Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1531803

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 28 maja 2014 r.
III SA/Kr 111/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak.

Sędziowie WSA: Janusz Kasprzycki Janusz Bociąga (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skarg M. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2013 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku okresowego z dnia 25 października 2013 r. nr (...) z dnia 25 października 2013 r. nr (...) z dnia 25 października 2013 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego

I.

uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji,

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego D. G. Kancelaria Radcy Prawnego ul. (...) w K kwotę 960,00 (słownie: dziewięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.

Uzasadnienie faktyczne

| |

|Uzasadnienie |

| |

|1/ Prezydent Miasta decyzją z dnia (...) 2013 r. nr (...) działając na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust.|

|1 pkt 4, art. 38, art. 102, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 104 i art. 107 k.p.a., a |

|także § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń |

|pieniężnych z pomocy społecznej odmówił przyznania M. S. świadczenia w formie zasiłku okresowego. |

|Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2013 r. nr (...) utrzymało tą decyzję w mocy. |

| |

|2/ Prezydent Miasta decyzją z dnia (...) 2013 r. nr (...) działając na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust.|

|2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 104 i |

|art. 107 k.p.a., a także § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych |

|oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej odmówił przyznania M. S. świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na |

|dofinansowanie do zakupu żywności. |

|Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2013 r. nr (...) utrzymało tą decyzję w mocy. |

| |

|3/ Prezydent Miasta decyzją z dnia (...) 2013 r. nr (...) działając na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 |

|ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 104 |

|i art. 107 k.p.a., a także § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych |

|oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej odmówił przyznania M. S. świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na |

|zakup odzieży i obuwia, środków higienicznych i czystości, zakup okularów, na uregulowanie opłat za prąd i gaz (I - IV 2013 r.). |

|Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2013 r. nr (...) utrzymało tą decyzję w mocy. |

| |

|4/ Prezydent Miasta decyzją z dnia (...) 2013 r. nr (...) działając na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust.|

|2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 104 i |

|art. 107 k.p.a., a także § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych |

|oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej odmówił przyznania M. S. świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na |

|dofinansowanie do pobytu w sanatorium oraz kosztów przejazdu. |

|Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2013 r. nr (...) utrzymało tą decyzję w mocy. |

|Prezydent Miasta w decyzjach stwierdził, że M. S. nie spełnia kryterium dochodowego oraz nie współpracuje z Ośrodkiem Pomocy |

|Społecznej. |

|Od powyższych decyzji Prezydenta Miasta M. S. złożył odwołanie podnosząc, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa, są |

|sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i naruszają prawa odwołującego się wynikające z Konstytucji RP. Dodał odwołujący się, że |

|spełnia kryteria dotyczące przyznania pomocy z MOPS, od 2008 r. nie posiada żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu, a nadto jest|

|osobą niepełnosprawną, bez środków na życie, leczenie i zaległościami finansowymi wobec osób fizycznych i prawnych. Podniósł, że źle |

|został obliczony jego dochód w maju 2013 r. stwierdził, że współpracował z pracownikami socjalnymi, składał wyjaśnienia organom. |

|Natomiast pożyczkę otrzymał w kwietniu 2013 r. |

|Nie uwzględniając argumentów skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wyżej wymienionych decyzji stwierdziło, że |

|zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.|

|Niemniej jednak pomoc taka może zostać udzielona jedynie osobom, które spełniają kryterium dochodowe określone w przepisie art. 8 ust. |

|1 ustawy. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów |

|dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie 542 |

|zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że M. S. jest osobą samotnie gospodarującą, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym |

|stopniu niepełnosprawności. Jego dochód w maju 2013 r., czyli w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, wynosił 920,40 zł. |

|Na dochód ten złożył się dodatek mieszkaniowy w wysokości 157,82 zł, czynsz regulowany przez żonę w wysokości 238,88 zł, a także |

|opłacone prze osoby trzecie koszty pobytu i dojazdu do sanatorium w wysokości 523,70 zł. |

|Odnosząc się do zarzutów odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż kwoty 238,88 zł i 523,70 zł powinny zostać |

|doliczone do dochodu, gdyż były to pożyczki. Kolegium wskazało, że w myśl przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód|

|uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, |

|jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. |

|Przepis art. 8 ust. 4 ustawy stanowi zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu. W katalogu tym nie znajduje się |

|pożyczka, stąd też należało ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy. Niewątpliwie również dodatek mieszkaniowy stanowi |

|dochód strony. W konsekwencji należy stwierdzić, że organ I instancji prawidłowo ustalił dochód M. S., dlatego też nie istniała |

|możliwość przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. |

|Organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej jest zobowiązany do respektowania ogólnych zasad przewidzianych w ustawie o pomocy |

|społecznej. W myśl art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu |

|umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne |

|uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednocześnie przepis art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wprowadza wymóg dostosowywania |

|rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności rozpoznawanej sprawy, a więc również sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się|

|osoba wnioskująca o przyznanie pomocy. |

|Zdaniem organu odwoławczego wątpliwości budzi sytuacja finansowa M. S., o czym świadczą m.in. zaświadczenia z Urzędu Skarbowego z |

|których wynika, że przychód w 2011 r. wyniósł 104 895,68, także strona nie współdziała z organem przyznającym świadczenia z pomocy |

|społecznej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego obowiązek współdziałania obejmuje również współdziałanie w dokładnym |

|wyjaśnieniu sytuacji finansowej strony. M. S. nie wyjaśnił sprawy środków zgromadzonych na rachunku w Domu Maklerskim (...), który był |

|prowadzony do maja 2012 r., ponadto w toku wcześniejszych postępowań nie ujawnił, że w okresie od maja 2009 r. do lutego 2012 r. |

|pobierał od żony G. S. zabezpieczenie w wysokości 150 zł miesięcznie. |

|Na powyższe rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. S. złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o|

|ich uchylenie. |

|Zaskarżonym decyzjom zarzucił: naruszenie przepisów procedury administracyjnej: art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony prawa do |

|wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów; art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie pomocy przez organ i |

|niezbędnych wyjaśnień w zakresie obowiązującego prawa; art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji pomimo, niepełnego wyjaśnienia |

|stanu faktycznego sprawy oraz niezebraniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego; błąd w ustaleniach faktycznych odnośnie |

|ustalenia dochodu; skarżący wskazał, że kluczowe dla niniejszego postępowania było wyjaśnienie czy posiadał środki finansowe, |

|tymczasem organ I instancji tego nie wyjaśnił i bezpodstawnie przyjął, że takimi środkami skarżący dysponował. Zarzucił również |

|organowi odwoławczemu powielanie błędów organu I instancji oraz lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonych decyzji. W |

|pozostałym zakresie powtórzył skarżący argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji. |

|W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o ich oddalenie. |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem połączył sprawy o sygnaturach akt III SA/Kr 111/14, III SA/Kr 112/14, III SA/Kr 113/14, |

|III SA/Kr 114/14 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. |

| |

Uzasadnienie prawne

|Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

| |

|Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, |

|zwana dalej ustawą p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do |

|przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta |

|sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. |

|Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W |

|ramach tej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. |

|Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż sąd podziela stanowisko organu, że pożyczka stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 4 |

|ustawy. Przepis ten niewątpliwie określa zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu, W katalogu tym nie znajduje |

|się pożyczka, stąd też należałoby ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy. Problem jednak dotyczy miesiąca, w którym |

|pożyczka została uzyskana, a co do tej okoliczności nie zostały wyjaśnione wątpliwości. |

|Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z|

|2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w celu zaspokojenia |

|niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl ust. 2 natomiast zasiłek celowy może być przyznany w |

|szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku|

|domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. |

|Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78|

|i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby |

|samotnie gospodarującej". Przy czym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w|

|przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie |

|stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne |

|określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w|

|odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy). |

|Słusznie zauważyły organy administracji obu instancji, że z użytego w treści zawartego w ustawie sformułowania: "może być przyznany" |

|wynika, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego. Okoliczność ta, nie oznacza |

|automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w sytuacji nawet spełnienia przez nią kryteriów ustawowych. |

|Działanie w ramach uznania administracyjnego doznaje jednak ograniczenia przepisami artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a. zobowiązujących organy |

|administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia |

|sprawy. |

|Nie uczyniły zadość temu obowiązkowi organy orzekające w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy |

|nie ustalił poddającej się kontroli sądu sytuacji materialnej skarżącego, a w szczególności nie odniósł się do kwestionowanego przez |

|skarżącego miesiąca, w którym otrzymał pożyczki na dojazd do sanatorium i na dopłatę do sanatorium. |

|Skarżący twierdzi, że było to w miesiącu kwietniu 2013 r. Organy odwoławczy zupełnie pomija tą kwestię, przyjmując, że był to maj 2013|

|r. |

|Nie jest jasna wysokość czynszu, która stanowi dochód skarżącego, czynsz jest regulowany z dodatku mieszkaniowego i przez żonę. Żona |

|zatem reguluje różnicę między czynszem a dodatkiem mieszkaniowym a nie cały czynsz, jak przyjmuje to organ. W obu przypadkach mogło |

|dojść do zawyżenia dochodu skarżącego. Niezrozumiałym jest również, dlaczego organy skoncentrowały się jedynie na przychodzie |

|skarżącego uzyskanym w 2011 r. oraz że organy w żaden sposób w tym kontekście, nie ustosunkowały się do treści pisma Naczelnika Urzędu|

|Skarbowego (...) z dnia 15 maja 2012 r., z którego wynika, iż w 2011 r. skarżący nie uzyskał dochodu, szczególnie w sytuacji, gdy |

|skarżący pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywych zeznań oświadczył, że żadnych dochodów nie posiadał, a w aktach znajduje |

|się pismo z 1 października 2012 r. z którego wynika, że w dniu 31 maja 2012 r. rachunek inwestycyjny skarżącego został zamrożony ze |

|stanem zerowym konta. |

|Na wezwanie organu o udzielenie informacji o stanie rachunku przed jego zamrożeniem oraz dokonywanych na nim operacji w okresie od |

|stycznia do maja 2012 r. skarżący udzielił odpowiedzi pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Wedle |

|organu wyjaśnienia skarżącego o nieposiadaniu żadnych rachunków inwestycyjnych i zakończeniu działalności inwestycyjnej są |

|niewiarygodne z tym, że brak jest przekonywującego uzasadnienia tej oceny, zwłaszcza, że skarżący mieszka w zaniedbanym lokalu |

|wymagającym generalnego remontu oraz posiada zaległe opłaty za media (k-967). |

|Niepotwierdzone dowodami wątpliwości organów odnośnie nieujawnionych źródeł dochodów skarżącego uzyskanych w 2011 r. nie mogą być |

|wiarygodną przesłanką odmowy pomocy społecznej w przyszłości skoro istnieją inne dowody, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji |

|materialnej i zdrowotnej. Okoliczności te przecież mogą wskazywać, że środki finansowe uzyskane, jeśli takie skarżący uzyskał, z |

|giełdy faktycznie nie pozostawały do dyspozycji skarżącego. |

|Nie można twierdzić, że skarżący nie współpracuje z organami skoro w niniejszej sprawie składał stosowne oświadczenia na żądanie |

|organu. |

|Organy zobowiązane są wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego wskazać kryteria, jakimi kierowały się podejmując określone |

|rozstrzygnięcie, gdyż te podlegają właśnie ocenie sądu administracyjnego. Organy administracji wydały zatem decyzję nie wyjaśniwszy w |

|sposób staranny i wszechstronny istotnych dla sprawy okoliczności. Nie umotywowały też w sposób prawidłowy podjętego rozstrzygnięcie. |

|Takie uchybienia usprawiedliwiają postawienie organom zarzutu przekroczenia ram uznania administracyjnego. |

|Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji winien zastosować się do podanych powyżej wskazówek, aby nie narazić się na ponowny |

|zarzut uchybienia przepisom prawa. |

|Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak sentencji wyroku. |

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 z późn. zm.), określając ich wysokość na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.