III SA/Kr 232/15 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - OpenLEX

III SA/Kr 232/15 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1750490

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 lipca 2015 r. III SA/Kr 232/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 stycznia 2015 r. nr () w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący K. Ś. w złożonym na formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wpisał w rubrykę 6 dwóch małoletnich synów i dwie małoletnie córki. Zadeklarował brak nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 529 zł zasiłku stałego i "-43-201 zł" zasiłku okresowego otrzymywanych z MOPS.

Uzasadniając swój wniosek wskazał, że czynsz ZBK wynosi 552 zł, prąd to koszt 160 zł, lekarstwa to wydatek 70-90 zł. Jednocześnie wyjaśnił, że czynszu nie płaci, rachunki za prąd opłaca czasami, lekarstw nie wykupuje w całości, czasem pokrywa je MOPS.

Z urzędu stwierdza się, że aktualne skierowano do Referendarza Sądowego 14 wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Od początku 2015 r. było ich ponad 67. W samym zaś 2014 r. skarżący złożył ponad 160 wniosków.

Wskazując na powyższe podnieść należy, że w związku z tym okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niezdolną do pracy ale zdolną do samodzielnej egzystencji. Chodzi samodzielnie, słyszy dobrze, mieści się w normie intelektualnej, posiada pełną zdolność przyswajania wiedzy, funkcjonuje samodzielnie. Jest rozwiedziony. Obciążają go zobowiązania alimentacyjne. Z dziećmi utrzymuje kontakt. Skarżący zajmuje bez tytułu prawnego lokal o powierzchni 37 m2. Z uwagi bowiem na zadłużenie czynszowe została mu wypowiedziana umowa najmu. Zadłużenie z tego tytułu przekracza obecnie 20 tyś. zł. Skarżący miewał także problemy z terminowym regulowaniem opłat za energię elektryczną. Podstawą utrzymania skarżącego są przyznawane z pomocy społecznej zasiłki. Pomocą MOPS jest objęty od 2009 r. Wśród pracowników MOPS skarżący ma opinię osoby roszczeniowej.

Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:

Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skarżący korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków.

Co się natomiast tyczy żądanego ustanowienia radcy prawnego, to stosownie do art. 252 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "p.p.s.a.", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenia o jakim mowa w art. 252 p.p.s.a. Oświadczenia te uzupełnionych informacjami znanymi na zasadzie notorii urzędowej uznać należy za wystarczające. Tworzą bowiem w miarę spójny obraz sytuacji życiowej skarżącego i jego aktualnych możliwości płatniczych. Skarżący generalnie rzecz biorąc jest osobą ubogą w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku, dla której podstawą utrzymania są przyznawane z pomocy społecznej zasiłki, z dochodem który nie przekracza ustalonego przepisami kryterium, obciążoną alimentami i długami, zagrożoną eksmisją. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że niewielkie środki jakie skarżący ma do dyspozycji wystarczają na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego i pozwalają tylko na skromną egzystencję. Mając więc na uwadze powyższe i przewidując minimalny koszt opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają możliwości płatnicze strony.

Okoliczność, że gros wcześniejszych wniosków skarżącego było przez orzekającego albo oddalanych albo przekazywano je Sądowi do rozstrzygnięcia w trybie art. 247 p.p.s.a. nie stoi takiemu stwierdzeniu w poprzek. Orzekający nie kwestionował bowiem nigdy tego, że skarżący spełnia przesłanki materialne warunkujące przyznanie prawa pomocy. W ślad za wypowiedzią Naczelnego Sądu Administracyjnego, która znalazła się w opracowanej przez Biuro Orzecznictwa informacji rocznej o działalności sądów administracyjnych za rok 2012 podnoszono tylko, że prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie powinno być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. Natomiast przekazywanie Sądowi wniosków skarżącego do rozstrzygnięcia w trybie art. 247 p.p.s.a. następowało w tych przypadkach, gdy zachodziło prawdopodobieństwo, że skarga może być dotknięta znamieniem oczywistej bezzasadności, bo albo skarżący swoje starania o przyznanie prawa pomocy podejmował w związku ze skargami na postanowienia stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia albo ze skargami na postanowienia o odmowie przywrócenia terminu albo w związku ze skargami na postanowienia stwierdzające niedopuszczalność odwołania z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia. Zauważyć jednak trzeba, że w tutejszym Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym większość składów orzekających nie przychyliła się do przyjęcia konstrukcji nadużycia przez stronę prawa do sądu lub nadużycia uprawnienia do ustanowienia z urzędu kwalifikowanego zastępstwa procesowego, która umożliwia oddalenie wniosku o prawo pomocy na etapie postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Przeprowadzona kwerenda obrazuje, bowiem, że po wniesionych sprzeciwach od postanowień referendarskich Wojewódzki Sąd Administracyjny w zdecydowanej większości ustanowił dla skarżącego adwokata lub radcę prawnego. Problematyczna staje się też kwestia przekazywania Sądowi wniosków skarżącego z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Faktem bowiem pozostaje, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylał takie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z 12 marca 2015 r. sygn. akt. I OZ 211/15 - 215/15), a po ponownym rozpatrzeniu wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu prawo pomocy w żądanym zakresie.

Skoro zaś w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym nie przyjęła się konstrukcja nadużycia przez stronę prawa, która umożliwia oddalenie wniosku o ustanowienie kwalifikowanego zastępstwa procesowego na etapie postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji a Naczelny Sąd Administracyjny uchyla postanowienia tut. sądu odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skarg i gdy jednocześnie nie budzi wątpliwości, że skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru, to w konsekwencji takiego stanu rzeczy należało udzielić stronie takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić dla skarżącego pełnomocnika, którego rodzaj określił w rubryce 4 formularza. Rozstrzygnięcia wychodzące z sądu w zbliżonych stanach faktycznych powinny być bowiem chociaż w jakimś stopniu przewidywalne dla stron. Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że przy dominującym w tutejszym Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym podejściu kontestującym możliwość wykorzystania konstrukcji nadużycia przez stronę prawa i obserwowanej praktyce Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do kwestii przesłanek z art. 247 p.p.s.a., jedynym refleksem oddalenia wniosku skarżącego byłoby tylko niepotrzebne przedłużenie postępowania.

Z przytoczonych względów orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.