Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1788238

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 14 kwietnia 2015 r.
III SA/Kr 1839/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz.

Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.), NSA Krystyna Kutzner.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 września 2014 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r.

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji,

II.

określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana,

III.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokat M. K. - R., Kancelaria Adwokacka w K, ul. (...) kwotę 240,- zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją nr (...) z dnia 5 września 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr (...) z dnia (...) 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez Z. B. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 22 kwietnia 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, podpisany nazwiskiem Z. B.

W dniu (...) 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr (...) o przyznaniu płatności do gruntów rolnych na łączną kwotę 3718,88 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 1649.25 zł, uzupełniającej płatności obszarowej - inne w wysokości 2069,63 zł. Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 7 marca 2006 r. Środki finansowe na podstawie ww. decyzji zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 27 marca 2006 r.

W dniu 1 września 2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR w związku z wystosowanym wezwaniem dotyczącym nieprawidłowości w złożonym wniosku o przyznanie płatności obszarowych na 2006 rok na nazwisko Z. B. zgłosił się Z. B. (syn wnioskodawczyni) i oświadczył, że Z. B. nie żyje. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pozyskał odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynikało, że Z. B. zmarła w dniu (...) 2004 r., tym samym wniosek o przyznanie płatności obszarowych na 2005 rok nie mógł być przez nią podpisany i złożony.

Postanowieniem Nr (...) z dnia (...) 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną Nr (...) z dnia (...) 2006 r.

Na wezwanie organu Z. B. złożył w dniu 14 czerwca 2007 r. oświadczenie, w którym potwierdził, że pobrał środki finansowe przyznane Z. B. za rok 2005.

Wynikiem wznowionego postępowania było wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu (...) 2007 r. decyzji Nr (...) o uchyleniu decyzji dotychczasowej Nr (...) z dnia (...) 2006 r. i o umorzeniu postępowania w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005.

Od przedmiotowej decyzji Z. B. złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, który decyzją Nr (...) z dnia (...) 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję Nr (...) z dnia (...) 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w I instancji.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Nr (...) z dnia (...) 2007 r. uchylił decyzję Nr (...) z dnia (...) 2006 r. i umorzył postępowania w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Od przedmiotowej decyzji Z. B. złożył odwołanie.

Wynikiem rozpatrzenia odwołania wniesionego od powyższej decyzji było z kolei wydanie w dniu (...) 2008 r. przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR decyzji Nr (...) utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Na powyższą decyzję Pan Z. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR Nr (...) z dnia (...) 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr (...) z dnia (...) 2007 r. (wyrok WSA z dnia 18 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 491/08).

W dniu (...) 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał następnie decyzję Nr (...) o uchyleniu decyzji Nr (...) z dnia (...) 2006 r. i umorzeniu postępowania w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005.

W wyniku wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją Nr (...) z dnia (...) 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Na przedmiotową decyzję Z. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który w wyroku z dnia 29 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Kr 818/10) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym, w dniu (...) 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego wydał decyzję Nr (...), utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr (...).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 30 września 2011 r. (sygn. akt III SA/Kr 606/11) po rozpatrzeniu skargi złożonej przez Z. B. od ww. decyzji, wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR Nr (...) z dnia (...) 2011 r.

Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem Nr (...) z dnia (...) 2012 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazując prawidłowość zaskarżonego postanowienia Nr (...) z dnia (...)2012 r. wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2012 r. oddalił skargę złożoną przez Z. B. (sygn. akt III SA/Kr 209/12).

W dniu 4 grudnia 2012 r. do Biura Powiatowego wpłynął wniosek Z. B. dotyczący przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr (...) z dnia (...) 2010 r., który został przekazany do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR.

Postanowieniem Nr (...) z dnia (...) 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2013 r. Z. B. zwrócił się za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr (...) z dnia (...) 2010 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i umorzeniu postępowania w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005.

W związku z powyższym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją Nr (...) z dnia (...) 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr (...) z dnia (...) 2010 r.

W dniu 3 lipca 2013 r. Z. B. wniósł odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W wyniku wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie odwołania Prezes ARiMR w dniu (...) 2013 r. wydał decyzję Nr (...) o uchyleniu zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR Nr (...) z dnia (...) 2013 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr (...) z dnia (...) 2010 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i umorzeniu postępowania w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005 oraz stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr (...) z dnia (...) 2010 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i umorzeniu postępowania w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005.

W uzasadnieniu powyższej decyzji podano, że wskazanie Z. B. jako adresata decyzji, która została wydana w wyniku wznowienia postępowania, zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego dot. przyznania płatności Pani Z. B., stanowi kwalifikowaną wadę prawną określona w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., polegającą na skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.

W dniu 11 lipca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomieniem nr (...) wszczął postępowanie w sprawie nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w wysokości 3718,88 zł.

Decyzją Nr (...) z dnia (...) 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiM ustalił Z. B. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 w wysokości 3 718,88 zł.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że Z. B. nie był stroną postępowania administracyjnego przed organem I instancji (w wyniku którego wydana została decyzja Nr (...) z dnia (...) 2006 r.) w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W momencie złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 rok, wydania i doręczenia decyzji nr (...) z dnia (...) 2006 r. dla Z. B. oraz wypłaty płatności przyznanych na jej podstawie, ARiMR nie posiadała wiedzy o śmierci ww. producenta rolnego. W związku z czym, środki pieniężne przyznane na podstawie powyższej decyzji w łącznej wysokości 3718,88 zł zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez wnioskodawczynię we wniosku o wpis do ewidencji producentów, bez podstawy prawnej.

Wobec faktu, że środki z tytułu płatności bezpośrednich za 2005 rok zostały wypłacone po śmierci Z. B., a następnie zostały one pobrane przez nieuprawnioną osobę, tj. Z. B. (zgodnie z jego oświadczeniem z dnia 14 czerwca 2007 r.) należało uznać, że w związku z tym na nim ciąży obowiązek zwrotu środków finansowych w wysokości 3718,88 zł, które zostały przekazane na rachunek zmarłego beneficjenta w dniu (...) 2006 r.

Organ podał nadto, że w dniu 10 czerwca 2014 r. do Z. B. została wysłana Informacja o możliwości dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności za 2005 rok. Zwrot nienależnie pobranej płatności nie został jednak dokonany.

W dniu 8 sierpnia 2014 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR odwołanie od ww. decyzji, wskazując, że nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu. Strona podnosi, że decyzja przyznająca płatności na rok 2005, wydana w roku 2006, była decyzją prawidłową. Ponadto organ nie może odmówić dopłat zanim nie skończy postępowania wywołanego wnioskiem (wyrok NSA sygn. akt II GSK 368/11). W tym przypadku nie odmówił dopłat, gdyż postępowanie zakończył w terminie ustawowym decyzją prawomocną o uznaniu dopłat za rok 2005 (mylnie przytoczony przez stronę rok 2006) zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie.

Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją nr (...) z dnia 5 września 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu Dyrektor podał, że postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2005 rok zostało wszczęte na podstawie wniosku złożonego w imieniu osoby, która w dacie sporządzenia i złożenia wniosku już nie żyła. Środki zaś z rachunku zmarłej pobrał Z. B., zgodnie z jego oświadczeniem z dnia 14 czerwca 2007 r.

Nie można uznać decyzji nr (...) z dnia (...) 2006 r. za prawidłową, ponieważ osoba, której dane zawarto we wniosku o przyznanie płatności na rok 2005, zmarła przed datą złożenia tego wniosku, co w konsekwencji czyni postępowanie w sprawie przyznania płatności na rok 2005 bezprzedmiotowym (brak strony postępowania).

Organ odwoławczy zauważył, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2094). W przypadku skarżącego wypłata płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005 nastąpiła w dniu 27 marca 2006 r., natomiast pismo wzywające Z. B. do złożenia wyjaśnień w związku z ujawnieniem faktu śmierci rzekomego beneficjenta przed datą złożenia przez niego wniosku, który należy uznać za pierwsze powiadomienie strony przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, został doręczony skarżącemu w dniu 11 czerwca 2007 r., a wiec zarówno przed upływem czterech jak i dziesięciu lat od daty płatności.

Działanie skarżącego nie nosiło cech "działania w dobrej wierze", bowiem nie można uznać, że strona działała w dobrej wierze, skoro wniosek o przyznanie płatności do gruntu został złożony już po śmierci Z. B., o której Z. B. - mieszkający z matką pod jednym adresem - z pewnością musiał mieć wiedzę.

W ocenie organu II instancji, w przedmiotowej sprawie nie znalazł również zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli zostaną łącznię spełnione dwie przesłanki:

* jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz

* jeżeli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W sprawie nie zachodzą ponadto okoliczności, o których mowa w art. 40 ustawy o płatnościach, w myśl którego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności (...), w przypadku, gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz.UE.L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52, z późn. zm.).

W skardze na powyższą decyzję Z. B. zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, 5, 7 k.p.a., stwierdzając, że postępowanie administracyjne, zakończone kwestionowaną decyzją było bezprzedmiotowe wobec trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń, znajdującego zastosowanie w sprawie.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz nie z wszystkich powodów w niej wskazanych.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanych w niniejszej sprawie administracyjnej rozstrzygnięć organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, był przepis art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ARiMR).

W świetle brzmienia ust. 1 tego przepisu, obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1)

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2)

krajowych, przeznaczonych na:

a)

wspótfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b)

finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Stosownie do regulacji ust. 2 art. 29 ustawy o ARiMR, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Z powyższych regulacji wynika zatem, że przedmiotem postępowania, toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest zbadanie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle stosowania powyższego przepisu wyrażono pogląd, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego lub nadmiernego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej i nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego (por.m. in wyrok WSA w Opolu z dnia 21 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 257/14; LEX nr 1502443).

W rozpatrywanej sprawie orzekające organy Agencji stanęły na stanowisku, że skoro ustaliły, iż Z. B. zmarła (...) 2004 r., a więc jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005, to pomimo skierowania do niej decyzji administracyjnej przyznającej płatności, wypłaty tych środków przyznanych tą decyzją i pobranych przez skarżącego jako osobę do tego nieuprawnioną, doszło do nienależnego pobrania środków publicznych, w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Zdaniem organów adresatem decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków powinna być osoba, która faktycznie pobrała wypłacone przez Agencję środki finansowe. Organy nie wyjaśniły jednak co leży u podstaw takiego stanowiska.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że w sytuacji skierowania decyzji administracyjnej przyznającej płatności osobie nieżyjącej w chwili jej wydawania nie mamy pomimo takiego stanu rzeczy do czynienia z nie - aktem administracyjnym, bo on, jako władczy objaw woli organu istnieje. Co do zasady można wówczas mówić ewentualnie o kwalifikowanej wadzie tego rodzaju decyzji, z tym jednak zastrzeżeniem, że w tym konkretnym przypadku decyzję przyznająca płatności osobie nieżyjącej należy ocenić nieco inaczej. W myśl art. 27 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308), w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie tych płatności, płatności bezpośrednie przysługują bowiem jego spadkobiercy, jeżeli grunty, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych, były w posiadaniu rolnika lub jego spadkobiercy w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, a także gdy spełnia on warunki do przyznania danej płatności. W przypadku takim spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania na jego miejsce na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (ust. 2 i następne art. 27 ww. ustawy). Z akt sprawy nie wynikają jednakże powyższe okoliczności, a organ w tym zakresie w ogóle też nie wypowiedział się przyjmując jedynie za wystarczającą do żądania zwrotu okoliczność pobrania przyznanych zmarłej matce płatności bezpośrednich przez skarżącego. Zwrócić więc należy uwagę, że orzekające w tym zakresie organy muszą w tych kwestiach prowadzić wnikliwe ustalenia.

Najistotniejszą jednakże kwestią, mającą znaczenie dla treści rozstrzygnięcia w tej sprawie jest to, że z postanowień obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji ust. 1a art. 29 ustawy o ARiMR wynika, że przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1. Szerszych jednakże rozważań w tym zakresie organy obu instancji nie poczyniły. Jedynie organ I instancji tylko przywołał ten przepis w podstawie prawnej decyzji. Nie wypowiedział się jednak wraz z organem odwoławczym, czy i jakie znaczenie może mieć kwestia wydania nieistniejącej decyzji przyznającej płatności.

Sąd administracyjny zobowiązany jest do kontroli legalności decyzji, a więc także prawidłowości rozumienia przepisów będących podstawą prawną rozstrzygnięć i ich stosowania przez organy. Nie może się domyślać, co legło u podstaw wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.

Prawidłowa wykładnia, zwłaszcza celowościowa, art. 29, w tym w szczególności ust. 1a tego przepisu, której orzekające organy nie przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji, prowadzi do wniosku, że organy Agencji były uprawnione do żądania zwrotu przyznanych płatności decyzją skierowaną do osoby zmarłej. Taką podstawę daje właśnie wskazany ust. 1a art. 29 ustawy o ARiMR. Ustawodawca zdecydował się więc wprowadzić taką regulację, by dać organom Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa instrument do żądania zwrotu środków nienależnie pobranych w przypadku wydania decyzji o przyznaniu płatności wobec osoby zmarłej i pobrania przyznanych środków przekazanych na rachunek zmarłego przez podmioty, które środki te pobrały. Wobec powyższego, nie można uznać za aktualne te poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych, które zostały wypracowane na kanwie spraw, w których stanach prawnych wskazany przepis art. 29 ust. 1a ustawy o ARiMR jeszcze nie obowiązywał, tj. sprzed 2 kwietnia 2014 r., bo wtedy wszedł on w życie. Nawet jeżeli by uznać, że stwierdzenie organów, iż adresatem takiej decyzji powinna być osoba, która faktycznie pobrała przyznane płatności, to w jakiejś mierze wykładnia tego przepisu, to w ocenie Sądu ta jednozdaniowa konstatacja jest niewystarczająca. Nie tylko Sąd, ale i strona ma prawo wiedzieć, co legło u podstaw wydania rozstrzygnięcia. W tym więc względzie można jedynie mówić o uchybieniach art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.).

Uszło jednakże uwadze orzekającym organom to, że zgodnie z ust. 7 wskazanego już art. 29 ustawy o ARiMR do należności, o których mowa w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn,. zm.), z wyjątkiem dotyczącym umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni.

W Dziale III Zobowiązania podatkowe w Rozdziale 8 art. 68 ww. ustawy uregulowano instytucję przedawnienia.

Brak wypowiedzenia się orzekających organów w tym zakresie, wobec odesłania w przepisie art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących przedawnienia, jest uchybieniem przepisom prawa procesowego - artykułom. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. - w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, zwłaszcza, że w myśl ust. 8 art. 29 ustawy o ARiMR uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie, o której mowa w ust. 7, przysługują organowi, o którym mowa w ust. 2.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zobowiązywała Sąd do orzeczenia, jak w punkcie II sentencji wyroku.

O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) i § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (tekst jednolity, Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.