Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2626625

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 14 lutego 2019 r.
III SA/Kr 1301/18
Skutki równoczesnego pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz otrzymywania alimentów od zobowiązanego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga.

Sędziowie: WSA Bożenna Blitek (spr.), NSA Krystyna Kutzner.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2018 r. nr (...) w przedmiocie uznania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane oraz zobowiązanie do ich zwrotu skargę oddala

Uzasadnienie faktyczne

I.

Wnioskiem z dnia 18 września 2017 r. skarżąca B. K., nosząca wówczas nazwisko W., zwróciła się o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego syna D. W., wobec niepłacenia ich przez ojca dziecka - P. W. Do wniosku dołączyła m.in. odpis wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. (...), w którym zasądzono alimenty w kwocie po 1.000 zł miesięcznie.

Decyzją z dnia (...) 2017 r. nr (...) Prezydent Miasta odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną: D. W. na okres od 1 do 31 października 2017 r. oraz przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną: D. W. na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 marca 2018 r. w kwocie 500 zł miesięcznie.

II.

Decyzją z dnia (...) 2018 r. nr (...) Prezydent Miasta uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane decyzją z dnia (...) 2017 r. nr (...) i wypłacone w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 listopada 2017 r. w łącznej kwocie 500 zł za nienależnie pobrane i zobowiązał B. W. do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi do dnia spłaty. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. B. W. poinformowała Urząd Miasta, że w grudniu 2017 r. otrzymała od dłużnika alimentacyjnego P. W. alimenty na rzecz dziecka D. W. w kwocie 1.856,00 zł. Ponadto organ I instancji podniósł, że w dniu 1 stycznia 2018 r. B. W. wpłaciła kwotę 500 zł jako kwotę wyegzekwowaną od dłużnika alimentacyjnego za grudzień 2017 r., wobec czego odstąpiono od zwrotu świadczeń w wysokości 500 zł za grudzień 2017 r. Organ I instancji podał, że w okresie otrzymywania przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wszelkie kwoty alimentów uzyskane od dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności powinny trafiać do organu wypłacającego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, który to organ zalicza je na poczet zwrotu należności dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, aż do ich całkowitego zaspokojenia. Wynika to z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jeżeli egzekucja jest prowadzona przez komornika sądowego, to kolejności zaspokajania roszczeń określonej w tym przepisie przestrzega komornik, jeśli zaś komornik w danej sprawie nie prowadzi postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż dłużnik zamieszkuje za granicą, to na wierzycielu spoczywa obowiązek przekazywania do organu właściwego wierzyciela świadczeń otrzymanych od dłużnika alimentacyjnego. Organ I instancji stwierdził zatem, że jeżeli w okresie otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, niezgodnie z kolejnością określoną w ww. art. 28 ust. 1, wierzyciel otrzyma alimenty od dłużnika, przy czym bez znaczenia pozostaje, czy są to alimenty na poczet zaległości czy też bieżących zobowiązań - to narazi się na obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie odpowiadającej otrzymanym od dłużnika alimentom (wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od 1 dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym wierzyciel otrzymał alimenty niezgodnie z kolejnością), gdyż zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczeniami nienależnie pobranymi są świadczenia wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta B. W. wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Decyzji organu I instancji odwołująca zarzuciła:

- naruszenie art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554), poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że okoliczności przedmiotowej sprawy stwarzają podstawy do ich zastosowania, oraz uznanie, że świadczenie określone w decyzji jest faktycznie w okolicznościach przedmiotowej sprawy "świadczeniem nienależnie pobranym" pomimo tego, że organ nie wykazał powyższego oraz tego, że świadczenie zostało pobrane nienależnie w złej wierze;

- naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku zawarcia w treści decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego, zgodnie z wymogami wynikającymi z tych przepisów, bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwiło poznanie toku rozumowania poprzedzającego wydanie decyzji, jak również zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji;

- naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez brak podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, a wskutek tego oparcie zaskarżonej decyzji na niepełnym materiale dowodowym;

- błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia, polegający na błędnym uznaniu, że w okresie od 1 grudnia 2015 r. do 30 września 2016 r. małoletni D. W. działający przez przedstawiciela ustawowego matkę B. W. nienależne pobrał świadczenie z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 500 zł.

Decyzją z dnia 8 października 2018 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 2 pkt 7 i pkt 10, art. 12, art. 17, art. 23, art. 24, art. 25 i art. 29 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia (...) 2018 r. nr (...). W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że B. W. pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. poinformowała organ I instancji, że w grudniu 2017 r. otrzymała od dłużnika alimentacyjnego P. W. alimenty na rzecz dziecka D. W. w kwocie 1.856,00 zł. Ponadto w dniu 1 stycznia 2018 r. odwołująca wpłaciła na konto organu I instancji kwotę 500 zł jako kwotę wyegzekwowaną od dłużnika alimentacyjnego za grudzień 2017 r., wobec czego organ ten odstąpił od zwrotu świadczeń w wysokości 500 zł za grudzień 2017 r. W związku z powyższym organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję z uwagi na fakt, że B. W. otrzymała w grudniu 2017 r. alimenty od dłużnika alimentacyjnego - P. W. w kwocie 1.856,00 zł, czyli w okresie, kiedy pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej - D. W. przyznanych decyzją Prezydenta Miasta z dnia (...) 2017 r. nr (...). Ponadto Kolegium podniosło, że w pouczeniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia (...) 2017 r. B. W. (jako przedstawiciel ustawowy osoby uprawnionej) została, zgodnie z art. 19 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zobowiązana do niezwłocznego poinformowania organu właściwego o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń alimentacyjnych. Zdaniem organu odwoławczego, okolicznościami podlegającymi zgłoszeniu a mającymi wpływ na pobieranie świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest "otrzymanie alimentów bezpośrednio od dłużnika". Organ II instancji zauważył, że B. W. nie neguje, że otrzymała od P. W. w dniu 6 grudnia 2013 r. kwotę 1.856 zł, ale neguje, jakoby to były alimenty wypłacone na podstawie postanowienia zabezpieczającego wydanego dnia 14 listopada 2014 r. przez Sąd Okręgowy, sygn. akt (...). Kolegium podało, że dowodem dokonania powyższej operacji bankowej jest "Potwierdzenie przelewu otrzymanego - wtórnik dokumentu", wystawiony przez (...) Bank w dniu 9 kwietnia 2018 r. z daty operacji 7 grudnia 2017 r. na kwotę 1.856 zł i kolejny wydruk z "(...) Services Ltd.", gdzie wprost w tytule przelewu napisano "Maintanance November December 2017 - Alimenty listopad grudzień 2017" i dalej kwota "405.00 GBP", czyli "1.856,00 zł". Kolegium zgodziło się zatem ze stanowiskiem organu I instancji, że powyższe kwoty wpłacone B. W. przez P. W. w omawianym okresie są alimentami na rzecz ich wspólnego dziecka D. W.

W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. K. (poprzednio W.) wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na:

a) błędnym przyjęciu, że dokonane przez P. W. wpłaty wynikające z dokumentów w postaci 7 wydruków z "(...) Services Ltd." i potwierdzeń przelewu "(...) Bank" zostały dokonane z tytułu alimentów na rzecz dziecka D. W., podczas gdy z zalegających w aktach sprawy dokumentów w postaci przelewów nie wynika, aby świadczenia te były przekazane z alimentów, a w treści przelewów brak jest konkretnego i szczegółowego wskazania w tym zakresie;

b) błędnym przyjęciu, że skarżąca otrzymała alimenty bezpośrednio od dłużnika P. W., a w konsekwencji błędne uznanie, że skarżąca jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w zakresie wskazanym w treści zaskarżonej decyzji;

c) błędnym uznaniu, że skarżąca nie poinformowała organu właściwego o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń alimentacyjnych, podczas gdy P. W. w chwili obecnej domaga się zwrotu tych samych wpłat od syna D. W.;

d) błędnym uznaniu, że skarżąca nie poinformowała organu właściwego o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń alimentacyjnych, a taką okolicznością - zdaniem organu - miało być "otrzymanie alimentów bezpośrednio od dłużnika" pomimo tego, że w rzeczywistości otrzymane od dłużnika kwoty nie były świadczeniami alimentacyjnymi, a skarżąca nie miała świadomości co do występowania wyżej wskazanych okoliczności, których istnienie miałoby uzasadniać zgłoszenie właściwemu organowi;

2. naruszenie przepisów:

a) art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że:

- okoliczności przedmiotowej sprawy stwarzają podstawy do jego zastosowania, bez wzięcia pod uwagę, że obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że się ono mu nie należy, a w konsekwencji uznanie, że wysokość świadczenia określonego w zaskarżonej decyzji jest świadczeniem "nienależnie pobranym" podczas, gdy okoliczności przedmiotowej sprawy nie dają podstaw do jego zastosowania;

- kwoty wskazane przez dłużnika w potwierdzeniach przelewów są w rzeczywistości środkami pieniężnymi przeznaczonymi na alimenty, bez wzięcia pod uwagę istotnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, że gdy kwota otrzymanych alimentów nie zaspokaja wszystkich zaległych alimentów - nie można ich zaliczyć na bieżące zaspokojenie potrzeb równoległych do wypłacanych zaliczek alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji nie można uznać, że świadczeniobiorca otrzymał jednocześnie świadczenia z tego samego tytułu i że świadczenie to jest świadczeniem nienależnie pobranym;

b) art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do nienależnego pobrania przez skarżącą świadczeń niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 wyżej wskazanej ustawy, podczas gdy o nienależnie pobranym świadczeniu w rozumieniu naruszonego przepisu można mówić tylko wtedy, gdyby w okresie gdy były wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego, osoba uprawniona otrzymała alimenty w wysokości odpowiadającej pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów, a z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby dłużnik P. W. miał uiścić jakąkolwiek kwotę na rzecz małoletniego D. W. w miesiącu styczeń 2016 r.;

c) art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę w zakresie przyznanych świadczeń;

d) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, brak podjęcia przez organ z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

e) art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z pominięciem wskazania uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z wymogami wynikającymi z treści tych przepisów, z pominięciem wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwia poznanie toku rozumowania organu, w tym zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Sąd stwierdza z urzędu, że w aktach sprawy znajdują się tytuły wykonawcze jedynie dotyczące zasądzenia alimentów (przyczyniania się do kosztów utrzymania małoletniego) od dłużnika P. W. na rzecz syna D. W. - odpis prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. (...) i odpis tymczasowego postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. (...).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu, skarga jest nieuzasadniona.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Decyzją Prezydenta Miasta z dnia (...) 2017 r. skarżącej przyznano na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 marca 2018 r. z funduszu alimentacyjnego świadczenie w kwocie 500 zł miesięcznie na syna D. W. Na tej podstawie wypłacono skarżącej w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 listopada 2017 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 500 zł. Pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. skarżąca poinformowała Urząd Miasta, że w grudniu 2017 r. otrzymała od dłużnika alimentacyjnego P. W. alimenty na rzecz dziecka D. W. w kwocie 1.856,00 zł. Ponadto organ I instancji podniósł, że w dniu 1 stycznia 2018 r. B. W. wpłaciła kwotę 500 zł jako kwotę wyegzekwowaną od dłużnika alimentacyjnego za grudzień 2017 r.

Kwestią sporną jest natomiast, czy pobrane przez skarżącą świadczenia z funduszu alimentacyjnego były świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554 z późn. zm., zwanej dalej u.p.o.u.a.). Zdaniem skarżącej, dokonanych przez P. W. wpłat nie można uznać za alimenty, gdyż zawierały one w sobie nie związane z alimentami na rzecz syna różnego rodzaju rozliczenia, w tym z tytułu wpadkowych sytuacji związanych z dzieckiem. Poza tym kwoty te nie odpowiadały pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów. Natomiast zdaniem organów obu instancji, ze znajdujących się w aktach sprawy potwierdzeniach przelewów wynika, że były to środki pieniężne przeznaczone na alimenty, a zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczeniami nienależnie pobranymi są świadczenia wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

W ocenie Sądu nie ma racji skarżąca, a rację mają organy administracyjne obu instancji, albowiem art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a. stanowi:

"Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: (...) 7) nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego: (...) d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów,"

Zgodnie więc z przytoczoną wyżej definicją świadczenia nienależnie pobranego świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona lub jej przedstawiciel ustawowy w okresie ich pobierania otrzymali, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Z kolei art. 28 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że:

"Art. 28. 1. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego."

Przytoczone wyżej przepisy ustanawiają więc zakaz jednoczesnego pobierania przez osobę uprawnioną świadczeń alimentacyjnych z budżetu państwa (funduszu alimentacyjnego) oraz od dłużnika. Treść art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a. wyraźnie przy tym stanowi, że dla uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane bez znaczenia pozostaje okres za jaki strona otrzymała alimenty. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty bez względu na to, czy są one wypłacane za miesiące bieżące, czy za miesiące poprzednie. Z kolei osoba pobierająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek powstrzymywania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub pobierania ich za pośrednictwem komornika sądowego. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z treści art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a. i dotyczy zarówno alimentów zaległych, jak i bieżących. Wszystkie otrzymane od dłużnika środki finansowe wierzyciel alimentacyjny powinien przekazać komornikowi sądowemu lub organowi właściwemu wierzyciela, o czym - co należy podkreślić - skarżąca w sposób wyraźny została pouczona w decyzji przyznającej świadczenie. W czasie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wierzyciel alimentacyjny nie ma możliwości zaliczenia na poczet zaległości alimentacyjnych jakichkolwiek kwot uiszczonych dobrowolnie przez dłużnika. Kolejność zaspokajania roszczeń z kwot uzyskanych od dłużnika alimentacyjnego normuje bowiem art. 28 u.p.o.u.a., który przewiduje, iż środki te w pierwszej kolejności przekazywane są na poczet zobowiązania dłużnika istniejącego z tytułu wypłaconych zastępczo świadczeń z funduszu, zaliczek alimentacyjnych, a dopiero w dalszej kolejności z tytułu należności wierzyciela.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że pobierając świadczenie z funduszu alimentacyjnego i otrzymując w tym czasie alimenty - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - osoba je pobierająca znajduje się w sytuacji, którą należy zakwalifikować jako naruszenie kolejności zaspokojenia przez dłużnika alimentacyjnego wierzycieli - kolejności określonej w art. 28 omawianej ustawy. Jest to okoliczność obiektywna, której zaistnienie, niezależnie od stanu świadomości osoby pobierającej świadczenia, prowadzić musi do uznania, że wypłacone w takich uwarunkowaniach świadczenia są nienależnie pobrane, a tym samym, stosownie do art. 23 ust. 1 i ust. 1a u.p.o.u.a., podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Zdaniem Sądu, nie sposób jednak przyjąć, że skarżąca nie wiedziała, że otrzymywane od dłużnika alimentacyjnego kwoty należy uznać za alimenty, albowiem w wielu dokumentach przelewów (wydruki z "(...) Services Ltd." i potwierdzenia przelewu "(...) Bank") - w części lewej, w rubryce 11 od góry - wyraźnie zaznaczono: "Alimenty/Maintenance". Nawet jednak wówczas, gdy w dokumentach przelewów (wydruki z "(...) Services Ltd." i potwierdzenia przelewu "(...) Bank") nie widniał żaden tytuł przelewu (niewypełniona rubryka tytułu przelewu), to skarżąca nie przedstawiła żadnego innego tytułu wykonawczego, który zobowiązywałby P. W. do płatności jakichkolwiek innych kwot na rzecz syna D. W. lub na jej rzecz, przy czym należy podkreślić, że dla przeciętnego obywatela powinno być oczywistym, że alimenty korzystają z tzw. pierwszeństwa egzekucyjnego i w zbiegu z innymi płatnościami przekazywane kwoty w pierwszej kolejności poczytywane są za należności alimentacyjne. Mając powyższe na względzie nie sposób uznać za uzasadnione usprawiedliwień skarżącej.

Sąd zwraca uwagę na zawarte w decyzji z dnia (...) 2017 r. pouczenie skarżącej o treści art. 19 u.p.o.u.a., który nakłada na osobę uprawnioną lub jej przedstawiciela ustawowego obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jedną ze wskazanych przez organ I instancji takich okoliczności jest "otrzymanie alimentów zaległych lub bieżących niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 (w tym bezpośrednio od dłużnika)". Skarżąca wiedziała zatem, że ma obowiązek poinformować organ wypłacający świadczenie z funduszu alimentacyjnego o tym, że otrzymała od dłużnika alimentacyjnego wpłaty z tytułu przyznanych jej alimentów, czego jednak nie uczyniła.

W tej konkretnej sprawie o tym, że otrzymane przez skarżącą od P. W. kwoty pieniężne stanowią alimenty świadczy treść znajdującego się w aktach sprawy "Potwierdzenia przelewu otrzymanego - wtórnik dokumentu", wystawiony przez (...) Bank w dniu 9 kwietnia 2018 r. z daty operacji 7 grudnia 2017 r. na kwotę 1.856,00 zł i kolejny wydruk z "(...) Services Ltd.", gdzie wprost w tytule przelewu napisano "Maintanance November December 2017 - Alimenty listopad grudzień 2017" i dalej kwota "405.00 GBP", czyli "1.856,00 zł".

Orzekając zatem o uznaniu wypłaconych skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego za niezależnie pobrane i zobowiązując ją do ich zwrotu organ I instancji nie naruszył powołanych przez niego przepisów. Nie naruszyło ich także, utrzymując decyzję organu I instancji w mocy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Sąd nie dopatrzył się również wskazywanych przez skarżącą naruszeń przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo wyjaśniły stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały jego oceny. Swoje stanowisko organy przedstawiły w uzasadnieniach swoich decyzji wskazując fakty, które uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły. Organy prawidłowo też wyjaśniły podstawę prawną swoich rozstrzygnięć wskazując przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.