Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1788323

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 2 lipca 2015 r.
III SA/Kr 393/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Dąbek.

Sędziowie: NSA Krystyna Kutzner (spr.), WSA Maria Zawadzka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2015 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją nr (...) z dnia 9 marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 2013.267.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzje nr (...) Wójta Gminy z dnia (...) 2014 r. w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach:

M. S. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Wójta Gminy o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego związanego z dzieckiem skarżącej D. S. (ur. (...) 2008 r.). Decyzją nr (...) Wójt Gminy odmówił przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na D. S. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego. Organ stwierdził, że w sprawie skarżącej nie spełniono kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania zasiłku. Na skutek odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr (...) z dnia (...) 2014 r. uchyliło ww. decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu tej decyzji polecono, by organ pierwszej instancji ustalił, czy w poprzednim okresie zasiłkowym rodzinie skarżącej przysługiwał zasiłek rodzinny.

Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia (...) 2014 r. Wójt Gminy odmówił przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na D. S. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że aktualne kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej wynosi 574 zł na osobę, zaś najniższa kwota zasiłku rodzinnego to 77 zł. Następnie organ ustalił dochód w rodzinie skarżącej, wskazując, że w 2013 r. dochód ten wynosił 1.274,90 zł miesięcznie, a zatem 637,45 zł miesięcznie na osobę (gospodarstwo domowe skarżącej liczy dwie osoby). Organ stwierdził również, że skarżąca nie pobierała zasiłku rodzinnego w poprzednim okresie zasiłkowym, tj. od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Na potwierdzenie tych okoliczności powołano m.in. wyroki WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1163/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 727/14.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego wskazując, że są one niezbędne dla prawidłowego rozwoju dziecka. Skarżąca wyjaśniła, że znajduje się w ciężkiej sytuacji, gdyż nie może pracować i wymaga opieki, którą zapewnia jej przyszła teściowa.

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy streścił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył treść zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Podobnie jak organ pierwszej instancji, również Kolegium ustaliło, że dochód miesięczny na osobę w gospodarstwie domowym skarżącej wynosi 637,45 zł i przekracza próg dochodowy o 63,45 zł. Organ wskazał przy tym, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe o kwotą niższą niż najniższy zasiłek rodzinny (77 zł), wobec czego zbadał, czy zasiłek taki przysługiwał skarżącej w poprzednim okresie zasiłkowym. Także i w tym miejscu, podobnie jak Wójt Gminy, również Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że zasiłek taki skarżącej nie przysługiwał. Jak bowiem wynika z akt skarżącej, zwróciła się ona do organu o przyznanie takiego zasiłku, jednak uzyskała decyzję negatywną, której legalności nie zakwestionował również sąd administracyjny.

Kolegium wyjaśniło, że wypłata zasiłku rodzinnego nie zależy od swobodnego uznania organu, a w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego zasiłek ten nie przysługuje z mocy samego prawa.

W dniu 23 marca 2015 r. M. S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na powyższą decyzję. Skarżąca podtrzymała swoje żądanie przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami. Przedstawiła ponadto przebieg wydarzeń związanych z funkcjonowaniem pracowników socjalnych. W toku postępowania w licznych pismach procesowych skarżąca wskazywała, że jest osobą chorą, a uzyskiwana renta nie jest wystarczająca dla utrzymania jej rodziny.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002.1269), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty (w tym decyzje, postanowienia) nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2012.270, dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przedmiotem rozpatrywanej skargi była decyzja administracyjna wydana w sprawie zasiłku rodzinnego. Zatem sąd administracyjny w postępowaniu zakończonym uzasadnianym wyrokiem kontrolował legalność tej decyzji i poprzedzającego ją postępowania administracyjnego. To zaś oznacza, że Sąd w niniejszej sprawie nie zajmował się zachowaniem pracowników socjalnych, które nie było ściśle związane z wydaniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu gminy. Rzeczą Sądu jest bowiem kontrola legalności decyzji administracyjnej, a nie inne zagadnienia - także związane z funkcjonowaniem ośrodków pomocy społecznej. Trzeba zatem zauważyć, że decyzja administracyjna zaskarżona przez M. S. mogła zostać wydana wyłącznie na podstawie i w graniach prawa (art. 6 k.p.a.). Oznacza to, że zarówno gminne organy pomocy społecznej, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinny były rozpatrywać sprawę skarżącej nie w oparciu o własne poglądy czy życzenia, ale w oparciu o obowiązujące prawo. Organy te z resztą zarówno w decyzji Wójta Gminy z dnia (...) 2014 r., jak i w zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 9 marca 2015 r. jednolicie wskazywały podstawę prawną swojego działania.

Skoro zatem skarżąca ubiegała się o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, to słusznie organy wskazały, że podstawą prawną decyzji w tym zakresie mogą być przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2013.1456; dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 4 u.ś.r. zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka lub 3) osobie uczącej się. Niemniej jednak, nie każda z ww. osób będzie mogła otrzymać zasiłek rodzinny. Jak bowiem wynika z art. 5 ust. 1 u.ś.r. w zw. z § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2012.959), zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.ś.r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 574 zł. Kwota ta stanowi zatem kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania zasiłku rodzinnego.

Analizowana ustawa określa szczegółowo, jak należy obliczać dochód członka rodziny oraz dochód całej rodziny. Sąd zauważa, że skarżąca na żadnym etapie kontrolowanego postępowania administracyjnego, ani w rozpatrywanej skardze nie zakwestionowała ustaleń organów w powyższym zakresie. Także i Sąd w pełni zaakceptował ustalenia organów obu instancji wskazujące, że dochód na jedną osobę w rodzinie skarżącej w 2013 r. wyniósł 637,45 zł, jako przeprowadzone zgodnie z art. 3 pkt 1 i 2 u.ś.r.

Ustalając dochód na osobę w rodzinie skarżącej na poziomie 637,45 zł, organy obu instancji prawidłowo zauważyły, że zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r. w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Organy trafnie zauważyły, że kwota najniższego zasiłku rodzinnego wynosi 77 zł (§ 2 pkt 1 lit. "a" ww. rozporządzenia z dnia 10 sierpnia 2012 r.), a zatem skoro dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 637,45 zł, a kryterium dochodowe - 577 zł, to znaczy, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej nie przekracza kryterium dochodowego o kwotę wyższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego (przekracza tę kwotę jedynie o 63,45 zł). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji nr (...) z dnia (...) 2014 r. trafnie poleciło organowi pierwszej instancji ustalenie, czy rodzinie skarżącej przysługiwał zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym. Jak bowiem wskazano wyżej, na mocy art. 5 ust. 3 u.ś.r. okoliczność taka przemawiałaby za przyznaniem żądanego zasiłku. W ponownym postępowaniu organy obu instancji trafnie ustaliły, że zasiłek taki jednak nie przysługiwał rodzinie skarżącej w poprzednim okresie zasiłkowym. Jak podały organy, skarżąca ubiegała się o taki zasiłek pismem z dnia 13 grudnia 2013 r., jednak uzyskała decyzję odmowną Wójta Gminy B z dnia (...) 2013 r., a następnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) 2014 r. O tym, że w poprzednim okresie zasiłkowym nie przysługiwał rodzinie skarżącej zasiłek rodzinny przesądził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 727/14 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższego wynika zatem, że przyczyną wydania przez organy decyzji o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego nie była zła wola organów pomocy społecznej, ale fakt, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kwotę 577 zł. Skarżąca mogłaby uzyskać zasiłek wyłącznie, gdyby dochód na osobę w jej rodzinie nie przekraczał tej kwoty. W innym wypadku, ani organy pomocy społecznej, ani Sąd administracyjny, nie mogą przyznać skarżącej oczekiwanego zasiłku. Skoro zaś zgodnie z prawem nie przyznano skarżącej zasiłku rodzinnego, to nie można było również przyznać dodatków do tego zasiłku - zgodnie bowiem z art. 8 u.ś.r. ich wypłata jest uzależniona od przyznania samego zasiłku.

Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Wobec powyższego, skargę oddalono w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.