Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2681495

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 5 czerwca 2019 r.
III SA/Kr 1208/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.).

Sędziowie WSA: Halina Jakubiec, Hanna Knysiak-Sudyka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r., sprawy ze skargi T. O. na akt Prezydenta Miasta K z dnia 10 maja 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy z tytułu usamodzielniania się wychowanka rodziny zastępczej

I. uchyla zaskarżony akt

II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz pełnomocnika z urzędu radcy prawnego T. P. - kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 27 maja 2016 r. T. O. ur. (...) 1997 r. złożył w Urzędzie Miasta wypełniony na druku do tego przeznaczonym "wniosek w sprawie mieszkaniowej o udzielenie pomocy mieszkaniowej z tytułu usamodzielnienia wychowanka placówek opiekuńczo-wychowawczych lub rodzin zastępczych", w którym podał, że zameldowany jest w K, na stałe pod adresem Os. A, a na pobyt czasowy pod adresem Os. B. W uzasadnieniu wniosku ujawnił, że ukończył 18 lat i w dalszym ciągu przebywa w rodzinie zastępczej swojej siostry, która jest właścicielką dwupokojowego mieszkania otrzymanego w drodze darowizny od babci za dożywotnią opiekę nad babcią, przy czym siostra zajmuje wraz z nim jeden pokój. Zaznaczył też, że jego rodzice biologiczni mają mieszkanie socjalne, nie mniej z uwagi na nadużywającego alkoholu i awanturującego się ojca, który ma amputowane obie nogi oraz zamieszkiwanie innych członków rodziny nie ma możliwości zamieszkania w tym lokalu. Do wniosku dołączone jest pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej popierające jego starania o przyznanie lokalu z zasobów Gminy, z którego wynika, że wnioskodawca od 13 lat przebywa w pieczy zastępczej - rodzinie zastępczej spokrewnionej, gdzie może w dalszym ciągu przebywać do 25 roku życia celem ukończenia nauki, uczy się w liceum ogólnokształcącym dla dorosłych i w listopadzie 2015 r. podjął zatrudnienie w drukarni A na umowę zlecenie. W piśmie MOPS podał także, że wnioskodawca nie może liczyć ani na pomoc rodziny zastępczej, która otrzymuje pomoc finansową z tego Ośrodka, ani na pomoc rodziców biologicznych, którzy znajdują się w trudnej sytuacji życiowej i są klientami MOPS.

W dniu 22 marca 2018 r. T. O. złożył także na stosownym druku kolejny "wniosek w sprawie mieszkaniowej o udzielenie pomocy mieszkaniowej z tytułu usamodzielnienia wychowanka placówek opiekuńczo-wychowawczych lub rodzin zastępczych", który organ traktuje jako "aktualizację", w którym jako swój adres wskazał K Os. A i ujawnił, że oprócz niego w tym lokalu zameldowanych na pobyt stały jest 8 osób.

Pismem z dnia 10 maja 2018 r., nr (...), Prezydent Miasta K odmówił T. O. przyznania pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K z tytułu usamodzielnienia się wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych. Organ podał, że zgodnie z obowiązującą na terenie K uchwałą Nr (...) Rady Miasta K z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K oraz tymczasowych pomieszczeń, wnioski o najem gminnego lokalu rozpatrywane są w stosunku do wnioskodawców dokumentujących niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągających niskie dochody. Usamodzielniający się wychowankowie są uprawnieni do ubiegania się o najem lokalu w przypadku uprawdopodobnienia braku możliwości zamieszkania w lokalu mieszkalnym, do którego przysługuje tytuł prawny rodzicom biologicznym lub osobom pełniącym funkcję spokrewnionej rodziny zastępczej. Organ podniósł, że w wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, że siostrze wnioskodawcy A. L., stanowiącej dla niego spokrewnioną rodzinę zastępczą, przysługuje własnościowe prawo do lokalu nr (...) na os. B w K, obejmującego dwa pokoje, kuchnię i przynależności o łącznej powierzchni użytkowej 52,62 m2. Organ zaznaczył, że jest to lokal o pełnym standardzie, w którym zamieszkują 2 osoby. Zdaniem organu, z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku możliwości dalszego zamieszkiwania w tym lokalu, nie ma podstaw do zakwalifikowania go do kręgu osób ubiegających się o mieszkanie z zasobów Gminy Miejskiej K z tytułu usamodzielniania się wychowanków placówek opiekuńczo - wychowawczych lub rodzin zastępczych.

Pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. T. O. wskazał, że nie ma możliwości zamieszkania w lokalu własnościowym swojej siostry, pełniącej dla niego funkcję rodziny zastępczej, ze względu na mały metraż, gdyż jest to mieszkanie dwupokojowe zajmowane przez mającą 86 lat babkę, na której rzecz ustanowione jest prawo bezpłatnego dożywotniego użytkowania, a drugi pokój zajmuje jego siostra. W piśmie wskazał, że został on umieszczony w rodzinie zastępczej swojej siostry z uwagi na trudną sytuację życiową i ciężką chorobę ojca. Podał, że jego rodzice co prawda posiadają trzypokojowe mieszkanie, jednak ich sytuacja jest ciężka. Podał też, że pozostaje w związku z W. A., z którą ma syna J., urodzonego (...) 2018 r. i pozostającego na ich utrzymaniu. Podkreślił, iż nie widzi możliwości, aby wraz ze swoją rodziną mieszkać w lokalu rodziców czy lokalu swojej siostry.

Pismem z dnia 18 lipca 2018 r., nr (...) Prezydent Miasta K podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 10 maja 2018 r., nr (...).

Pismem z dnia 9 sierpnia 2018 r., skarżący wniósł o ponowne przeanalizowanie jego sytuacji mieszkaniowej i załatwienie jego wniosku o przyznanie mu gminnej pomocy mieszkaniowej z tytułu usamodzielnienia się jako wychowanka rodziny zastępczej w drodze decyzji. Oświadczył, że siostra A. L., właścicielka mieszkania, w którym dotychczas mieszkał nie wyraża zgody na zamieszkiwanie w lokalu stanowiącym jej własność zarówno jego jak i jego partnerki wraz z 4-ro miesięcznym dzieckiem, co uniemożliwia mu normalne tworzenie i wspieranie nowo założonej rodziny. Podniósł ponownie, że przedmiotowe mieszkanie obciążone jest prawem dożywocia na rzecz babki, która jest w podeszłym wieku, wymaga całodobowej opieki i również nie wyraża zgody na to, aby skarżący wraz z rodziną zamieszkali w tym lokalu, w szczególności z uwagi na fakt, iż jej stan zdrowia nie pozwala na wspólne zamieszkiwanie z czteromiesięcznym dzieckiem. Z kolei drugi pokój zajmuje siostra skarżącego wraz ze swym partnerem oraz jego małoletnią córką. Skarżący podkreślił, że ma dopiero 20 lat, nadal się uczy i nie stać go na wynajem innego lokalu w celu zapewnienia rodzinie należytych warunków mieszkaniowych. Zaznaczył, że odmowa przyznania mu pomocy narazi jego dziecko na skrajnie niekorzystną sytuację życiową i skutkować może bezdomnością.

Pismem z dnia 24 sierpnia 2018 r., nr (...) Prezydent Miasta K podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wskazał, że rozstrzygnięcie kwestii przyznania skarżącemu lokalu mieszkalnego w następstwie złożonego przez niego wniosku nie nastąpiło poprzez wydanie decyzji administracyjnej, albowiem z dniem 12 listopada 1994 r., na mocy ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, przestały obowiązywać przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe. Organ podał, że zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych następuje poprzez zawarcie umowy najmu z gminą jako jedną ze stron, co oznacza, że tryb administracyjno-prawny został zastąpiony drogą postępowania cywilno-prawnego, w którym spory związane ze stosunkiem najmu rozstrzygają sądy powszechne. Organ zaznaczył, że skoro postępowania w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej nie są postępowaniami administracyjnymi w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to nie jest możliwe wydanie żądanej przez skarżącego decyzji. Organ podał też, że w sprawie nie zaszły nowe okoliczności, w szczególności T. O. w dalszym ciągu nie uprawdopodobnił braku możliwości dalszego zamieszkiwania w lokalu na Os. B, nie dołączył żadnych dokumentów, a jedynie oświadczenia osób bliskich, a zatem brak podstaw do zakwalifikowania skarżącego do kręgu osób ubiegających się o mieszkanie z zasobów Gminy Miejskiej K z tytułu usamodzielniających się wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych lub rodzin zastępczych. Jednocześnie Prezydent Miasta K wskazał, że pomimo złożonego oświadczenia o niewyrażaniu zgody na zamieszkiwanie T. O. w lokalu na Os. B, na A. L. w dalszym ciągu spoczywa obowiązek alimentacyjny wynikający z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682 z późn. zm.). Organ zaznaczył, że z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 15 lutego 2016 r. wynika, że T. O. może zamieszkiwać w dotychczasowej rodzinie zastępczej pod warunkiem kontynuowania nauki do 25 roku życia, a ponadto, jest on również uprawniony do zamieszkiwania w lokalu na os. A, który obejmuje trzy pokoje, kuchnię i przynależności o łącznej powierzchni użytkowej 66,5 m2 i zamieszkiwany jest przez trzy osoby.

Pismem z dnia 4 października 2018 r. skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie mu pomocy mieszkaniowej jako wychowankowi placówki opiekuńczo wychowawczej i rodziny zastępczej i podał, jego siostra nie stanowi już dla niego rodziny zastępczej oraz nie ma obowiązku zapewniania mu bytu w sytuacji, gdy nie ma możliwości finansowych na udzielenie mu zarówno wsparcia finansowego jak i mieszkaniowego. Podniósł również, że w lokalu znajdującym się przy Osiedlu A obecnie zamieszkuje siedem osób, wśród których jest ojciec skarżącego będący osobą niepełnosprawną, poruszającą się na wózku inwalidzkim.

Pismem z dnia 9 października 2018 r., nr (...), Prezydent Miasta K podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i podkreślił, że jest ono ostateczne.

Z zaprezentowanym stanowiskiem Prezydenta Miasta K nie zgodził się T. O., który pismem z dnia 2 listopada 2018 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie przyznania pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K z tytułu usamodzielniających się wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych i zaznaczył, że w razie braku pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku pismo z dnia 2 listopada 2018 r. należy potraktować jako skargę w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegającą rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że spełnia wszystkie kryteria wymagane do uzyskania prawa do uzyskania lokalu mieszkalnego wynikające z uchwały Rady Miasta K z dnia 8 lipca 2015 r., jak również wykazał, że nie może zamieszkiwać w dotychczasowym lokalu wraz z siostrą, przedkładając w tym celu stosowne oświadczenia. Zaznaczył, że za nabyciem przez niego uprawnienia do uzyskania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy przemawia treść art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z którym jako osoba pełnoletnia przebywająca dotychczas w rodzinie zastępczej może mieszkać u tej rodziny tylko wtedy, gdy rodzina taka wyrazi na to zgodę, co nie nastąpiło. Wręcz przeciwnie, rodzina zastępcza wyraziła brak zgody co do dalszej możliwości zamieszkiwania przez skarżącego w tym lokalu. Skarżący podał, iż jego siostra A. L. nie jest jego opiekunem, a opiekunem jest od dnia 21 września 2016 r. jego brat - M. O. Podniósł, że nie może również zamieszkać w mieszkaniu na Os. A, gdyż zamieszkuje tam zbyt duża ilość osób w stosunku do powierzchni mieszkania. Wskazał ponadto, że jego sytuacja życiowa uniemożliwia mu najem mieszkania, gdyż uczy się w Centrum Kształcenia Ustawicznego oraz pracuje jako magazynier na podstawie umowy zlecenie.

Pismem z dnia 23 listopada 2018 r., nr (...), Prezydent Miasta K ponownie podtrzymał zajęte stanowisko, podkreślając, że w dalszym ciągu skarżący nie uprawdopodobnił braku możliwości dalszego zamieszkiwania w lokalu na Os. B w K. Organ zaznaczył, że nie jest istotnym w przedmiotowej sprawie, iż opiekunem usamodzielnienia skarżącego został M. O., albowiem sam skarżący, jako usamodzielniający się wychowanek pieczy zastępczej powinien uprawdopodobnić brak możliwości zamieszkiwania w lokalu, do którego przysługuje tytuł prawny A. L., która - zgodnie z dokumentami (postanowienie Sądu Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 26 listopada 2003 r., sygn. akt (...) - dołączone do wniosku z dnia 22 marca 2018 r. i pismo MOPS z dnia 15 lutego 2016 r. - dołączone do wniosku z dnia 27 maja 2016 r.) - stanowiła dla niego rodzinę zastępczą. Organ wskazał ponadto, że skarżący został uprawniony w oparciu o skierowanie Prezydenta Miasta K z 26 marca 2015 r. (znak: (...)) do zamieszkiwania w lokalu na Os. A. Organ dodał również, że obowiązek alimentacyjny wynika nie jest związany z pieczą zastępczą.

Prezydent Miasta K, zgodnie z wnioskiem T. O. zawartym w wymienionym wyżej piśmie z dnia 2 listopada 2018 r., przesłał to pismo jako skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta K wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej i podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w pismach kierowanych do skarżącego. W szczególności wskazał, że pomimo złożonych oświadczeń przez siostrę skarżącego - A. L. i babkę skarżącego H. O. - K. o niewyrażaniu zgody na zamieszkiwanie skarżącego w lokalu na Os. B, na A. L. w dalszym ciągu spoczywa obowiązek alimentacyjny wynikający z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Organ zaznaczył, że skarżący może zamieszkiwać w dotychczasowej rodzinie zastępczej pod warunkiem kontynuowania nauki do 25 roku życia, a nadto został ujęty w skierowaniu z dnia 26 marca 2015 r., nr (...) wydanym przez Prezydenta Miasta K, stanowiącym uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu na Os. A.

Pismem z dnia 24 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał złożoną skargę z dnia 2 listopad 2018 r. i powołane w niej argumenty, jednocześnie precyzując, że wnosi o uchylenie aktu Prezydenta Miasta K odmawiającego przyznania T. O. lokalu mieszkalnego z zasobu Gminy Miejskiej K z tytułu usamodzielniających się wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych oraz związanych z tym aktów oraz - w razie uznania przez Sąd, że uzasadniają to okoliczności sprawy - o zobowiązanie organu do rozstrzygnięcia sprawy w ten sposób, że organ stwierdzi spełnienie przez skarżącego kryteriów do ubiegania się o przyznanie lokalu mieszkalnego w rozumieniu Uchwały nr (...) Rady Miasta K z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K oraz tymczasowych pomieszczeń (Dz. Urz. Woj. z 2015 r., poz. 4508 z późn. zm.). Zaskarżonemu aktowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to § 11 ust. 3 pkt 3 w zw. z § 11 ust. 1 i § 1 ust. 9 pkt 3 Uchwały nr (...) Rady Miasta K z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K oraz tymczasowych pomieszczeń oraz art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998 z późn. zm.). W uzasadnieniu żądań podano, że w jednym z dwu pokoi lokalu na Os. B zamieszkuje na podstawie umowy dożywocia babka skarżącego, a w drugim - siostra skarżącego wraz z partnerem i dzieckiem. Zamieszkiwanie tam skarżącego na podstawie uprawnienia alimentacyjnego byłoby z nadmiernym uszczerbkiem dla siostry i jej rodziny. To samo dotyczy lokalu na Os. A, gdzie zamieszkuje już 7 osób. Podano, że na wykazanie okoliczności niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżący przedstawił szereg dokumentów, a pomimo tego organ bezpodstawnie uznał, że skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, przy czym z zaskarżonych aktów nie wynika, jak organ oceniłby drugą z przesłanek ubiegania się o przyznanie lokalu mieszkalnego, to jest osiąganie niskich dochodów, bowiem nie wypowiadał się w tym zakresie, przez co odmowa organu "jest niekompletnie uzasadniona". Podano także, że skarżący jest świadomy tego, że spełnianie kryteriów do ubiegania się o przyznanie lokalu nie oznacza jeszcze samego przyznania lokalu, jednak uważa, że odmówiono mu prawa do ubiegania się o przyznanie lokalu wbrew zgromadzonym dowodom.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest uzasadniona, chociaż nie do końca ze względów w niej podniesionych.

Sąd zauważa, że pismem z dnia 10 maja 2018 r., skierowanym do skarżącego T. O. przez Prezydenta Miasta T (potwierdzonym i sprecyzowanym późniejszymi pismami kierowanymi do skarżącego), Prezydent Miasta K odmówił przyznania mu pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K uznając, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w uchwale Rady Miasta K nr (...) z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (Dziennik Urzędowy Województwa z 2015 r., poz. 4508). Powyższa uchwała wraz załącznikami reguluje zasady weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K. Procedura w nich przyjęta ma charakter kilkuetapowy. Zgodnie z § 4 ust. 1-3 załącznika nr 1 uchwały, podstawą rozpatrzenia sprawy jest złożony przez osobę zainteresowaną na stosownym druku wniosek wraz z pełną dokumentacją, potwierdzony przez stosowny organ w zakresie zameldowania lub braku zameldowania wszystkich osób objętych wnioskiem. Zgodnie z § 5 ust. 1 tego załącznika, w przypadku złożenia wniosku, który nie spełnia wymogów formalnych wskazanych w § 4, organ wzywa wnioskodawcę do ich uzupełnienia. Wnioski przyjmuje i weryfikuje właściwy wydział Urzędu Miasta Krakowa (§ 7 ust. 1 załącznika nr 1). Weryfikacji podlegają wymagania formalne wniosku oraz merytoryczne. Weryfikacja merytoryczna, a zatem ocena spełnienia kryteriów udzielenia pomocy mieszkaniowej dzieli się na weryfikację wstępną uregulowaną w § 7 ust. 3 załącznika nr 1 uchwały, po której następuje etap sporządzania list mieszkaniowych. Umieszczenie na liście mieszkaniowej jest równoznaczne z uprawnieniem danej osoby do zawarcia umowy najmu (§ 5 ust. 1 załącznika nr 2). O przystąpieniu do sporządzania list mieszkaniowych zawiadamia się wszystkich wnioskodawców, którzy zostali wstępnie zakwalifikowani (§ 2 ust. 3 załącznika nr 2), a weryfikacji mającej na celu sporządzenie list mieszkaniowych podlegają wszystkie wnioski pozytywnie wstępnie zweryfikowane (§ 1 ust. 2 załącznika nr 2 uchwały). Warunkiem przejścia do kolejnych etapów weryfikacji wniosku kończących się ewentualnym umieszczeniem na ostatecznej liście mieszkaniowej jest pozytywna weryfikacja, o jakiej mowa w § 7 załącznika nr 1 uchwały. Wstępna merytoryczna weryfikacja polega na stwierdzeniu, czy wnioskodawca spełnia kryteria określone uchwałą w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K oraz tymczasowych pomieszczeń. Gdy wstępna weryfikacja merytoryczna jest dla wnioskodawcy negatywna, zastosowanie znajduje § 7 ust. 5 załącznika nr 1 uchwały, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia przez właściwy do spraw mieszkaniowych wydział Urzędu Miasta K braku spełnienia kryteriów udzielenia pomocy mieszkaniowej z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i niskich dochodów wynikających z uchwały, wnioskodawca jest o tym pisemnie zawiadamiany. Sąd w niniejszym składzie w całości popiera pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1059/18 (opubl. LEX nr 2655439), zgodnie z którym regulacja przyjęta w uchwale jako akcie prawa miejscowego bez wątpienia potwierdza władczy charakter negatywnej wstępnej merytorycznej weryfikacji wniosku skarżącego, która bez wnikania co do dalszej procedury definitywnie zamyka drogę do umieszczenia skarżącego na liście mieszkaniowej, a następnie do zawarcia umowy najmu. W konsekwencji Rada Miasta K w uchwale dotyczącej zasad wynajmowania lokali przyjęła rozbudowaną procedurę weryfikacji wniosków, w której na etapie podejmowania rozstrzygnięć w kwestii, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, przewiduje się kilka "podetapów", przy czym na każdym z nich prowadzona jest weryfikacja wniosków, a brak pozytywnej wstępnej weryfikacji wyklucza przejście do "podetapu" kolejnego. Tym samym należy stwierdzić, że przewidziana w § 7 załącznika nr 1 uchwały wstępna weryfikacja merytoryczna w przypadku odmowy kończy się pisemnym aktem, który to akt należy zakwalifikować jako dotyczący sprawy z zakresu administracji publicznej, zgodnie z zasadą przyjętą w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08. Zgodnie z tą uchwałą, działalność gminy w odniesieniu do mienia komunalnego nie opiera się wyłącznie na przepisach prawa cywilnego, ale ma także wymiar publicznoprawny, a w konsekwencji akt odmawiający zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminnego jest aktem z zakresu administracji publicznej i kończy etap postępowania obowiązującego przy udzieleniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Takie działanie nie stanowi oferty zawarcia umowy ani też negocjacji i nie ma charakteru cywilnoprawnego, ale administracyjnoprawny. Dopiero po skierowaniu do zawarcia umowy następuje drugi etap, który ze względu na kończącą go umowę najmu ma charakter cywilnoprawny. Przyjmując więc za powołaną uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów gminy może być - zgodnie z obowiązującą w gminie regulacją prawa miejscowego - poprzedzone aktem o administracyjnym charakterze, przy ocenie konkretnego działania organu jednostki samorządu terytorialnego należy uwzględnić procedurę przewidzianą w tym zakresie w uchwale w sprawie zasad wynajmowania lokali, podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Z kolei w uchwale wydanej w składzie 7 sędziów z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13 Naczelny Sąd Administracyjny porównywał zakresy obowiązywania art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., uznając że akty te, oprócz formy podjęcia, odróżnia to, czy dany akt wykazuje cechy aktu indywidualnego czy generalnego, a także czy dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa, wreszcie czy ma charakter wykonawczy, czy też kreuje nową sytuację prawną adresatów. Jeżeli tak jak w niniejszej sprawie, stanowisko organu administracji publicznej dotyczy realizacji zadania publicznego i rozstrzyga o uprawnieniu wynikającym z przepisów powszechnie obowiązujących, odnosząc się do konkretnej sytuacji określonego podmiotu, należy je zaliczyć do kategorii aktów opisanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1710/16 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1873/15).

Ze względu na stanowiska obu stron przedstawione w sprawie, Sąd stwierdza, że aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest pismo Prezydenta Miasta K z dnia 10 maja 2018 r., nr (...), skierowane do skarżącego, albowiem to w jego treści organ odmówił T. O. przyznania pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K z tytułu usamodzielnienia się wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych. Sąd jednocześnie stwierdza, że akt ten nie zawiera żadnego pouczenia o środku zaskarżenia.

Z uwagi na wniesienie skargi na powyższy akt (z dnia 10 maja 2018 r.), doręczony skarżącemu w dniu 14 maja 2018 r., dopiero w dniu 2 listopada 2018 r. Sąd zwraca uwagę na treść art. 53 § 2 p.p.s.a., który stanowi:

"Art. 53 § 2. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę."

Sąd, pomimo bezsprzecznego upływu terminu do wniesienia skargi skargę rozpoznał, albowiem uznał, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, gdyż doręczony mu akt nie zawierał pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia. Stanowisko to jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem sądownictwa administracyjnego.

Sąd zauważa, że zgodnie z § 11 ust. 1 uchwały nr (...): "Osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową są uprawnione do ubiegania się o najem lokalu w przypadku spełnienia kryterium niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz udokumentowania faktu osiągania niskich dochodów w rozumieniu niniejszej uchwały. Z kolei według § 11 ust. 3 pkt 3 tej uchwały: "Uprawnionymi do ubiegania się o najem lokalu z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych są osoby będące wychowankami placówek opiekuńczo-wychowawczych znajdujących się na terenie Gminy lub prowadzonych przez Gminę oraz rodzin zastępczych, których miejsce zamieszkania znajduje się na terenie Gminy".

Z uwagi na przytoczona wyżej treść § 11 ust. 3 pkt 3 uchwały nr (...) należy stwierdzić, że § 2 ust. 9 Załącznika nr 1 do tej uchwały precyzuje przesłanki do ustalenia uprawnienia wychowanków rodzin zastępczych w następujący sposób:

" § 2. 9. Uprawnienie, o którym mowa w § 11 ust. 3 pkt 3 niniejszej uchwały dotyczy osób:

1) przebywających w (...) rodzinie przez okres co najmniej pięciu lat (...).

2) które złożyły wniosek o pomoc mieszkaniową przed upływem dwóch lat od osiągnięcia pełnoletniości (...).

3) które nie mają możliwości zamieszkania w lokalu mieszkalnym, do którego przysługuje tytuł prawny rodzicom biologicznym lub osobom pełniącym funkcję spokrewnionej rodziny zastępczej."

W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że skarżący był od 26 listopada 2003 r. umieszczony w rodzinie zastępczej spokrewnionej (siostry), której miejsce zamieszkania znajduje się na terenie Gminy Miejskiej K. Z akt administracyjnych wynika, że złożył on wniosek o przyznanie pomocy mieszkaniowej z mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej K w dniu 27 maja 2016 r., a więc zachowując dwuletni termin określony w § 2 ust. 9 pkt 2 załącznika nr 1 do uchwały nr (...), który wobec osiągnięcia przez skarżącego pełnoletności w dniu 9 października 2015 r. upływał z dniem 9 października 2017 r.

Przedmiotem sporu stała się natomiast kwestia spełniania przez skarżącego warunku określonego w § 2 ust. 9 pkt 3 załącznika nr 1 do omawianej uchwały, tj. kwestia możliwości zamieszkania w lokalu mieszkalnym, do którego przysługuje tytuł prawny rodzicom biologicznym lub osobom pełniącym funkcję spokrewnionej rodziny zastępczej. Organ wskazywał bowiem, że skarżący ma możliwość zamieszkania albo u swojej siostry A. L., stanowiącej dla niego spokrewnioną rodzinę zastępczą w lokalu Os. B w K, albo też u swoich rodziców biologicznych w lokalu na Os. A w K i w konsekwencji nie przysługuje mu uprawnienie do uzyskania pomocy mieszkaniowej. Zdaniem Sądu, stanowisko organów nie jest poparte żadną dokumentacją, natomiast zebrane w aktach dokumenty wskazują na brak możliwości zamieszkania skarżącego zarówno w miejscu zamieszkania rodziny zastępczej, jak i w miejscu zamieszkania rodziców biologicznych.

Jak wynika ze znajdującej się w aktach dokumentacji, A. L. będącej siostrą skarżącego, przysługuje własnościowe prawo do lokalu na Os. B w K w wyniku zawartego w dniu 28 listopada 2007 r. przed notariuszem A. B. aktu notarialnego, Rep. A I Numer (...). Obejmuje ono dwa pokoje, kuchnię i przynależności o łącznej powierzchni użytkowej 52,62 m2. Zgodnie z treścią tego aktu, całe mieszkanie, a nie tylko jeden pokój, jak twierdzą to obie strony, obciążone jest prawem dożywocia na rzecz darczyńcy H. O. - K., a więc nie można przyjąć, że rodzina zastępcza, która zajmuje mieszkanie wraz z darczyńcą prawnie nim dysponuje. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, ustalanie czy lokal na Os. B w K jest lokalem o nadmiernym zaludnieniu nie jest konieczne, chociaż organ przyjmując, że takim nie jest powinien takich ustaleń dokonać, a tego nie uczynił.

Sąd zauważa, że omawiana uchwała Rady Miasta K nr (...) z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń w § 2 pkt 11 definiuje pojęcie lokalu o nadmiernym zaludnieniu stanowiąc:

" § 2. Definicje pojęć.

Określenia użyte w niniejszej uchwale oznaczają: 11) lokal o nadmiernym zaludnieniu - lokal, w którym na jedną osobę zamieszkującą z zamiarem stałego pobytu przypada mniej niż 5 m2 powierzchni pokoi;"

Sąd zwraca uwagę na to, że rodzice biologiczni skarżącego - D. O. i A. O. zamieszkują w lokalu na Os. A w K. Powierzchnia pokoi w tym mieszkaniu wynosi 42,4 m2. Obie strony - skarżący T. O. i Prezydent Miasta K podają różne ilości osób w nim zamieszkałych, nie precyzując, z jakiej dokumentacji i z jakiej daty ilości te wynikają. Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się skierowanie do zamieszkania w tym lokalu z dnia 26 marca 2015 r., nr (...) wydane przez Prezydenta Miasta K wskazujące na uprawnienia do tego lokalu 9 osób, gdyż oprócz rodziców biologicznych skarżącego uprawnionych jest jeszcze 7 osób, w tym skarżący. Z matematycznego wyliczenia wynika, że lokal, do którego przysługuje skarżącemu uprawnienie jest lokalem o nadmiernym zaludnieniu, o którym mowa w § 2 pkt 11 uchwały Nr (...), gdyż powierzchnia pokoi - 42,4 m2 podzielona prze ilość osób - 9 wynosi 4,7 m2 na osobę, a więc poniżej 5 m2 na osobę. Z jakiego względu organ dokonał innych obliczeń w akcie nie wyjaśniono.

Ma rację, zdaniem Sądu, skarżący zarzucając, że z zaskarżonego aktu nie wynika, jak organ oceniłby drugą z przesłanek ubiegania się o przyznanie lokalu mieszkalnego, to jest osiąganie niskich dochodów, bowiem w tym zakresie organ w ogóle się nie wypowiedział, co powoduje stwierdzenie Sądu, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy.

Sąd zwraca uwagę na to, że zgodnie z załącznikiem nr 3 do omawianej uchwały Nr (...) Rady Miasta K, obejmującym Kwestionariusz kwalifikacji punktowej warunków socjalno - mieszkaniowych, kryteria socjalne i zdrowotne punktowane są zaledwie kilkoma punktami, najczęściej od 1 do 3, a wyjątkowo 30, gdy tymczasem wnioskodawca będący wychowankiem rodziny zastępczej, jak w niniejszej sprawie, otrzymuje z tego tytułu aż 60 pkt, co niewątpliwie stawia go w pozycji uprzywilejowanej do ustalenia jego uprawnień do przyznania lokalu z zasobów Gminy K.

Na marginesie Sąd zauważa, że nie ma racji Prezydent Miasta K wskazując na wynikający z obowiązku alimentacyjnego obowiązek krewnych T. O. do przyjęcia skarżącego do mieszkania, które zajmują. Organ takiego przepisu nie wskazał i - co Sąd podkreśla - takiego konkretnie obowiązku przepisy nie przewidują. Sąd zauważa także, że skarżący ma już na utrzymaniu małoletniego syna i w zakresie tej okoliczności organ także się nie wypowiedział.

Sąd zwraca uwagę organów na treść art. 153 p.p.s.a., który stanowi:

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta K będzie miał na względzie przedstawioną wyżej ocenę prawną oraz przedstawione wskazania. W szczególności organ ten wyjaśni stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem treści zgromadzonych w aktach dokumentów (aktu notarialnego umowy darowizny lokalu na Os. B w K wraz z ustanowieniem dożywocia czy skierowania ustalającego uprawnienia osób do lokalu na Os. B w K), a także wyjaśni, na podstawie jakich dokumentów przyjmuje konkretne stanowisko, z jakich powodów i na podstawie jakich przepisów. Stwierdzone braki w tym zakresie miały istotny wpływ na wynik postępowania.

A zatem Sąd na mocy wskazanych wyżej przepisów uchwały Nr (...) Rady Miasta K oraz art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt - jak w pkt I wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a., określając ich wysokość na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68) - jak w pkt II wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.