Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1385402

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 10 października 2013 r.
III SA/Kr 19/13
Przywrócenie terminu do złożenia odwołania - zakaz domniemywania przez organ braku winy strony.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Danielec.

Sędziowie WSA: Bożenna Blitek (spr.), Dorota Dąbek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 listopada 2012 r. nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania

I.

skargę oddala,

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego P. G. - Kancelaria Radcy Prawnego, ul. (...) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) 2012 r. Nr (...) Starosta odmówił "wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu O polegającej na ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów miasta O J. J. jako właścicielki działki nr (...) w nawiązaniu do dawnej parceli nr (...) objętej aktem notarialnym Rep. Nr (...) z dnia 31 sierpnia 1946 r., aktem notarialnym Rep. nr (...) z dnia 2 czerwca 1949 r., zgodnie z postanowieniem o dział spadku po J. Z. nr (...) z dnia 20 lutego 1984 r." Decyzja ta została poprzedzona zawiadomieniem J. J. z dnia 30 maja 2012 r. o zakończeniu postępowania, które J. J. osobiście odebrała w dniu 15 czerwca 2012 r.- zgodnie z dowodem doręczenia na k. 34. Wysłana na ten sam adres decyzja z dnia (...) 2012 r. Nr (...) została dwukrotnego awizowania w dniach 3 i 10 lipca 2012 r., jednak J. J. nie odebrała przesyłki (k. 37).

W dniu 22 sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wpłynęła drogą elektroniczną w formie maila od M. J. informacja, że w załączeniu przesłane jest "odwołanie decyzji (...) wyd. przez Starostwo Powiatowe w O" oraz, że "dokument w formie papierowej dostarczony zostanie w formie papierowej listem poleconym wraz z papierowymi załącznikami". Załącznikiem do informacji było pismo J. J. z dnia 20 sierpnia 2012 r. zatytułowane jako "odwołanie od decyzji sygn. (...) wydanej przez Starostwo w O". Pismem z dnia 12 września 2012 r. znak: (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał, na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, powyższe odwołanie w formie wydruku elektronicznego, które wpłynęło do Urzędu Wojewódzkiego w dniu 13 września 2012 r.

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2012 r. Nr (...), wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że odwołanie J. J. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że decyzja Starosty O została stronie skutecznie doręczona z końcem 17 lipca 2012 r. Zdaniem organu II instancji, świadczy o tym zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy, z którego wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, a z powodu nie podjęcia jej w terminie, została zwrócona nadawcy. Organ II instancji uznał zatem, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego (doręczenie zastępcze). Organ II instancji wyjaśnił, że odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia (art. 129 § 2 k.p.a.). Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego strona winna była wnieść odwołanie do dnia 31 lipca 2012 r. Natomiast z pisma Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak: (...) wynika, iż odwołanie J. J. (z datą 20 sierpnia 2012 r.) zostało skierowane pod błędny adres dopiero w dniu 22 sierpnia 2012 r. za pośrednictwem wiadomości e-mail pochodzącej od M. J., a więc ponad 3 tygodnie po upływie terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Organ II instancji dodał przy tym, że powyższe odwołanie zostało wniesione przez J. J. do Kancelarii Urzędu Wojewódzkiego osobiście w dniu 1 października 2012 r. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że odwołanie J. J. zostało wniesione ze znacznym uchybieniem terminu wskazanego w art. 129 § 2 k.p.a. Organ zaznaczył, ze strona nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu z uprawdopodobnieniem braku swej winy w jego niedotrzymaniu, a zatem organ odwoławczy nie był obowiązany kwestii tej uwzględnić z urzędu z tego względu, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę zainteresowanego.

W skardze na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego J. J. podała, że nie mogła odebrać przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji, gdyż w okresie od 30 czerwca do 21 lipca 2012 r. przebywała w sanatorium w K. Skarżąca wróciła do domu w dniu 22 lipca 2012 r. jednak nie znalazła w swojej skrzynce pocztowej żadnego awiza. Skarżąca stwierdziła, że w dniu 8 sierpnia 2012 r. udała się do Starostwa Powiatowego, gdzie dowiedziała się, że decyzja została doręczona. Skarżąca otrzymała również omawianą decyzję, która zawierała datę odbioru 8 sierpnia 2012 r. oraz adnotację o dacie ostateczności decyzji z dniem 2 sierpnia 2012 r. Skarżąca stwierdziła, że złożyła odwołanie w dniu 22 sierpnia 2012 r. ponieważ myślała, że decyzja została jej faktycznie doręczona w dniu 8 sierpnia 2012 r. i że od tej daty biegnie 14-dniowy termin na wniesienie odwołania. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ dodał, że nie rozpatrywał wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż skarżąca złożyła taki wniosek dopiero na etapie wnoszenia skargi.

W piśmie z dnia 13 czerwca 2013 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu ponownego rozpoznania odwołania od decyzji Starosty z dnia (...) 2012 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy w zw. z art. 8 oraz art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na naruszenie prawa dające podstawy do wznowienia postępowania, tj. wywołany przez organ I instancji a niezawiniony przez skarżącą brak jej udziału w postępowaniu międzyinstancyjnym skutkujący niezawinionym i nieświadomym uchybieniem przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji oraz terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na zaniechaniu przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, pomimo, iż okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu były organowi II instancji znane z treści odwołania skarżącej. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, doszło również do naruszenia wyrażonej w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa, poprzez udaremnienie skarżącej kontroli instancyjnej nad niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem organu I instancji, z przyczyn przez nią niezawinionych, bez uwzględnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz poprzez osobiste doręczenie skarżącej decyzji organu I instancji w dniu 8 sierpnia 2012 r. bez poinformowania jej o dokonanym ze skutkiem na dzień 31 lipca 2012 r. doręczeniem zastępczym w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pełnomocnik skarżącej podniósł, iż organ II instancji nie poinformował skarżącej, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i że w związku z tym może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Ostatni podniesiony przez pełnomocnika skarżącej zarzut dotyczył naruszenia art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polegające na udaremnieniu skarżącej merytorycznego rozpoznania złożonego przez nią odwołania a w konsekwencji nieuwzględnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Sąd stwierdza z urzędu, że postanowienie z dnia 14 listopada 2012 r. Nr (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego odebrał w dniu 19 listopada 2012 r. pod adresem wskazanym przez skarżącą "J. T. - mąż" (k. 73 akt adm.).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie z dnia 14 listopada 2012 r. Nr (...) jest zgodne z prawem.

Spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia z dnia 14 listopada 2012 r. Nr (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Należy zauważyć, że przepisy art. 129 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz art. 134 k.p.a. stanowią:

"Art. 129. (...) § 2. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie".

"Art. 134. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne."

Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżąca brała udział w postępowaniu administracyjnym i w dniu 15 czerwca 2012 r. osobiście odebrała zawiadomienie o zakończeniu przez organ postępowania w sprawie, a tym samym powzięła wiadomość o możliwości wydania w krótkim czasie przez organ decyzji w tej sprawie, co istotnie nastąpiło. Brak jest - zdaniem Sądu - jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wysłana przez organ decyzja Starosty z dnia (...) 2012 r. Nr (...) została nieprawidłowo doręczona poprzez niepozostawienie awiza w skrzynce pocztowej J. J., jak sugeruje to skarżąca, albowiem w kwestii tej organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające zakończone pismem Zastępcy Dyrektora Regionu Sieci Poczta Polska S.A. z dnia 14 listopada 2012 r. stwierdzającym m.in., że "z powodu nieobecności adresata oraz osoby upoważnionej do zastępczego odbioru przesyłka w dniu 03.07.2012 została zaawizowana do wydania w UP O", przy czym "ustalono, ze przedmiotowe awizo pozostawiono w skrzynce pocztowej oddawczej umieszczonej na bramce wejściowej na posesje adresatki" (k. 70 akt adm.). W tej sytuacji, zdaniem Sądu, prawidłowość doręczenia skarżącej decyzji Starosty z dnia (...) 2012 r. Nr (...) nie budzi wątpliwości Sądu.

Sąd stwierdza, że wbrew stanowisku skarżącej, w wyżej opisanej sytuacji, zaskarżone postanowienie z dnia 14 listopada 2012 r. Nr (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zostało wydane bez naruszenia prawa.

Z przytoczonego wyżej przepisu art. 134 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie to jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do drugiej, spośród wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia, o którym w nim mowa, a mianowicie "uchybienia terminu do wniesienia odwołania" należy uznać, że uchybienie wskazanego terminu ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w Rozdziale 10 Działu II k.p.a. zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu 14 dni. W związku z tym każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu już stanowi jego uchybienie. W sytuacji więc, gdy uchybienie terminowi nastąpiło, to przy braku istnienia prośby (wniosku) o przywrócenie terminu - organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95). Sąd stoi na stanowisku, że fakt stwierdzenia (zaistnienia) tej okoliczności wiąże organ administracji, co jednoznacznie wynika z treści bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 134 k.p.a., czyniąc niemożliwym i niedopuszczalnym zarazem operowanie w odniesieniu do tejże okoliczności jakimkolwiek marginesem swobody. Każde więc uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., tj. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, chyba że strona domaga się przywrócenia terminu stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony.

Mając powyższe na względzie Sąd zwraca uwagę na to, że z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby strona występowała ze stosownym żądaniem (prośbą) o przywrócenie terminu. Sąd nadto stwierdza, że wbrew sugestiom formułowanym w tej mierze przez stronę skarżącą - nie było obowiązkiem organu administracji pouczanie skarżącej - np. w chwili, gdy odbierała decyzję w dniu 8 sierpnia 2012 r. w biurze organu - o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Omawiając te kwestię Sąd podkreśla, że z treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że istotę rozstrzygania w sprawie przywrócenia terminu wiązać należy z inicjatywą samego zainteresowanego, albowiem to na jego wniosek (prośbę), złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi - a nie z urzędu, co należy stanowczo podkreślić - organ administracji orzeka w tej sprawie. Sąd podnosi także, że organ administracji publicznej nie ma obowiązku wszczynania tego rodzaju postępowania z urzędu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1285/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1822/06 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 593/12). Skoro więc instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie wnioskowości to jej konsekwencją jest to, że wnoszący podanie musi w sposób nie budzący żadnych wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2287/10 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 593/12).

Sąd zwraca uwagę na to, że okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia odwołania znane są tylko stronie i muszą wynikać z braku jej winy. Organ nie może domniemywać braku winy strony w uchybieniu terminu w sytuacji, gdy strona brała udział w postepowaniu i prawidłowo została pouczona o terminie i sposobie odwołania oraz o skutkach zaniedbania w tym zakresie.

W świetle wszystkich przedstawionych argumentów, nie ma więc żadnych usprawiedliwionych podstaw, aby uznać skargę J. J. za usprawiedliwioną. Skoro zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego i w związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w pkt I wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a., określając ich wysokość na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.