Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1788201

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 30 czerwca 2015 r.
III SA/Kr 1456/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Janusz Kasprzycki.

Sędziowie: WSA Bożenna Blitek (spr.), NSA Krystyna Kutzner.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skarg K. Ś. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr (...) z dnia 30 czerwca 2014 r. nr (...) z dnia 30 czerwca 2014 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr () w przedmiocie odmowy przyznania wyrównania zasiłku okresowego

I.

skargi oddala,

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata D. S.-K. Kancelaria Adwokacka ul. (...) w K. kwotę 960,00 (słownie: dziewięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 7 lutego 2014 r. K. Ś. wniósł o przyznanie mu różnych zasiłków, m.in. o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 70 zł na leki na miesiąc luty 2014 r., o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie w całości opłat za czynsz, wodę oraz śmieci na miesiąc luty 2014 r., o przyznanie zasiłku celowego na zakup materiałów do ocieplenia łazienki oraz o wyrównania zasiłku okresowego w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2014 r. w kwocie po 418 zł miesięcznie.

Organ I instancji - działający w imieniu Prezydenta Miasta Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia (...) 2014 r. nr (...) przyznał K. Ś. zasiłek celowy w kwocie 70 zł na zakup leków na luty 2014 r. i odmówił K. Ś. przyznania wymienionych wyżej zasiłków decyzjami:

- z dnia (...) 2014 r. nr (...) (odnośnie zasiłku celowego na pokrycie w całości opłat za czynsz, wodę oraz śmieci na luty 2014 r.),

- z dnia (...) 2014 r. nr (...) (odnośnie zasiłku celowego na zakup materiałów do ocieplenia łazienki) i - z dnia (...) 2014 r. nr (...) (odnośnie wyrównania zasiłku okresowego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2014 r. po 418 zł miesięcznie).

Na uzasadnienie rozstrzygnięć organ ten podał, że:

- odnośnie przyznania zasiłku na leki w kwocie 70 zł organ miał na względzie z jednej strony uzasadnione potrzeby wnioskującego, a z drugiej strony ograniczone możliwości finansowe ośrodka;

- odnośnie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie w całości opłat za czynsz, wodę oraz śmieci na luty 2014 r. organ wskazał, że w 2013 r. skarżący otrzymał dofinansowanie do opłat za użytkowanie lokalu w łącznej wysokości 1.800 zł, jednakże, pomimo pouczenia przez organ, nie wywiązuje się z obowiązku uiszczania opłat za lokal mieszkalny i do 18 lutego 2014 r. nie dokonał żadnej wpłaty na poczet bieżących opłat za użytkowanie lokalu;

- odnośnie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup materiałów do ocieplenia łazienki organ wskazał, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, a w sądzie toczy się postępowanie eksmisyjne i w związku z tym powinien się on, zdaniem organu, wstrzymać z wszelkimi remontami do czasu uzyskania rozstrzygnięcia powyższej kwestii, a nadto decyzją z dnia (...) 2014 r. odmówiono skarżącemu sfinansowania zakupu materiałów do ocieplenia łazienki i sytuacja w tej kwestii nie uległa zmianie. Organ zaznaczył także, że w lutym 2014 r. skarżący otrzymał pomoc finansową w łącznej wysokości 1.045,50 zł;

- odnośnie odmowy wyrównania zasiłku okresowego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2014 r. po 418 zł miesięcznie organ zaznaczył, że w sprawie wysokości zasiłku okresowego za ten okres wydano już decyzje ostateczne i wysokość tego świadczenia była określona w oparciu o sytuację życiową wnioskującego oraz przy uwzględnieniu możliwości finansowych Ośrodka. Organ zaznaczył także, że brak jest podstaw prawnych do tzw. wyrównywania zasiłku okresowego, tj. do przyznania świadczenia jakiego domaga się wnioskujący.

Od wszystkich czterech wymienionych wyżej decyzji organu I instancji K. Ś. odwołał się pismem z dnia 14 marca 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżone decyzje decyzjami z dnia 30 czerwca 2014 r. nr (...), nr (...), nr (...) i nr (...) podnosząc, że co do zasady skarżący spełnia przesłanki przyznania mu zasiłków celowych, gdyż jego dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, a ponadto dotyczą go niektóre z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej. Nie mniej organ odwoławczy zaznaczył, że skarżący w lutym 2014 r. otrzymał pomoc finansową w kwocie 1.045,50 zł, a w roku 2013 r. otrzymał pomoc materialną w łącznej wysokości 13.979,35 zł. Organ ten podkreślił również obowiązek odwołującego się współpracowania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ odwoławczy uznał, że w tej sytuacji przyznana przez organ I instancji pomoc finansowa na zakup leków w miesiącu lutym jest odpowiednia oraz, że brak jest podstaw do przyznania K. Ś. zasiłków celowych na pokrycie w całości opłat za czynsz, wodę oraz śmieci na luty 2014 r. oraz na zakup materiałów do ocieplenia łazienki, a także jakichkolwiek podstaw do przyznania "wyrównania zasiłku okresowego w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2014 r. w kwocie po 418 zł miesięcznie", o co wnioskował odwołujący się.

W skargach na wymienione wyżej cztery decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. Ś. zarzucił "naruszenie przez SKO jego "prawa do obrony", gdyż nie przywrócono mu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania (naruszenie art. 145), w tym o przyznanie adwokata, w związku z nowymi okolicznościami. Zdaniem skarżącego decyzje MOPS naruszają: art. 8, 67, 68, 87 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy o pomocy społecznej - art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1, 3, 4, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, 3, ust. 3 pkt 1, 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2 pkt n, q, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 100 ust. 1.

W odpowiedzi na powyższe skargi Samorządowego Kolegium Odwoławczego podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach i wniosło o oddalenie skarg.

Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) połączyć sprawy z wymienionych wyżej skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. skarżący podał, że jest ojcem piątki dzieci, przy czym z najstarsza córką A. Ć. lat 29 nie utrzymuje kontaktów od 10 lat. Podał, że z matką A. Ć. ma jeszcze 2 córki - D. lat 15 i P. lat 13, które mieszkają u niego, bo maja szkołę po drugiej stronie ulicy, a na które matce dzieci płaci 150 zł tytułem alimentów. Podał, że z drugiego nieformalnego związku z K. K. ma dwóch synów - B. i K., którzy także u niego mieszkają w mieszkaniu o powierzchni 38 m2. Skarżący przyznał, że na wszystkie jego dzieci Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przyznawał świadczenia matkom tych dzieci. Nadto skarżący podał, że w B wraz z matką, która posiada emeryturę w wysokości 1.000 zł dzierżawi działkę pracowniczą, gdzie zabiera dzieci na wakacje. Podał także, że z zawodu jest mechanikiem samochodowym, ukończył zasadniczą szkołę zawodową, pracował jako dozorca, kierowca i konserwator, a do 2008 r. prowadził działalność gospodarczą. Podał także, że przed chorobą w remont mieszkania, które wynajmuje "włożył" kwotę 100.000 zł.

Do protokołu rozprawy z dnia 30 czerwca 2014 r. skarżący zarzucił MOPS rażące naruszenie prawa i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa poprzez zaniechanie przez MOPS wystąpienia o zwiększenie środków przeznaczonych na pomoc społeczną.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Mając na względzie powyższe przesłanki kontroli Sąd badając zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji uznał, że skargi K. Ś. nie zasługują na uwzględnienie, albowiem - w ocenie Sądu-zaskarżone decyzje wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem.

Sąd zauważa, że organy administracyjne - w tym wypadku Prezydent Miasta i wypełniający jego obowiązki Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej - nie są podmiotami zobowiązanymi do alimentowania, czyli dostarczania środków utrzymania osobom znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Podmiotami zobowiązanymi do alimentowania są - zgodnie z art. 128 ustawy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.) - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (kriop) -w pierwszej kolejności krewni w linii prostej - np. rodzice wobec małoletnich dzieci, dorosłe dzieci wobec niepełnosprawnych rodziców i rodzeństwo. W sytuacji, gdy osoby te nie są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi (z uwagi np. na niepełnosprawność, wiek itp.) - obowiązek ten - na podstawie art. 132 kriop - przechodzi na dalszych krewnych - dziadków, wnuków itd. Wymienione wyżej przepisy stanowią:

"Art. 128. Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo."

"Art. 132. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami."

Tymczasem z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby w przypadku rodziny K. Ś. sytuacja alimentowania się wzajemnego krewnych była rzetelnie realizowana. Co prawda, K. Ś. przed Sądem oświadczył, że ma ustalone alimenty w wysokości 150 zł na 2 córki pochodzące z nieformalnego związku, ale jednocześnie podał, że córki u niego mieszkają i że ich matka korzystała z pomocy społecznej na rzecz tych córek. Podał również, że matka dwóch jego synów także pochodzących z nieformalnego związku korzystała z pomocy społecznej na rzecz tych synów. Sytuacja K. Ś. o tyle nie jest klarowna, że po pierwsze w wywiadach środowiskowych podaje on, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a po drugie nie udziela informacji o sytuacji 29-letniej córki twierdząc, że od 10 lat nie utrzymuje z nią kontaktu.

Zdaniem Sądu, z postawy skarżącego, także prezentowanej przed Sądem wynika, że próbuje on cały ciężar utrzymania swojego i swoich dzieci przerzucić na pomoc społeczną tj. na innych obywateli - podatników tworzących dochód państwa, z którego pozyskiwane są środki finansowe na pomoc społeczną. Należy zauważyć, że K. Ś. starając się o pomoc społeczną składa często sprzeczne ze sobą oświadczenia w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego czy ponoszenia przez niego kosztów utrzymania dzieci. Z jednej strony zwraca się o pomoc społeczną twierdząc, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych środków utrzymania i ma ustalone alimenty na rzecz dzieci, z drugiej strony twierdzi, że u niego mieszka czworo małoletnich dzieci, których matki powinny partycypować w ich utrzymaniu. Zdaniem Sądu, jest to rodzaj manipulacji mający na celu przerzucić cały ciężar utrzymania skarżącego i jego małoletnich dzieci na pomoc społeczna, co z kolei jest niedopuszczalne.

Tymczasem pomoc społeczna ma za zadanie jedynie przejściowo pomagać osobom i rodzinom w przezwyciężeniu ich trudnej sytuacji, np. do czasu zasądzenia i wyegzekwowania obowiązku alimentacyjnego od dzieci na rzecz rodziców i odwrotnie - na rzecz dzieci od rodziców lub dalszych krewnych. Świadczą o tym wprost przepisy art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), które stanowią:

"Art. 2. 1. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości."

"Art. 3. 1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka."

Z treści wyżej przytoczonych przepisów wynika więc, że pomoc społeczna umożliwia "osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych" i jedynie "wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb".

Istotą sporu w kontrolowanych sprawach jest ustalenie - w sytuacji założenia, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych własnych źródeł utrzymania - czy organy administracyjne zobowiązane są do pokrywania w formie zasiłku celowego pełnych kosztów comiesięcznego zakupu leków, czy też mają prawo wziąć po uwagę wielkość przyznanej już skarżącemu pomocy finansowej w formie różnych innych zasiłków, a także ustalenie, czy odmowa przyznania pozostałych trzech wnioskowanych świadczeń jest uzasadniona.

Jak już wskazano wyżej, podstawę prawną rozstrzygnięć organów pomocy społecznej w niniejszych sprawach stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.). Ocena zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć wymaga więc odwołania się do podstawowych zasad zawartych w tej ustawie.

Sąd ponownie podkreśla, że z treści przytoczonego wyżej przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, a udzielane świadczenia mają być jedynie chwilowo odpowiednie do sytuacji osób i rodzin korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Tak więc pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy. Skoro, zdaniem Sądu, ustawa o pomocy społecznej formułuje zasadę, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, to oznacza to, że jeśli osoba ta nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. Sąd podkreśla, że pomoc przyznawana na podstawie omawianej ustawy - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Pomoc ta nie może w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest na tyle istotny, że został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, jak choćby w art. 4 ustawy, który stanowi:

"Art. 4. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej."

Należy podkreślić, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc społeczna nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z powyższym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organy administracyjne w zaskarżonych decyzjach zaznaczyły, że skarżący K. Ś. w lutym 2014 r. otrzymał pomoc finansową w kwocie 1.045,50 zł, a w roku 2013 r. otrzymał pomoc materialną w łącznej wysokości 13.979,35 zł, co stanowi kwotę 1.165 zł średnio miesięcznie w 2013 r. Ta sytuacja w pełni - zdaniem Sądu - uzasadnia zarówno przyznanie kwoty na leki w miesiącu lutym w kwocie 70 zł ustalonej przez organ, jak i odmowę przyznania pozostałych trzech wnioskowanych świadczeń.

Dodatkowo jedynie można zaznaczyć, że słusznie organy podniosły - odnośnie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie w całości opłat za czynsz, wodę oraz śmieci na luty 2014 r. - że pomimo otrzymania przez skarżącego w 2013 r. dofinansowania do opłat za użytkowanie lokalu w łącznej wysokości 1.800 zł i pouczenia przez organ o konieczności wywiązywania się z obowiązku uiszczania opłat za lokal mieszkalny, do 18 lutego 2014 r. skarżący nie dokonał żadnej wpłaty na poczet bieżących opłat za użytkowanie lokalu.

Niewątpliwie mają rację organy administracyjne uznając - odnośnie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup materiałów do ocieplenia łazienki - za negatywne okoliczności brak tytułu prawnego skarżącego do zajmowanego lokalu oraz brak zmiany okoliczności w tej kwestii od chwili wydania decyzji z dnia 22 stycznia 2014 r. odmawiającej skarżącemu sfinansowania zakupu materiałów do ocieplenia tej łazienki.

Sąd uznał także za całkowicie uzasadnioną decyzję odnośnie odmowy wyrównania zasiłku okresowego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2014 r. po 418 zł miesięcznie, albowiem - jak słusznie zaznaczyły to organy - w sprawie wysokości zasiłku okresowego za ten okres wydano już decyzje ostateczne i brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do tzw. "wyrównywania" zasiłku okresowego, czyli do przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia.

W związku z powoływaniem się przez skarżącego na przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Sąd zwraca uwagę, że przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie stanowią samodzielnej podstawy do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Stanowią one jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i są adresowane głównie do organów prawodawczych. Przepisy te stanowią zatem źródło gwarancji, ale nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero konkretyzują się w ustawach, w tym przypadku ustawą o pomocy społecznej.

Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł uchybień w przeprowadzonych postępowaniach, które miałyby lub mogłyby mieć wpływ na wydane rozstrzygnięcia i stwierdził, że skargi K. Ś. nie zawierają żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym, a zatem, na podstawie powołanych wyżej przepisów i art. 151 p.p.s.a., skargi oddalił - jak w pkt I wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615), określając ich wysokość na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) - jak w pkt II wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.