Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 5 października 2004 r.
III SA/Kr 360/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Kisiel.

Sędziowie: WSA Bożenna Blitek, Asesor WSA Dorota Dąbek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2004 r. sprawy ze skargi Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo (...) na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...) 2004 r., Nr: (...) w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Uzasadnienie.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w (...) w dniu (...) 2003 r. wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u p. K. R. chorób zawodowych - astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego i alergicznego nieżytu nosa pochodzenia zawodowego, tj. chorób z poz. 6 i 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z późn. zm.). W orzeczeniu powołano się na wyniki przeprowadzonych specjalistycznych badań lekarskich wykonanych zarówno w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w (...) jak i w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w (...). W uzasadnieniu wskazano, że wykonana dwukrotnie próba prowokacyjna z materiałem charakterystycznym dla środowiska pracy pacjenta wypadła pozytywnie. Obserwowano kliniczne jak i spirometryczne objawy obturacji oskrzeli, którym towarzyszył charakterystyczny dla reakcji alergicznej napływ komórek w badaniu popłuczyn nosowych. W trakcie prowokacji wystąpiły również objawy nieżytu nosa. Wykazano ponadto we krwi pacjenta obecność przeciwciał swoistych dla alergenów drewna dębowego, jodły, świerkowego i sosnowego. Na podstawie tych wyników badań rozpoznano astmę oskrzelową i alergiczny nieżyt nosa, stwierdzając równocześnie, iż przeprowadzone badania wykazały bezspornie związek narażenia zawodowego pacjenta (pył drewna) z rozpoznanymi chorobami układu oddechowego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że p. K. R. w okresie od 1978 do 1992 r. pracował w Lasach Państwowych Nadleśnictwo (...) jako robotnik sezonowy, gajowy, podleśniczy, w latach zaś 1993-2003 w Lasach Państwowych Nadleśnictwo (...) jako podleśniczy. Na podstawie danych dotyczących przebiegu pracy zawodowej i oceny narażenia zawodowego stwierdzono, że w latach 1978-2003 miał on zawodowy kontakt z alergenami środowiska pracy (ekosystemem leśnym). Na stanowisku gajowego i podleśniczego w Nadleśnictwie (...) nadzorował prace leśne podległych pracowników w (...), gdzie miał kontakt z drzewostanem z przewagą sosny. Na stanowisku zaś leśniczego w Nadleśnictwie (...) również nadzorował prace w lesie związane z pozyskiwaniem drewna w leśnictwie (...) i leśnictwie (...) oraz prace związane ze szkodnictwem leśnym na tym obszarze. Pierwsze objawy chorobowe rozpoczęły się w 1994 r., przeprowadzone w 2002 r. badania wykazały związek przyczynowy schorzeń z pracą, dlatego decyzją z dnia (...) 2003 r., nr (...) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...) stwierdził u K. R. choroby zawodowe: astmę oskrzelową pochodzenia zawodowego i alergiczny nieżyt nosa pochodzenia zawodowego.

Od decyzji tej odwołanie złożył ostatni pracodawca K. R.: Skarb Państwa -Nadleśnictwo (...). W wyniku rozpoznania tego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) decyzją z dnia (...).2004 r., nr (...), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując argumentację przedstawioną przez organ I instancji. Szczegółowo też ustosunkował się do poszczególnych zarzutów zawartych w odwołaniu, stwierdzając w szczególności; że:

-

niezasadny jest zarzut, iż badania wstępne i okresowe nie wykazały istnienia nadwrażliwości na alergeny środowiska, bowiem nie były to badania specjalistyczne w tym zakresie,

-

wydane orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej nie ma żadnego związku z ewentualnym rozwiązaniem przez zakład pracy umowy o pracę,

-

powołany w odwołaniu argument, że skarżący mieszka przy lesie i w związku z tym ma ciągły kontakt z alergenami potwierdza, że odwołujący się przyznaje występowanie w środowisku leśnym czynników alergicznych,

-

bezzasadne są także zarzuty braku narażenia na pyły drewna i alergeny sosny czy świerka, są to bowiem podstawowe czynniki o działaniu uczulającym w środowisku pracy leśniczego,

-

brak dotychczas przypadków występowania tego typu chorób zawodowych w Lasach Państwowych nie uzasadnia niemożliwości ich powstania w niniejszej sprawie.

Na decyzję tę skargę do sądu administracyjnego wniósł Skarb Państwa - Nadleśnictwo (...), wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. W skardze zarzuca naruszenie art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, § 2 ust. 1, ust. 2 pkt 3, § 8 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z późn. zm.). Skarżący nie kwestionuje istnienie u K. R. schorzeń, podnosi jednak brak związku przyczynowego pomiędzy nimi a warunkami pracy. W jego ocenie schorzenia te mają podłoże psychiczno-wewnętrzne, ujawniły się one bowiem po rozpoczęciu redukcji zatrudnienia. Podnosi, ze p. R. nie kwestionował warunków pracy, co więcej: po zwolnieniu go w ramach redukcji ubiegał się o powrót do pracy na to samo stanowisko. Podczas wieloletniej pracy nie zgłaszał żadnych dolegliwości astmatycznych czy alergicznych, które spowodowałyby konieczność przeprowadzenia specjalistycznych badań w tym zakresie. Zarzuca ponadto naruszenie przepisów postępowania w czasie bowiem wydawania zaskarżonych decyzji P. R. nie był już pracownikiem Nadleśnictwa, a więc stroną po winien być przede wszystkim ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zaskarżonej decyzji dodając, że niespornym jest, że p. R. wykonywał czynności służbowe w lesie, który jest siedliskiem silnych alergenów roślinnych. Rozpoznanie chorób zawodowych nastąpiło zgodnie z przepisami, które upoważniają do rozpoznania astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa w ciągu l roku od zakończenia pracy. Za nieuzasadnione uznano więc sugestie skarżącego co do psychiczno-wewnętrznego podłoża choroby. Za niezasadny uznano także zarzut naruszenia przepisów postępowania odnośnie strony, albowiem z treści § 8 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad posterowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z późn. zm.).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie sądu złożona w mniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z późn. zm.), za choroby zawodowe mogą zostać uznane choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z treścią ust. 3 rozpoznanie choroby zawodowej jest możliwe w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu.

W poz. 6 wykazu chorób zawodowych wymieniono astmę oskrzelowa, w poz. zaś 12 tego wykazu alergiczny nieżyt nosa. W obydwu wypadkach przewidziano roczny okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest istnienie u K. R. schorzeń wymienionych w poz. 6 i 12 cytowanego powyżej wykazu. Do ich stwierdzenia doszło na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z § 6 cyt. wyżej Rozporządzenia, przed upływem określonego w rozporządzeniu rocznego terminu. Bezspornym także jest występowanie w środowisku pracy K. R. czynników szkodliwych dla zdrowia. Skarżący kwestionuje bowiem jedynie brak związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanymi schorzeniami a warunkami wykonywanej pracy, sugerując psychiczno-wewnętrzne podłoże schorzenia.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, którą podziela także Sąd w niniejszej sprawie, przyjmuje się, że istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3 lutego 1999 r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19 lipca 1984 r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz. 531). Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut braku związku przyczynowego w niniejszej sprawie. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają.

W szczególności nie może być uznany za wystarczający do obalenia tego domniemania-pogląd sugerujący psychiczno-wewnętrzne podłoże schorzenia z tego powodu, że schorzenie ujawniło się w czasie redukcji zatrudnienia u pracodawcy i że wcześniej K. R. nie uskarżał się na dolegliwości alergiczne. Domniemania tego nie obala także fakt, że K. R. podczas wieloletniej pracy nie zgłaszał żadnych dolegliwości astmatycznych czy alergicznych. Sam skarżący zresztą przy tym przyznaje, że nie były przeprowadzane żadne specjalistyczne badania w tym zakresie.

Biorąc zatem pod uwagę treść § 2 ust. 1 cytowanego powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organy Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie § 8 tego Rozporządzenia, wydały orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej.

W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 k.p.a. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej opinii biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001 r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione, w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu organ administracyjny w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełnił należycie. Zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy uzasadniona. Organ wyjaśnił zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne swojego rozstrzygnięcia.

Za bezzasadny uznać należy także zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania poprzez uznanie za stronę tego postępowania Nadleśnictwa (...), w którym K. R. już w chwili orzekania nie pracował. Zgodnie bowiem z treścią § 8 ust. 3 cyt. powyżej Rozporządzenia, stroną jest pracodawca zatrudniający pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Prawidłowo zatem organ administracyjny uznał skarżącego za stronę mniejszego postępowania. Należy także podkreślić, że ZUS uczestniczył w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.