu, odwoławczego żaden przepis ustawy nie daje podstawy do przyjęcia, że stypendium ma być przyznane za okres w jakim uprawniony był studentem uczelni, a zaskarżona decyzja nie określa za jakie miesiące, stypendium zostało przyznane. Podkreślono, że decyzja organu I instancji jest zgodna co do okresu przyznania stypendium z wnioskiem Senatu z dnia 22 kwietnia 2005 r., co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył M. B. z wnioskiem o jej uchylenie. Skargę oparto na zarzucie niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Wskazując na przepis art. 7 ust. 1 ustawy z 7 stycznia 2005 r. o zmianie..... ustaw (Dz. U. Nr 23, poz. 187), skarżący podnosił, że postępowanie o przyznanie stypendium za wyniki w nauce wszczęto na jego wniosek w trybie tego przepisu i kwestionował odmienne w tym zakresie ustalenia zaskarżonej decyzji, że wniosek złożył Senat Uczelni. Z takiego ustalenia, strona przeciwna wywodziła uprawnienia Senatu do określenia czasokresu przyznania stypendium.

Naruszenia prawa upatruje skarżący w tym, iż wobec złożenia wniosku w trybie art. 7 powołanej ustawy z 7 stycznia 2005 r., podlegał uregulowaniom przewidzianym art. 7, 8, i 9 ustawy z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych..... (Dz. U. Nr 152, poz. 1598). Zdaniem skarżącego skoro do 14 lipca 2004 r. był studentem i osiągnął wyniki w nauce w roku szkolnym 2003/2004 uprawniające do otrzymania stypendium z tego tytułu, to okres przyznanego mu stypendium winien wynosić 7 miesięcy stosownie do art. 9 ust. 2 tej ustawy, gdyż w tym okresie spełniał warunki do jego otrzymania, a ustawa nie daje uprawnień organom uczelni do swobody w określaniu okresu przyznanego stypendium. Skarżący przyjął stanowisko, iż jego wniosek podlegał rozpatrzeniu według zasad przewidzianych Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 września 1998 r. w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych uczelni zawodowych (Dz. U. Nr 124, poz. 814).

W odpowiedzi na skargę Rektor (...) w (...) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z zarzutami skargi, zdaniem organu nie jest jasne czy kwestionuje ona samo zastosowanie instytucji uznania, czy tylko przekroczenie jego granic. Podkreślono, że przyznając stypendium wyniki w nauce, za okres 6 miesięcy a zatem w ramach semestru, nie przekroczono granic uznania administracyjnego, a ustawa nie wymienia okoliczności jakie winny być brane pod uwagę przy określaniu okresu, na jaki stypendium za wyniki w nauce ma być przyznane. Konkluzja wyraża stanowisko, iż nie jest uprawniona teza, że student powinien otrzymać pomoc za okres lub na okres w jakim spełnia warunki do otrzymania stypendium, gdyż warunki te spełnione zostają jednokrotnie, w następstwie uzyskania średniej wyników w nauce za dany rok akademicki.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy inaczej nie stanowią.

Kontrola zaskarżonej decyzji na tej płaszczyźnie prowadzi do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn częściowo odmiennych niż podniesione na jej poparcie.

W świetle przepisu art. 75a ust. 1,3, i 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590 z późn. zm.), jest oczywiste, że przyznawanie pomocy materialnej studentowi w formie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, następuje na podstawie decyzji rektora, albo w następstwie przekazania uprawnień, na podstawie decyzji komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej. Zgodnie zaś z art. 85 ust. 1 i 2 do decyzji podjętych przez komisje stypendialne, stosuje się w indywidualnych sprawach studenckich, odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Taka regulacja oznacza, że przy załatwianiu indywidualnych spraw studenckich z zakresu przyznawania pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce, do postępowania poza mającymi pierwszeństwo szczególnymi regulacjami zawartymi w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. w wyższych szkołach zawodowych - stosuje się do postępowania odpowiednio przepisy k.p.a.

Przekazanie przez rektora uczelni - na wniosek samorządu studenckiego - uprawnień do przyznawania pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce komisjom stypendialnym, oznacza, iż umocowany do wydania decyzji w tych sprawach stał się kolegialny organ, którego skład określał, od 1 października 2004 r. przepis art. 75a pkt 6 ustawy o wyższych szkołach zawodowych, obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja w przedmiocie pomocy materialnej, podejmowana jest zatem przez ciało kolegialne.

W świetle przepisu art. 75a pkt 5 ustawy, przewodniczący lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący komisji stypendialnych i odwoławczej komisji stypendialnej, jedynie podpisują decyzje wydane przez te komisje.

Wgląd w przedstawione Sądowi Administracyjnemu akta postępowania w sprawie przyznania skarżącemu M. B. stypendium za wyniki w nauce, dowodzi, że wbrew ustaleniom zaskarżonej decyzji wniosek o udzielenie stypendium złożył - na stosownym druku - skarżący w dniu 25 lutego 2005 r.

Do wniosku tego, na odwrocie, podpięty jest "protokół/decyzja Instytutowej Komisji Stypendialnej", z którego wynika, że na posiedzeniu w dniu 7 kwietnia 2005 r., Komisja ta przyznała skarżącemu stypendium za wyniki w nauce w kwocie (...) zł miesięcznie za okres od (...).01.2004 do (...).07.2004 r. (tj. za 7 m-cy). Protokół ten opatrzony jest siedmioma nieczytelnymi podpisami.

Natomiast skarżącemu doręczono w dniu (...) maja 2005 r. decyzję Instytutowej Komisji Stypendialnej z dnia (...) kwietnia 2005 r. wydaną" po rozpatrzeniu w dniu (...) kwietnia 2005 r" wniosku M. B. z dnia (...).02.2005 r. podpisaną przez mgr. A. M. z upoważnienia Przewodniczącego IKS (bez zaznaczenia zresztą, czy jest wiceprzewodniczącą tej Komisji) i przyznającą - wg. uzasadnienia - stypendium w powyższej kwocie za okres 6 m-cy. Uzasadnienie tej decyzji nawiązuje do Uchwały Senatu (...) w (...). Do wniosku skarżącego dopięta jest uchwała Nr (...) Senatu (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r., wskazująca jako podstawę jej wydania art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 23, poz. 187). Wg. § 1 - Senat wnioskuje względem rektora o przyznanie stypendiów m.in. za wyniki w nauce, absolwentom zgodnie z imiennymi listami (których brak) - na okres 6-ciu miesięcy.

Z datą tej uchwały koresponduje data doręczonej skarżącemu decyzji jako wydanej w I instancji przez Instytutową Komisje Stypendialną, od której odwołanie rozpatrzyła Odwoławcza Komisja Stypendialna podejmując zaskarżoną decyzję z dnia (...) czerwca 2005 r.

Treść doręczonej skarżącemu decyzji organu I instancji, odpowiada także, notatce (czerwonym pismem) umieszczonej poniżej podpisów członków komisji o brzmieniu "zgodnie z uchwałą Senatu (...) w (...) Nr (...) z dnia (...).04.2005 r. stypendium za wyniki w nauce zostało przyznane na okres 6 m-cy". Notatka ta opatrzona jest nieczytelnym podpisem i bez oznaczenia funkcji osoby, która ją podpisała.

Zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. decyzje doręcza się stronom na piśmie. Nie budzi zatem wątpliwości, że przedmiotem odwołania ze strony skarżącego mogła być tylko ta decyzja, którą mu doręczono jako datowaną na (...) kwietnia 2005 r. Jednakże z akt sprawy nie wynika, by doręczona skarżącemu decyzja z dnia (...) kwietnia 2005 r. została podjęta przez Instytutową Komisje Stypendialną jako organ kolegialny, ani też by podpisała te decyzje osoba, nie tylko upoważniona przez Przewodniczącego Komisji ale będąca zarazem jej wiceprzewodniczącym (art. 75a ust. 5), a nie członkiem nie pełniącym takiej funkcji.

Brak wyjaśnienia tych okoliczności przez Odwoławczą Komisję Stypendialną, która z mocy uregulowań zawartych w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. ma charakter organu merytorycznego, stanowi uchybienie przepisom art. 7, 77 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. zd. I i 110 k.p.a., w związku z przepisem art. 75a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. w wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590 z późn. zm.), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Uchybienie takie stanowi, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją organu I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę, będą organy miały na uwadze powyższe wskazania oraz następujące oceny prawne:

Przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 23, poz. 187) - dalej ustawa z 7 stycznia 2005 - nie stanowił podstawy do wydania przez Senat (...) w (...) uchwały Nr (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r., zawierającej wniosek o przyznanie stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2003/2004, osobom, które (z zastrzeżeniem art. 7 ust. 2) nie dłużej niż do dnia (...) lipca 2004 r. były studentami tej uczelni, oraz złożyły w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. do dnia (...) marca 2005 r. (art. 7 ust. 1 in fine w zw. z art. 10 ustawy), wniosek o przyznanie pomocy materialnej w formie świadczeń wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1598) - zwanej dalej ustawą z 22 maja 2004 r.,

do rozpoznania takich wniosków stosownie do art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 28 maja 2004 r. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z 7 stycznia 2005 r. zastosowanie mają przepisy Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 września 1998 r. w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych uczelni zawodowych (Dz. U. Nr 124, poz. 814), z uwzględnieniem treści przepisu art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 28 maja 2004 r.

Powołana wyżej ustawa z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy..... (Dz. U. Nr 152, poz. 1598), weszła w życie, co do zasady z dniem 17 lipca 2004 r. - art. 14.

Unormowania zawarte w przepisach art. 7, 8 i 9 tej ustawy w odniesieniu m.in. do studentów wyższych szkół zawodowych z założenia dotyczyły przyznawania, wypłacania i określania wysokości świadczeń pomocy materialnej, za okres do 30 września 2004 r., gdyż od 1 października 2004 r. wchodziły w życie przepisy wyszczególnione w art. 14 pkt 1 tej ustawy.

Wydanie w dniu 7 stycznia 2005 r. kolejnej ustawy o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 23, poz. 187), zrodziło konieczność uregulowania sytuacji prawnej tych osób, które do dnia wejścia w życie wspomnianej ustawy z 28 maja 2004 r. były studentami i które spełniały warunki do uzyskania świadczeń pomocy materialnej z art. 7 ustawy z 28 maja 2004 r., lecz takich świadczeń nie otrzymały. Wynika to jasno z brzmienia art. 7 ust. 2 ustawy z 7 stycznia 2005 r., że przepis ust. 1 nie dotyczy osób, które otrzymały świadczenia pomocy materialnej, na podstawie art. 9 ustawy, o której mowa w art. 1 (tj. ustawy z 28 maja 2004 r).

W tej sytuacji przepis art. 7 ust. 1 in fine statuował szczególny tryb inicjowania postępowania o przyznanie studentowi prawa pomocy - w formie wniosku zainteresowanego studenta - a zatem odmienny od wskazanego przepisem art. 75a ustawy o wyższych szkołach zawodowych - wprowadzony od 1.10 2004 r., oraz odmienny od wskazanego § 3 ust. 1 powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 23 września 1998 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 814).

Skoro w zaskarżonej decyzji i odpowiedzi Rektora na skargę, przy konstrukcji podjętej decyzji, jako decyzji mającej charakter uznaniowy, akcentowano jako argument, iż z wnioskiem wystąpił Senat Uczelni, powyższą ocenę prawną weźmie organ pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy z punktu widzenia oceny przesłanek decyzji opartej na tzw. swobodnym uznaniu, w odniesieniu do zasad otrzymywania i dzielenia oraz przyznawania i wypłaty świadków z budżetu państwa na pomoc materialną.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I-szym sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania oparto na przepisie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 210 § 1 powołanej ustawy.