Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 1 marca 2005 r.
III SA/Kr 321/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Kisiel.

Sędziowie: NSA Grażyna Danielec, Asesor WSA Dorota Dąbek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2005 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...) 2004 r., Nr: (...) w przedmiocie choroby zawodowej I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (...) na rzecz skarżącego S. M. kwotę (...) ((...)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie faktyczne

Uzasadnienie.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) decyzją z dnia (...) 2004 r., Nr (...)., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w związku z art. 5 punkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia (...).2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, po rozpatrzeniu odwołania S. M., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...).2004 r., Nr (...), w przedmiocie choroby zawodowej. W rozpatrywanej sprawie ustalono, że S. M. pracował w Miejskim Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej sp. z o.o. w (...) kolejno na stanowiskach mistrza i starszego mistrza od (...).1983 r. do (...).2001 r., w ekspozycji na pyły i dymy powstające w procesie spalania paliw stałych.

W kierunku choroby zawodowej badany był w (...) Ośrodku Medycyny Pracy w (...), który w orzeczeniu z dnia (...) 2003 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania chorób zawodowych wymienionych w poz. 3 i 17 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu wskazano, że nie ma podstaw do rozpoznania pylicy płuc wobec braku zmian radiologicznych w płucach. Odnośnie zaś choroby z poz. 17 wykazu stwierdzono, że stwierdzona u S. M. przewlekła białaczka limfatyczna, zgodnie z wiedzą i doświadczeniem lekarskim nie jest indukowana przez warunki pracy (czynniki kancerogenne) -jest schorzeniem samoistnym, zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Po badaniach konsultacyjnych przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w (...), placówka ta wydała orzeczenia lekarskie z dnia (...).2003 r. o braku podstaw do rozpoznania u S. M. chorób zawodowych wymienionych w pozycji 3 i 17 wykazu chorób zawodowych stwierdzając, że aktualne zdjęcie klatki piersiowej nie wykazuje radiologicznych cech pylicy, natomiast rozpoznana białaczka uznawana jest za schorzenie samoistne, uwarunkowane wrodzoną aberracją chromosomalną i nie może być łączona w aspekcie przyczynowo-skutkowym z działaniem jakichkolwiek czynników środowiska pracy, w tym, z podnoszonym przez badanego narażeniem na związki chemiczne powstające w procesie spalania paliw stałych.

Wobec braku rozpoznania chorób zawodowych, pomimo zatrudnienia w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku pracy, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej działając w trybie przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie miały podstaw do stwierdzenia takich chorób w drodze decyzji administracyjnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. M. i piśmie uzupełniającym wniósł o uchylenie wydanej decyzji zarzucając sprzeczność ze stanem faktycznym z powodu błędów w ustaleniu czynników szkodliwych dla zdrowia. Podnosi, że organ zaniżył ilość czynników, co potwierdza porównanie karty skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, gdzie wskazano osiem czynników z treścią karty narażenia zawodowego, gdzie wskazano dwa czynniki. Jako pokrętną ocenił informację uzyskana przez organ od pracodawcy skarżącego, iż "podejrzenie na związki arsenu, benzenu, tlenku etylenu, paki węglowe, sadze kominowe nie istnieje, ponieważ badania w tym kierunku nie były zlecane przez Powiatową Stację Inspekcji Sanitarnej. Zarzuca też, że pracodawca pominął w wyliczeniu smoły węglowe i chlorek winylu. Zarzuca też, że wyniki badań są wybiórcze, stanowią kserokopie nieuwierzytelnione i nieopisane, budząc wątpliwości co do ich autentyczności. Nie mogą więc stanowić dowodu w sprawie, narusza to bowiem art. 7, art. 77, art. 79 i 80 k.p.a. Zarzuca, ze jako strona nie miał możliwości zapoznać się z oryginałami tych dokumentów. Jako nielogiczne uważa połączenie w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego dwóch różnych przyczyn powstania białaczki, to jest samoistnego i wrodzonej aberracji chromosomalnej uważając, że się wzajemnie wykluczają. Zwraca też uwagę na liczne zachorowania w jego zakładzie pracy na nowotwory, co świadczy o szkodliwych warunkach pracy. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego dodał, że o szkodliwości warunków pracy świadczy także i ta okoliczność, że pustaki robione z materiałów powstałych ze spalania, nie uzyskały atestu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo.

Stosownie do § 1 i § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. \v sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), chorobami zawodowymi są choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim wydanym przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia oraz ocena narażenia zawodowego pracownika.

W niniejszej sprawie zasadne są powołane przez skarżącego argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie prawidłowości dokonania oceny narażenia zawodowego pracownika. Zgromadzony w aktach sprawy materiał potwierdza, że oceny tej dokonano w oparciu o wybiórcze, nieuwierzytelnione i nieopisane wyniki badań środowiska pracy u pracodawcy skarżącego. Organ administracyjny nie dołożył należytej staranności ustalając czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy, o czym świadczy także zaakceptowanie braku odpowiedzi pracodawcy na pytanie dotyczące smoły węglowej i chlorku winylu. Zasadnym jest zatem zarzut braku należytego ustalenia stanu faktycznego, czym naruszono art. 7, 77, i 80 k.p.a.

Należy także zauważyć, że opierając się w niniejszej sprawie na orzeczeniach lekarskich, organy administracyjne stwierdziły, że skoro dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Podnieść jednak równocześnie należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 200 1 r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a.

Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Z treści § 8 ust. 2 cyt. Rozporządzenia wyraźnie wynika, że mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego.

Tymczasem wydane w mniejszej sprawie opinie lekarskie, na których obydwa orzekające w sprawie organy administracyjne oparły swe rozstrzygnięcia, nie spełniają tych wymogów, w szczególności zaś nie zawieraj ą pełnego, przekonywującego uzasadnienia. Ich uzasadnienia są ogólnikowe, ograniczając się jedynie do podania konkluzji, bez jej szerszego uzasadnienia. Ta lapidarność uzasadnień powoduje wątpliwości co do powodów takiej a nie innej treści rozstrzygnięcia. Pomimo zatem kategorycznych stwierdzeń o rozpoznaniu schorzenia i jednocześnie niezakwalifikowaniu go jako zawodowego, szerzej tego poglądu nie uzasadniono. Nie można zatem uznać, że ww. orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadniają treść dokonanego rozpoznania. Należy podkreślić, że istnieje przyjmowane i utrwalone w orzecznictwie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. np. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999 r., III RN 110/98, Prok.i Pr. 1999/7-8/56). Może ono być obalone poprzez wykazanie, że w konkretnym przypadku schorzenie powstało na skutek innych przyczyn. Tego jednak organ w niniejszej sprawie nie zrobił, dokonane uzasadnienie nie może bowiem być uznane za wystarczające dla obalenia istniejącego związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy.

Zastrzeżenia w związku z tym budzą ograniczające się do zacytowania powyższych orzeczeń lekarskich zbyt lakoniczne uzasadnienia decyzji organu I i II instancji, które nie spełniaj ą wymogówart. 107 § 3 k.p.a.

Wadą przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jest również naruszenie przez organ obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001 r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003 r., SA/Bd 1271/03, ONSA 2004/2/83) brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a.

Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c tej ustawy, stanowią więc podstawę do uchylenia decyzji obu instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów przejazdu pełnomocnika skarżącego do sądu, zgodnie z art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym i.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.