III SA/Kr 1216/17 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2424580

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2017 r. III SA/Kr 1216/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki.

Sędziowie WSA: Renata Czeluśniak (spr.), Ewa Michna.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. B., J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 10 sierpnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z 7 stycznia 2016 r. A. O., działająca jako pełnomocnik Z. O., B. O. i Z. O. wystąpili do Starosty o zmianę danych ewidencji gruntów i budynków na podstawie wykazu zmian znajdującego się w operacie technicznym (...).

Starosta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z 19 sierpnia 2016 r. orzekł o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków dla obrębu T., jedn. ewid P. poprzez ujawnienie nowych danych co do przebiegu granicy działki (...) z działką (...) i numerycznego opisu granicy działki nr (...) z działkami (...) i (...) oraz działki: (...) z działką (...) wynikających ze stanu ustalonego na gruncie w dniu 9 kwietnia 2015 r., w wyniku czego:

- działka (...) zmienia konfigurację, bez zmiany powierzchni i oznaczenia,

- działka (...) zmienia konfigurację bez zmiany powierzchni i oznaczenia jak zostało to opisane i zobrazowane na mapie uzupełniającej z aktualizacji ewidencji gruntów oraz ww. protokole ustalenia przebiegu granic, stanowiących integralną część dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez geodetę uprawnionego mgr inż. Z. J., przyjętej w dniu 27 listopada 2015 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę Powiatu pod numerem (...) ((...)).

W odwołaniu A. O., B. O. i Z. O. podnieśli m.in., że zmiany polegać miały na ustaleniu przebiegu granicy pomiędzy działką ew. nr (...) oraz działką ew. (...). Aktualizacja dotyczyła wyłącznie ustalenia przebiegu granicy ewidencyjnej pomiędzy tymi dwoma działkami, jednakże Starosta odmówił ich wprowadzenia wskazując, że operat dotyczył również działki (...), stanowiącej w terenie drogę będącą we władaniu Gminy P.

W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty ze względu na nieprawidłowo ustalone strony postępowania i konsekwencje z tego wynikające.

Kolejno wnioskodawcy w piśmie z 21 kwietnia 2017 r. doprecyzowali wniosek z dnia 7 stycznia 2016 r., wyraźnie wskazując, jako przedmiot żądania dokonanie zmiany przebiegu granicy pomiędzy działkami nr (...) i nr (...), na podstawie danych zawartych w operacie technicznym nr (...).

Starosta po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 8 czerwca 2017 r. znak: (...) orzekł o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego: T., jednostka ewidencyjna P. poprzez zastąpienie danych niezgodnych ze stanem prawnym i obowiązującymi standardami - danymi zgodnymi ze stanem prawnym i obowiązującymi standardami co do przebiegu i numerycznego opisu granicy działki (...) z działką (...), wynikającymi ze stanu ustalonego na gruncie w dniu 9 kwietnia 2015 r., w wyniku czego:

- działka (...) zmienia przebieg granicy, bez zmiany powierzchni i oznaczenia

- działka (...) zmienia przebieg granicy, bez zmiany powierzchni i oznaczenia jak zostało to opisane i zobrazowane na mapie uzupełniającej z aktualizacji ewidencji gruntów oraz ww. protokole ustalenia przebiegu granic z dnia 9 kwietnia 2015 r., stanowiących integralną cześć dokumentacji geodezyjnej, sporządzonej przez geodetę uprawnionego mgr inż. Z. J., przyjętej w dniu 27 listopada 2015 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę Powiatu pod numerem (...) ((...)).

W odwołaniu J. i J. B. wnieśli o jego uwzględnienie i zmianę decyzji poprzez odmowę dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewid. T., ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

(...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 10 sierpnia 2017 r. znak: (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) - dalej k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 z późn. zm.) - dalej u.p.g.i.k., utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle przepisów art. 24 ust. 2a pkt 2 i ust. 2b u.p.g.i.k., Starosta słusznie uznał, iż aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o przedmiotowy wniosek i wskazaną w nim dokumentację winna zostać dokonana w drodze decyzji administracyjnej. Wniosku bowiem nie złożyły wszystkie osoby, w których posiadaniu znajdują się działki objęte aktualizacją (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h). Przedmiotowe postępowanie prowadzone jest bowiem w związku z wnioskiem A. O., B.O. i Z. O. - właścicieli działki nr (...) o aktualizację ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr (...) i nr (...) położonymi w T.

Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 2a pkt 2 u.p.g.i.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: na wniosek właścicieli nieruchomości (podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.i.k.) lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Jak wyjaśnił organ, w obecnie obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków działka nr (...) o pow. (...) ha ujawniona jest w poz. rej (...), w której jako władający na prawach samoistnego posiadania ww. działką ujawnieni są J. B., s. P. i A. oraz J. B., c. M. i A. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Natomiast działka nr (...) o pow. (...) ha ujawniona jest w poz, (...) operatu ewidencyjnego jako własność Z. O., c. J. i A. oraz S. O., s. A. i A. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. S. O. zmarł i zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z 11 lutego 2014 r., Rep.A (...) spadek na podstawie ustawy wprost nabyli: Z. O. w 1/3 cz., B. O. w 1/3 cz. i Z. O. w 1/3 cz. Dla ww. działek ewidencyjnych nie są prowadzone księgi wieczyste.

W księdze wieczystej nr (...) nadal bowiem wpisana jest dawna parcela gruntowa (...) o pow. (...) ha (nieruchomość rolna z zabudowaniami) położona w T. stanowiąca współwłasność Z. O. c. J. i A. oraz S. O., s. A. i A. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, a w księdze wieczystej nr (...) wpisana jest m.in. dawna parcela gruntowa (...) położona w T. stanowiąca własność J. B., c. M.A. Organ wskazał, że oznaczenia nieruchomości wykazane w ww. księgach wieczystych są nieobowiązujące bowiem obwieszczeniem Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego z dnia 21 września 1994 r. w sprawie zastąpienia dotychczasowego operatu ewidencji gruntów nową ewidencją gruntów dla m.in. obrębu T., jedn. ewid. P., dotychczasowy operat ewidencji gruntów w skali 1:2880 zastąpiono nową ewidencją w skali 1:2000 (Dz. Urz. z 1994 r. Nr 17, poz. 70).

Organ odwoławczy podkreślił, że z analizy dokumentacji geodezyjnej nr (...) "Mapa uzupełniająca z aktualizacji ewidencji gruntów dz. (...), (...)" przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2015 r. oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że tylko część parceli gruntowej I. kat. (...) weszła w skład działki ewidencyjnej nr (...), natomiast pozostała jej część utworzyła wraz z parcelą (...) działkę ewidencyjną nr (...). Powoduje to, zdaniem organu, naruszenie przepisu § 9 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym "Działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych". Jednorodność pod względem prawnym obszaru stanowiącego działkę ewidencyjną oznacza, że obszar ten stanowi przedmiot prawa własności tej samej osoby lub współwłasności tych samych osób (por. wyrok sygn. akt IV SA/Wa 896/06, LEX nr 255795). Obszar gruntu nie stanowiący przedmiotu własności jednego właściciela lub kilku współwłaścicieli, jako niespełniający warunku jednorodności prawnej, nie może zatem stanowić działki ewidencyjnej w rozumieniu przepisu § 9 ust. 1 rozporządzenia. W przypadku naruszenia tego przepisu zachodzą okoliczności do wyodrębnienia z takiej działki połączonych w niej nieruchomości. Wymaga to dokonania stosownych czynności mających na celu ustalenie przebiegu granicy nowej działki ewidencyjnej.

Kolejno organ wskazał treść stosownych w tym przedmiocie przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków i podkreślił, że w związku z nimi wykonane zostały prace geodezyjne mające na celu wyodrębnienie z działki ewid. nr (...) o pow. (...) ha zawartej w niej części parceli gruntowej I. kat. (...) objętej księgą wieczystą (...). Zawiadomieniem z 9 lutego 2015 r. geodeta uprawniony M. J. zawiadomił strony postępowania, że dnia 10 marca 2015 r. nastąpi ustalenie przebiegu granic działki ewidencyjnej nr (...) z działkami sąsiednimi, m.in. działką nr (...). Ze względu na usprawiedliwioną nieobecność J. B. w dniu 10 marca 2015 r. ponownie wyznaczono termin ustalenia przebiegu granic działki nr (...) z działkami sąsiednimi, jak w zawiadomieniu z dnia 9 lutego 2015 r. W związku z niezłożeniem do protokołu zgodnych oświadczeń zainteresowanych co do przebiegu ustalanej granicy (J. B. odmówiła podpisu), ustalenia przebiegu granicy między działkami ewidencyjnymi nr (...) i nr (...) wykonawca dokonał w trybie § 39 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W ocenie organu odwoławczego, zaistniały okoliczności, o których mowa w ww. przepisie, bowiem jak wynika z ustaleń, wykonawca prac geodezyjnych nie mógł stwierdzić spokojnego stanu posiadania z uwagi na brak widocznych szczegółów sytuacyjnych wskazujących zasięg użytkowania działek oraz rozbieżne wskazania stron. Po porównaniu przebiegu ww. granicy przedstawionej na mapie ewidencyjnej z jej przebiegiem ujawnionym w operacie opisowo-kartograficznym, organ stwierdził, iż ustalony przebieg tej granicy jest zgodny z przebiegiem wykazanym na mapie ewidencyjnej 1:2880 w granicach jej dokładności. Podkreślił on, że strony postępowania posiadają dokumenty własności zgodne z operatem katastralnym w skali 1:2880 (w księgach wieczystych nadal ujawnione są parcele katastralne).

Natomiast, jak ustalił Starosta: "Dokonane w ramach przedmiotowego operatu ustalenie granicy działek: (...) j (...) z działką (...), stanowiącą drogę dojazdową - nie wywołuje zmian w danych ewidencyjnych, albowiem pokrywa się z dotychczasowym stanem zarejestrowanym w operacie ewidencyjnym, dlatego nie jest przedmiotem niniejszej decyzji".

Odnosząc się do zarzutów odwołania, tj. naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia własności części parceli pgr. (...) o pow. (...) ha, poprzez zasiedzenie, prowadzonego przez Sąd Rejonowy pod sygn. akt (...) z wniosku J. i J. B., organ odwoławczy stwierdził, iż prowadzone przed sądem cywilnym postępowanie o zasiedzenie spornej części parceli (...) nie może być podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego. Stanowisko, zgodnie z którym przyszłe rozstrzygnięcie w przedmiocie zmian prawa własności (stwierdzenie zasiedzenia) nie może mieć wpływu na aktualną treść operatu ewidencji gruntów, tym samym zawisłość sprawy o zasiedzenie nie może być uznana za zagadnienie wstępne poparte jest orzecznictwem sądów administracyjnych. Jak podkreślił organ odwoławczy, organy ewidencyjne nie mogą kierować się przewidywaniami co do wyniku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej. Natomiast, po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowe w sprawie o zasiedzenie nieruchomości wskazanej przez strony, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków z urzędu, stosownie do przepisu § 46, będzie miał możliwość wprowadzenia ewentualnej zmiany w operacie ewidencyjnym. Uprawnienie do stwierdzenia nabycia prawa własności w drodze zasiedzenia, przysługuje bowiem sądowi a nie organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków, który jedynie rejestruje stany prawne a nie je ustala.

Z kolei odpowiadając na zarzut naruszenia art. 89 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ I instancji rozprawy w sytuacji istnienia przesłanek obligujących organ do przeprowadzenia rozprawy - potrzeba uzgodnienia interesów stron, jak również potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, biegłych oraz oględzin, organ wskazał, że jest on nieuzasadniony. Żądania J. i J. B. w swej istocie sprowadzają się do dochodzenia uprawnień właścicielskich co do części parceli katastralnej (...), natomiast ani Starosta, ani organ odwoławczy nie jest uprawniony do wiążącego rozstrzygania w przedmiocie uprawnień do gruntu. Jak wyjaśnił organ, ewidencja gruntów i budynków ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, nie rozstrzyga o prawach do gruntów, lecz jedynie je rejestruje. Przepisy art. 24 ust. 2b ustawy mówią o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie m.in. prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, czyli dokumentów, które zawierają informacje objęte ewidencją gruntów i budynków i stanowią samodzielną podstawę do ujawnienia zmiany w sposób bezsporny wynikający wprost z ich treści. Tak więc powołanie biegłych czy przeprowadzenie rozprawy w niniejszym postępowaniu nie ma uzasadnienia. Przeprowadzone postępowanie w żaden sposób nie ingeruje w podmiotowy stan prawny nieruchomości i nie zmieniło go. Określenie przebiegu granicy według stanu faktycznego i stanu spokojnego posiadania jest w istocie czynnością materialno-techniczną. Podział taki nie uniemożliwia odwołującym realizacji roszczeń cywilnoprawnych. Natomiast o ile odwołujący chcą kwestionować przebieg spornych według nich granic przedmiotowej działki, to właściwymi do rozgraniczenia nie są organy administracyjne, a tylko sąd powszechny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 596/14).

W ocenie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, sprawa została rozpatrzona wnikliwie, a zatem zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 7 i 77 k.p.a. jest również chybiony tak jak zarzuty dotyczące konieczności przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (k. (...) akt adm. oraz k. (...) akt adm.) J. i J.B. zarzucili naruszenie:

- art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, a co za tym idzie wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

- art. 77 § 1 k.p.a., 9 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. poprzez niezastosowanie przez organ pierwszej i drugiej instancji wskazanych przepisów postępowania administracyjnego,

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, które to postępowanie doprowadziło w konsekwencji do naruszenia przez organ pierwszej instancji zasady proporcjonalności, równego traktowania i bezstronności,

- art. 89 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy w sytuacji istnienia przesłanek obligujących organ do przeprowadzenia rozprawy - potrzeba uzgodnienia interesów stron, jak również potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, biegłych oraz oględzin,

- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania,

- § 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez błędną wykładnię tego przepisu i nieprawidłowe dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o operat techniczny (...) przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2016 r. niespełniający standardów technicznych podczas gdy prawidłowo sporządzona dokumentacja geodezyjna powinna wyodrębnić z działki (...) część pgr. (...) o pow. (...) nadając jej nowy numer ewidencyjny (dz. (...)) a nie przywracać granice katastralne między pgr. (...) a pgr. (...)

- § 9 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia poprzez nieprzeprowadzenie czynności mających na celu wyodrębnienie z nieruchomości oznaczonej jako dz. (...) części pgr. (...) i zastąpienie tych czynności zmianą konfiguracji działki, mimo iż w przedmiotowej sprawie zachodziła konieczność wyodrębnienia z działki (...) części (...) odpowiadającej nowej działce ewidencyjnej i ustalenia granic tej nowej działki,

- § 37 ust. 2 i § 39 oraz § 61 ww. rozporządzenia poprzez błędną interpretację tego przepisu polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że zmiana wniosku i wyeliminowanie z jego opisu dz. (...) powoduje, że czynności ustalenia granicy między (...) a dz. (...) nie dotyczą działki (...), podczas gdy przebieg granicy wyznaczają punkty graniczne, a ustalana granica pomiędzy działkami (...) i dz. (...) ma punkt wspólny z działką (...), a zatem przy czynnościach ustalenia przebiegu granicy nie można pominąć właścicieli dz. (...),

- § 39 ww. rozporządzenia poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że nie można było ustalić przebiegu granicy między dz. (...) a dz. (...) według ostatniego spokojnego stanu posiadania,

- § 37 ust. 2 i § 39 ww. rozporządzenia poprzez błędną wykładnię przepisu i dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jedynie w oparciu o operat techniczny (...) przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2016 r., niespełniający standardów technicznych, opierający się jedynie na archiwalnych mapach, nieobowiązujących dokumentach - wskazując/przywracając przebieg granicy katastralnej, nie ewidencyjnej, mimo iż w sprawie wykonawca mógł ustalić przebieg granicy według ostatniego stanu spokojnego posiadania,

- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezastosowanie do tego przepisu przez organ I instancji i II instancji i w konsekwencji niezawieszenie przez organ postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia własności części pgr. (...) o pow. (...) ha, wchodzącej do działki ewidencyjnej nr (...), przez zasiedzenie prowadzonego przez Sąd Rejonowy pod sygn. akt: (...) z wniosku J. i J. B.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę (k. (...) i (...) akt adm.) organ najpierw wniósł o jej odrzucenie ze względu na uchybienie terminu, a ostatecznie - o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę w oparciu o wskazane powyżej kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organy administracji rozpoznając sprawę i wydając decyzje muszą zgromadzić odpowiedni i wyczerpujący materiał dowodowy, który następnie muszą rozpatrzyć w sposób wszechstronny stosując zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 7, 77 i 80 k.p.a.). Zgromadzony materiał dowodowy bezspornie musi wskazywać na wypełnienie hipotez przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie (w tym przypadku - w przytoczonych powyżej przez organy przepisów prawnych).

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na naruszenie przepisów postępowania, Sąd stwierdza, że w jego ocenie zarzuty wadliwego ustalenia stanu faktycznego nie są zasadne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie administracyjne toczyło się na wniosek, a zakres postępowania (jego przedmiot) wnioskodawcy określili ostatecznie w piśmie z dnia 21 kwietnia 2017 r. (k.(...) akt adm.), w którym doprecyzowali pierwotny wniosek z dnia 7 stycznia 2016 r. Wnioskodawcy wyraźnie wskazali, że żądają dokonania zmiany przebiegu granicy pomiędzy działkami nr (...) i nr (...), na podstawie danych zawartych w operacie technicznym nr (...). Dlatego organy prawidłowo uznały, że dokonane w ramach przedmiotowego operatu ustalenie granicy działek ewid. nr (...) i nr (...) nie wywołuje żadnych zmian w danych ewidencyjnych dotyczących działki ewid. o nr (...), stanowiącą drogę dojazdową, albowiem pokrywa się z dotychczasowym stanem zarejestrowanym w operacie ewidencyjnym. Z tego powodu działka ewid. o nr (...) nie była przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego. Tym samym również zarzut naruszenia art. 28 i 10 k.p.a. nie jest zasadny.

Następnie wskazać należy, że organy obydwóch instancji wyczerpująco wskazały podstawę prawną swoich rozstrzygnięć, podjętych po ustaleniu prawidłowego stanu faktycznego. Przede wszystkim podkreślić należy, że aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewid. T., jedn. ewid. P. polegającej na zmianie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr (...) i nr (...) (bez zmiany ich powierzchni i oznaczenia) dokonał organ na podstawie stanu prawnego i obowiązujących standardów co do przebiegu i numerycznego opisu granicy ww. działek, wynikającymi ze stanu ustalonego na gruncie w dniu 9 kwietnia 2015 r., a nie na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania. Jak prawidłowo bowiem wskazał geodeta i organy, takiego stanu nie ma bowiem w sprawie, o czym świadczy nie tylko sam fakt toczącego się postępowania o zasiedzenie, ale i przebieg tego postępowania (postępowanie trwa od 2015 r., na kolejnej rozprawie będą słuchani kolejni świadkowie). Ponadto sam tryb postępowania cywilnego (postępowanie nieprocesowe) nie świadczy o braku sporu. Strony pomimo, że mogą zawrzeć ugodę, jeszcze jednak jej nie zawarły. Ponadto kwestionowanie przez skarżących istnienia sporu co do ostatniego spokojnego stanu posiadania jest nie tylko sprzeczne z oświadczeniami stron postępowania złożonymi przed geodetą, czy też z faktem toczenia się postępowania o zasiedzenie ale także z oświadczeniami samych skarżących znajdujących się w aktach administracyjnych (k. (...) akt adm.). Brak wskazania ostatniego spokojnego stanu posiadania spowodował, że aktualizacji dokonano na podstawie stwierdzonego (istniejącego) stanu prawnego. Z chwilą jego zmiany (np. wskutek zawarcia ugody sądowej czy wydania przez sąd cywilny postanowienia końcowego w sprawie o zasiedzenie) zaistnieje podstawa do wprowadzenia przez organ prowadzący ewidencję aktualizacji (zmian) w ewidencji gruntów i budynków.

W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo wskazały, opierając się na dokumentacji geodezyjnej nr (...) "Mapa uzupełniająca z aktualizacji ewidencji gruntów dz. (...), (...)" przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 27 listopada 2015 r. oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji, że tylko część parceli gruntowej I. kat. (...) weszła w skład działki ewidencyjnej nr (...), natomiast pozostała jej część utworzyła wraz z parcelą (...) działkę ewidencyjną nr (...). Wyjaśniły też, że obszar gruntu nie stanowiący przedmiotu własności jednego właściciela lub kilku współwłaścicieli, jako niespełniający warunku jednorodności prawnej, nie może stanowić działki ewidencyjnej w rozumieniu przepisu § 9 ust. 1 rozporządzenia. Dlatego w przypadku naruszenia tego przepisu zachodzą okoliczności do wyodrębnienia z takiej działki połączonych w niej nieruchomości, co wymaga dokonania czynności mających na celu ustalenie przebiegu granicy nowej działki ewidencyjnej. Organy prawidłowo wskazały przepisy prawne regulujące tryb ustalania przebiegu granic działek ewidencyjnych. Zgodnie z przepisem § 39 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034) ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli (...) tych działek, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, a zgodnie z przepisem § 39 ust. 2 ww. rozporządzenia w przypadku, gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, przebieg granic działek ewidencyjnych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli stan ten nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Natomiast, gdy spokojnego stanu posiadania nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujący te grunty ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków.

Prawidłowo też, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia własności części parceli pgr. (...), wchodzącej do działki ewidencyjnej nr (...), poprzez zasiedzenie z wniosku skarżących, organ odwoławczy wyjaśnił, że prowadzone postępowanie o zasiedzenie spornej części parceli gruntowej nie może być podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego bowiem przyszłe rozstrzygniecie w przedmiocie zmian prawa własności nie może mieć wpływu na aktualną treść operatu ewidencji gruntów, tym samym zawisłość sprawy o zasiedzenie nie jest zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował, że po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowe w sprawie o zasiedzenie nieruchomości, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków z urzędu, stosownie do przepisu § 46, wprowadzi ewentualną zmianę w operacie ewidencyjnym. Z kolei odpowiadając na zarzut naruszenia art. 89 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ I instancji rozprawy, organ odwoławczy słusznie wskazał, że jest on nieuzasadniony, gdyż żądania skarżących w swej istocie sprowadzają się do dochodzenia uprawnień właścicielskich co do części parceli katastralnej (...), a ani Starosta, ani organ odwoławczy nie jest uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie tych uprawnień. Jak kilkakrotnie wyjaśnił organ, ewidencja gruntów i budynków ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, nie rozstrzyga o prawach do gruntów, lecz jedynie je rejestruje. Przepisy art. 24 ust. 2b ustawy mówią o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie m.in. prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, czyli dokumentów, które zawierają informacje objęte ewidencją gruntów i budynków i stanowią samodzielną podstawę do ujawnienia zmiany w sposób bezsporny wynikający wprost z ich treści.

Ze względu na zarzuty skargi, które Sąd w całości uznał za niezasadne, jeszcze raz podkreślić należy, że uprawnienie do stwierdzenia nabycia prawa własności w drodze zasiedzenia, przysługuje jedynie sądowi cywilnemu a nie organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków, który jedynie rejestruje stany prawne a nie je ustala. Dlatego Starosta nie mógł w postępowaniu aktualizacyjnym ustalać stanu użytkowania przez skarżących spornej nieruchomości przy pomocy biegłych i świadków, na rozprawie administracyjnej, a następnie, jak chcieliby skarżący, wyodrębnić z działki ewid. nr (...) nową działkę (odpowiadającą części parceli gruntowej (...) o pow. (...)), nadając jej nowy numer ewidencyjny (dz. (...)) i jeszcze ustalić jej właściciela, zastępując sąd. Żaden przepis prawa geodezyjnego i kartograficznego nie upoważnia organów ewidencyjnych do dokonywania zmian skutkujących ograniczeniem praw dotychczasowych właścicieli jeżeli nie wynika to z konkretnych dokumentów stanowiących podstawę aktualizacji dotychczasowych wpisów. Organy ewidencyjne są tylko rejestratorem tych zmian prawnych, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a mogą tego dokonać wyłącznie w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe, akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów. Rejestr ma, więc charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Inaczej mówiąc, rejestr ewidencji gruntów jest jedynie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629) nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień do gruntów.

Odnosząc się natomiast do wniosku organu o odrzucenie skargi zawartego w pierwszej odpowiedzi na skargę, podnieść należy, że zgodnie z art. 53 § 4 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r., termin, o którym mowa w § 1 (tj. 30-dniowy od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie) uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi. W przedmiotowej sprawie skarżąca otrzymała zaskarżoną decyzję w dniu 14 sierpnia 2017 r., a skargę bezpośrednio do sądu wniosła w dniu 11 września 2017 r., a zatem zgodnie z ww. przepisem, termin do wniesienia skargi został zachowany. Pomimo niedoręczenia w powyższym terminie decyzji drugiemu skarżącemu - J. B., wniósł on w terminie biegnącym dla pozostałych stron, skargę (wraz z J. B.). Dlatego jego późniejsze pismo (nazwane także skargą) zostało dołączone do akt jako pismo procesowe wraz z ponowną odpowiedzią organu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.