Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1749181

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 3 czerwca 2015 r.
III SA/Kr 1213/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki.

Sentencja

Kraków, dnia 3 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 czerwca 2014 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić wniosek o ustanowienie adwokata.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 28 sierpnia 2014 r. skarżący G. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego majątek składa się piętro w starej kamienicy o powierzchni ok. 100 m2, przy czym czynsz za wynajem lokali mieszkalnych zajął komornik w związku z zadłużeniem alimentacyjnym wynoszącym ok. 140.000 zł. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Na dochód skarżącego składa się jedynie zasiłek stały w kwocie 529 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że ma przyznany umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe i leczy się na przewlekłe choroby, a na leki wydaje ok. 100 zł miesięcznie. Skarżący podał również, iż mieszka w hotelu robotniczym, a miesięczna opłata za pokój wynosi ok. 600 zł.

Postanowieniem z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1213/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Zdaniem referendarza sądowego, skarżący nadużywa instytucji prawa pomocy, gdyż inicjuje szereg spraw przed Sądem, których przedmiotem są decyzje organów wywołane zachowanie skarżącego, który nie podjął negocjacji w celu zawarcia kontraktu socjalnego. Referendarz sądowy wskazał również na wątpliwości związane z potrzebą ustanawiania pełnomocnika na etapie postępowania przed sądem I instancji.

Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się z twierdzeniami referendarza, że nadużywa prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego G. P. o ustanowienie adwokata.

Ww. rozstrzygnięcie zostało uchylone wskutek zażalenia skarżącego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OZ 190/15. Sąd drugiej instancji wskazał na potrzebę uzyskania dodatkowych wyjaśnień ze strony skarżącego co do jego sytuacji majątkowej i finansowej na podstawie art. 255 p.p.s.a.

Pismem z dnia 3 kwietnia 2015 r. WSA w Krakowie wezwał skarżącego G. P. w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy przez przedłożenie następujących dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz zobowiązań finansowych:

- kopii decyzji o przyznaniu zasiłku stałego,

- dokumentów dotyczących zobowiązań alimentacyjnych,

- dowodów wpłaty za mieszkanie w hotelu robotniczym, jak również o przedłożenie innych posiadanych dokumentów oraz wskazanie dodatkowych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i uzasadniających przyznania prawa pomocy - w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

Realizując wezwanie Sądu, G. P. przedłożył za pismem z dnia 21 kwietnia 2015 r. kopię decyzji o przyznaniu zasiłku stałego, dokumenty dotyczące zobowiązań alimentacyjnych, dowody wpłaty za mieszkanie w hotelu robotniczym.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez G. P. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 października 2014 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek - wobec uchylenia przez NSA postanowienia z dnia 12 grudnia 2014 r. - podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd w całości.

Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy.

Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona skarżąca powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zawartego w art. 246 § 1 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I FZ 378/13).

W orzecznictwie podkreśla się, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13).

W ocenie Sądu, całokształt danych, zaoferowanych przez skarżącego na poparcie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwala na jednoznaczne uznanie, że na udzielenie tego prawa skarżący zasługuje. Przedstawione przez G. P. informacje są wyrywkowe, w części gołosłowne i nie zasługują na uznanie za wiarygodne. Skarżący wskazał wprawdzie, że jego jedynym dochodem jest zasiłek stały w kwocie 529 zł, zaś na jego wydatki składają się: opłata za hotel (ok. 600 zł) i wydatki na leki (ok. 100 zł), a także przedstawił na wezwanie Sądu dokumenty te fakty potwierdzające, jednakże z zestawienia tych kwot wynika, że wydatki skarżącego przekraczają jego dochody.

Skarżący podał przy tym, że otrzymuje pomoc finansową i żywnościową od szeregu instytucji charytatywnych, ale są to jedynie twierdzenia niepoparte żadnymi dowodami, jak choćby pisemne informacje czy zaświadczenia tych podmiotów, z których wynikałoby, że istotnie fakty takie mają miejsce. Skarżący zaniechał natomiast podania informacji, czy ponosi jakiekolwiek wydatki na żywność, środki czystości, inne uzasadnione potrzeby, co nakazuje przyjąć, że wydatków takich w ogóle nie ponosi.

Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że ujawnione przez skarżącego dochody nie pokrywają faktycznie ponoszonych przez niego wydatków, a zatem skarżący korzysta z innych źródeł dochodu, których nie chce ujawnić. Skarżący wykazał wprawdzie, iż osiąga niski dochód, ale w żaden sposób nie wykazał, w jaki sposób wystarcza mu on na pokrycie jego wydatków. Wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata nie może zostać zatem uwzględniony, gdyż Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącego odnośnie do wysokości jego dochodu.

W ocenie Sądu odmowa ustanowienia skarżącemu pełnomocnika z urzędu nie wpłynie ograniczająco na jego prawo do sądu. Na obecnym etapie sprawy udział fachowego pełnomocnika nie jest niezbędny. Sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach niezależnie od zawartych w skardze wniosków i zarzutów oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 6 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczeń o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Należy mieć również na uwadze, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie może być skutkiem subiektywnego przekonania strony o tym, że bez niego nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu (wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 382/13).

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.