Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 2 marca 2006 r.
III SA/Kr 36/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Jakubiec (Spr.).

Sędziowie: A, WSA Dorota Dąbek, NSA Grażyna Danielec.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) 2003 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia skargę oddala

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) 2003 r. (...) utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta (...) z daty (...).2003 r. (...) (wydane po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia (...).2003 r.) uchylające:

I.

decyzję z dnia (...).2000 r. (...) o uznaniu K. Z. za osobę bezrobotną od dnia (...).2000 r.

II.

decyzję z dnia (...) 2000 r. o przyznaniu K. Z. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od (...).2000 r.

III.

decyzję z dnia (...).2001 r. orzekającą o utracie przez K. Z. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od (...).2001 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.

W decyzji tej organ pierwszej instancji - Prezydent Miasta (...) równocześnie orzekł o:

I.

odmowie uznania K. Z. za osobę bezrobotną od dnia (...).2000 r.

II.

uznaniu pobranego przez K. Z. zasiłku, dla bezrobotnych od (...) 2000 r. do (...).2001 r. za nienależnie pobrane świadczenie

III.

obowiązku zwrotu przez K. Z. nienależnie pobranego świadczenia w łącznej kwocie (...) zł brutto.

W uzasadnieniu decyzji organy powołały się na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst Dz. U. z 2003 r. Nr 58 poz. 514 ze zm.), stanowiący, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę nie zatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, jeżeli nie pojęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowana tej działalności.

W przypadku K. Z. organ pierwszej instancji uznał skarżącego za osobę bezrobotną na podstawie nieprawidłowego oświadczenia, iż nie prowadzi działalności gospodarczej.

Tymczasem z dostarczonego do Grodzkiego Urzędu Pracy w (...) w dniu (...).2002 r. zaświadczenia wydanego przez Prezydenta Miasta (...) z daty (...)2002 r. o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wynika, że skarżący podjął działalność gospodarczą w dniu (...).1998 r., a w dacie (...).2002 r. zgłoszona została zmiana (co do oznaczenia przedsiębiorcy, miejsca zamieszkania, adresu przedsiębiorcy, siedziby, miejsca działalności), która obowiązuje od (...)2002 r.

Wobec ujawnienia tych okoliczności organ pierwszej instancji powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie postanowieniem z dnia (...) 2003 r. W wyniku wznowienia uchylił, swoje wcześniejsze, wymienione na wstępie decyzje, uznając, że nie spełniona została przesłanka z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit "f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dotycząca podjęcia działalności gospodarczej po dniu jej zgłoszenia (informacja z Urzędu Skarbowego (...) w (...) z dnia (...).2000 r.).

Ponadto tą samą decyzją (z dnia (...).2003 r.) organ pierwszej instancji uznał pobrany przez K. Z. w okresie od (...).2000 r. do (...).2001 r. zasiłku dla bezrobotnych za nienależne świadczenie i orzekł o obowiązku zwrotu, wskazując jako postawę prawną przepis art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem organu skarżący w dniu rejestracji został pouczony o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnego i prawa do pobierania zasiłku co uzasadnia zastosowanie w stosunku do niego ww. przepisu.

Wojewoda (...) rozpatrując odwołanie K. Z. nie podzielił argumentacji skarżącego dotyczącej niewystarczającego pouczenia co do okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Zdaniem skarżącego powinien być wyraźnie pouczony o obowiązku wyrejestrowana działalności gospodarczej. Natomiast organ odwoławczy utrzymując w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji i podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu, oparł się na fakcie, że skarżący w ogóle nie poinformował Urzędu Pracy o tym, że prowadził działalność gospodarczą.

W skardze na decyzję Wojewody (...) wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, K. Z. domagał się uchylenia decyzji w całości, nie zgadzając się z pozbawieniem go statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jak również orzeczeniem, że świadczenie to było nienależne i żądaniem jego zwrotu.

Zdaniem skarżącego decyzja jest sprzeczna z elementarnymi zasadami państwa prawa, gdyż w okresie gdy pobierał zasiłek dla bezrobotnych nigdzie zarobkowo nie pracował i nie osiągał żadnych przychodów, gdyż działalność zawiesił.

Powołany przez organ przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nigdzie nie nakazuje bezrobotnemu wykreślenia działalności gospodarczej z ewidencji jako warunku rejestracji. Sytuacja na rynku pracy powoduje, że małe firmy z przyczyn ekonomicznych często muszą zawieszać działalność (lub ją likwidować), a ponowna rejestracja jest kosztowna, co w efekcie osłabia elastyczność na rynku pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje:

Argumentacja skargi nie może odnieść zamierzonego skutku.

Przewidziane w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (ww.) środki aktywizacji zawodowej oraz łagodzenia skutków bezrobocia, wbrew przekonaniu skarżącego, nie są instrumentami mającymi na celu elastyczność na rynku pracy w zakresie łagodzenia skutków niskiej koniunktury dotykającej drobnych przedsiębiorców, gdyż temu służą inne środki stymulacji, których skuteczność nie jest przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu.

Działalność gospodarcza prowadzona jest na własne ryzyko, dlatego też między innymi ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie uzależnia uprawnień do przewidzianych w niej świadczeń do faktu uzyskiwania jakichkolwiek dochodów.

Intencją ustawodawcy wyraźnie wyrażoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit "f tej ustawy jest wykluczenie z kręgu osób bezrobotnych w rozumieniu ustawy, tych osób które prowadzą działalność gospodarczą, bez względu na to z jakim finansowym efektem.

Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy działalność gospodarcza została wpisana do ewidencji, lecz do dnia jej wyrejestrowana nigdy nie podjęta. Uwzględnieniu tylko takich sytuacji służy sformułowanie przepisu lit "f ustępu 1 pkt 2 art. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu " nie podjęła pozarolniczej działalności do dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji albo do dnia wyrejestrowana tej działalności". Fakt zawieszenia tej działalności bądź tez nie pozostaje bez znaczenia.

Skarżący po zgłoszeniu działalności do ewidencji podjął ją jak sam przyznaje, nie uzyskał jedynie zadowalających efektów.

Wykładnia przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jak i zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. dokonane zostały prawidłowo, jak również prawidłowo dokonano wskazania konsekwencji ww. przepisów, uchylając ostatecznie decyzje organu pierwszej instancji i orzekając o odmowie przyznania K. Z. statusu bezrobotnego od (...)2000 r. i prawa do zasiłku od (...).2000 r.

Należy natomiast podkreślić, jak to już wielokrotnie miało miejsce w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i orzecznictwie tutejszego Sądu, że praktyka objęcia jednym postępowaniem kwestii wznowieniowych dotyczących postępowania, w którym organ przyznał uprawnienie do świadczenia, oraz postępowania prowadzonego na podstawie art. 28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu o uznaniu świadczenia za nienależne i obowiązku jego zwrotu jest niewłaściwa i nie znajduje żadnej podstawy prawnej.

Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest samodzielną podstawą powstania obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia bez konieczności wzruszenia poprzednich decyzji przyznających prawo do zasiłku (wyrok NSA z dnia 18 marca 1998 r. II SA 141/98 LEXnr 41936).

Sformułowanie "nienależnie pobrane świadczenie" obejmuje w myśl powołanego przepisu zaistnienie okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń, jednakże tylko wtedy, gdy bezrobotny został pouczony o skutkach prawnych występowania tych okoliczności.

Z drugą postacią nienależnego świadczenia związane są przypadki, w których świadczenie z Funduszu Pracy zostało wypłacone bezrobotnemu na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo też, bezrobotny w inny sposób świadomie wprowadził w błąd urząd pracy. Podstawą wydania decyzji o zwrocie nienależnego świadczenia w pierwszym przypadku jest złożenie oświadczenia nieodpowiadającego prawdzie, czyli obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym, natomiast w drugim przypadku jest umyślność działania bezrobotnego.

Doręczona skarżącemu decyzja z dnia (...).2000 r. zawiera pouczenie, iż bezrobotnym nie może być uznana osoba, która podjęła działalność gospodarczą lub ją zawiesiła. Pomimo to skarżący na karcie rejestracyjnej złożył oświadczenie, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, co było oświadczeniem niezgodnym z rzeczywistością, gdyż powinien poinformować organ o istniejącej sytuacji.

Nie przesądzając kwestii, czy stanowiło to umyślne wprowadzenie organu w błąd, należy stwierdzić, że zawarte w ww. decyzji pouczenie, iż nawet zawieszenie okoliczności nie pozwala na przyznanie statusu bezrobotnego, jest wystarczającą przesłanką orzeczenia zwrotu pobranego zasiłku jako nienależnego.

W tych okolicznościach organy prawidłowo oceniły przesłanki orzeczenia zwrotu wypłaconego z Funduszu Pracy zasiłku jako nienależnego świadczenia, dlatego brak jest podstaw do uchylenia decyzji, pomimo stwierdzonego uchybienia, gdyż nie mogło ono mieć istotnego wpływu na wynik postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).