Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1531802

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 28 maja 2014 r.
III SA/Kr 110/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak.

Sędziowie WSA: Janusz Kasprzycki Janusz Bociąga (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2013 r. nr (...) w przedmiocie zasiłku stałego

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji,

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego D. G. Kancelaria Radcy Prawnego ul. (...) w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta decyzją z dnia (...) 2013 r. nr (...) działając na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 6 pkt 7, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 36 pkt 1 lit. a, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 6, art. 101, art. 102, art. 104 ust. 1, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 104 i art. 107 k.p.a., a także § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej odmówił przyznania M. S. świadczenia w formie zasiłku stałego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2013 r. nr (...) utrzymało tą decyzję w mocy.

| Prezydent Miasta stwierdził, że M. S. nie spełnia kryterium dochodowego oraz nie współpracuje z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. |

|Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta M. S. złożył odwołanie podnosząc, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, jest |

|sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i narusza prawa odwołującego się wynikające z Konstytucji RP. Dodał odwołujący się, że |

|spełnia kryteria dotyczące przyznania pomocy z MOPS, od 2008 r. nie posiada żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu, a nadto jest|

|osobą niepełnosprawną, bez środków na życie, leczenie i zaległościami finansowymi wobec osób fizycznych i prawnych. Podniósł, że źle |

|został obliczony jego dochód w maju 2013 r. stwierdził, że współpracował z pracownikami socjalnymi, składał wyjaśnienia organom. |

|Natomiast pożyczkę otrzymał w kwietniu 2013 r. |

|Nie uwzględniając argumentów skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji stwierdziło, że |

|zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.|

|Niemniej jednak pomoc taka może zostać udzielona jedynie osobom, które spełniają kryterium dochodowe określone w przepisie art. 8 ust. |

|1 ustawy. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów |

|dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie 542 |

|zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że M. S. jest osobą samotnie gospodarującą, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym |

|stopniu niepełnosprawności. Jego dochód w maju 2013 r., czyli w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, wynosił 920,40 zł. |

|Na dochód ten złożył się dodatek mieszkaniowy w wysokości 157,82 zł, czynsz regulowany przez żonę w wysokości 238,88 zł, a także |

|opłacone prze osoby trzecie koszty pobytu i dojazdu do sanatorium w wysokości 523,70 zł. |

|Odnosząc się do zarzutów odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż kwoty 238,88 zł i 523,70 zł powinny zostać |

|doliczone do dochodu, gdyż były to pożyczki, Kolegium wskazało, że w myśl przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód |

|uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, |

|jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. |

|Przepis art. 8 ust. 4 ustawy stanowi zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu, W katalogu tym nie znajduje się |

|pożyczka, stąd też należało ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy. Niewątpliwie również dodatek mieszkaniowy stanowi |

|dochód strony. Stwierdzono, że organ I instancji prawidłowo ustalił dochód M. S., dlatego też nie istniała możliwość przyznania |

|zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. |

|Organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej jest zobowiązany do respektowania ogólnych zasad przewidzianych w ustawie o pomocy |

|społecznej. W myśl art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu |

|umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne |

|uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednocześnie przepis art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wprowadza wymóg dostosowywania |

|rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności rozpoznawanej sprawy, a więc również sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się|

|osoba wnioskująca o przyznanie pomocy. |

|Zdaniem organu odwoławczego wątpliwości budzi sytuacja finansowa M. S., o czym świadczą m.in, zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, z |

|których wynika, że przychód w 2011 r. wyniósł 104 895,68, także strona nie współdziała z organem przyznającym świadczenia z pomocy |

|społecznej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego obowiązek współdziałania obejmuje również współdziałanie w dokładnym |

|wyjaśnieniu sytuacji finansowej strony. M. S. nie wyjaśnił sprawy środków zgromadzonych na rachunku w Domu Maklerskim (...), który był |

|prowadzony do maja 2012 r., ponadto w toku wcześniejszych postępowań nie ujawnił, że w okresie od maja 2009 r. do lutego 2012 r. |

|pobierał od żony G. S. zabezpieczenie w wysokości 150 zł miesięcznie. |

|Na powyższe rozstrzygnięcie M. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej uchylenie. |

|Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów procedury administracyjnej: art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony prawa do |

|wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów; art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie pomocy przez organ i |

|niezbędnych wyjaśnień w zakresie obowiązującego prawa; art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji pomimo, niepełnego wyjaśnienia |

|stanu faktycznego sprawy oraz niezebraniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego; art. 73 k.p.a. poprzez niewydanie odpisów z akt |

|sprawy; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że uwidoczniony|

|na rachunku maklerskim przychód był dochodem i że skarżący mógł swobodnie dysponować tymi środkami, jak również poprzez "całkowitą |

|swobodę w ocenie dowodów" i naruszenie reguł uznania administracyjnego; naruszenie Konstytucji RP, Karty Praw Osób Niepełnosprawnych |

|jak również naruszenie zasad współżycia społecznego. Wskazał, że kluczowe dla niniejszego postępowania było wyjaśnienie czy posiadał |

|środki finansowe, tymczasem organ I instancji tego nie wyjaśnił i bezpodstawnie przyjął, że takimi środkami skarżący dysponował. |

|Zarzucił również organowi odwoławczemu powielanie błędów organu I instancji oraz lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonej |

|decyzji. W pozostałym zakresie powtórzył skarżący argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji. |

|W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie |

Uzasadnienie prawne

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: |

|Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, |

|zwana dalej ustawą p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do |

|przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta |

|sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. |

|Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W |

|ramach tej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. |

|Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż sąd podziela stanowisko organu, że pożyczka stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 4 |

|ustawy. Przepis ten niewątpliwie określa zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu. W katalogu tym nie znajduje |

|się pożyczka, stąd też należałoby ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy. Problem jednak dotyczy miesiąca, w którym |

|pożyczka została uzyskana, a co do tej okoliczności nie zostały wyjaśnione wątpliwości. |

|Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z|

|2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w celu zaspokojenia |

|niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl ust. 2 natomiast, zasiłek celowy może być przyznany w |

|szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku|

|domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. |

|Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78|

|i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby |

|samotnie gospodarującej". Przy czym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w|

|przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie |

|stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne |

|określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w|

|odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy). |

|Słusznie zauważyły organy administracji obu instancji, że z użytego w treści zawartego w ustawie sformułowania: "może być przyznany" |

|wynika, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego. Okoliczność ta, nie oznacza |

|automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w sytuacji nawet spełnienia przez nią kryteriów ustawowych. |

|Działanie w ramach uznania administracyjnego doznaje jednak ograniczenia przepisami artykułów 7 i 77 § 1 k.p.a. zobowiązujących organy |

|administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia |

|sprawy. |

|Nie uczyniły zadość temu obowiązkowi organy orzekające w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy |

|nie ustalił poddającej się kontroli sądu sytuacji materialnej skarżącego, a w szczególności nie odniósł się do kwestionowanego przez |

|skarżącego miesiąca, w którym otrzymał pożyczki na dojazd do sanatorium i na dopłatę do sanatorium. |

|Skarżący twierdzi, że było to w miesiącu kwietniu 2013 r. Organ odwoławczy zupełnie pomija tą kwestię, przyjmując, że był to maj 2013 |

|r. |

|Nie jest jasna wysokość czynszu, która stanowi dochód skarżącego, czynsz jest regulowany z dodatku mieszkaniowego i przez żonę. Żona |

|zatem reguluje różnicę między czynszem a dodatkiem mieszkaniowym a nie cały czynsz, jak przyjmuje to organ. W obu przypadkach mogło |

|dojść do zawyżenia dochodu skarżącego. Niezrozumiałym jest również, dlaczego organy skoncentrowały się jedynie na przychodzie |

|skarżącego uzyskanym w 2011 r. oraz że organy w żaden sposób w tym kontekście nie ustosunkowały się do treści pisma Naczelnika Urzędu |

|Skarbowego z dnia 15 maja 2012 r., z którego wynika, iż w 2011 r. skarżący nie uzyskał dochodu, szczególnie w sytuacji, gdy skarżący |

|pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywych zeznań oświadczył, że żadnych dochodów nie posiadał, a w aktach znajduje się pismo|

|z 1 października 2012 r. z którego wynika, że w dniu 31 maja 2012 r. rachunek inwestycyjny skarżącego został zamrożony ze stanem |

|zerowym konta. |

|Na wezwanie organu o udzielenie informacji o stanie rachunku przed jego zamrożeniem oraz dokonywanych na nim operacji w okresie od |

|stycznia do maja 2012 r. skarżący udzielił odpowiedzi pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Wedle |

|organu wyjaśnienia skarżącego o nieposiadaniu żadnych rachunków inwestycyjnych i zakończeniu działalności inwestycyjnej są |

|niewiarygodne z tym, że brak jest przekonywującego uzasadnienia tej oceny, zwłaszcza, że skarżący mieszka w zaniedbanym lokalu |

|wymagającym generalnego remontu oraz posiada zaległe opłaty za media (k-967). |

|Niepotwierdzone dowodami wątpliwości organów odnośnie nieujawnionych źródeł dochodów skarżącego uzyskanych w 2011 r. nie mogą być |

|wiarygodną przesłanką odmowy pomocy społecznej w przyszłości skoro istnieją inne dowody, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji |

|materialnej i zdrowotnej. Okoliczności te przecież mogą wskazywać, że środki finansowe uzyskane, jeśli takie skarżący |

|uzyskał z giełdy, faktycznie nie pozostawały do dyspozycji skarżącego. Nie można twierdzić, że skarżący nie współpracuje z organami |

|skoro w niniejszej sprawie składał stosowne oświadczenia na żądanie organu. |

|Organy zobowiązane są wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego wskazać kryteria jakimi kierowały się podejmując określone |

|rozstrzygnięcie, gdyż te podlegają właśnie ocenie sądu administracyjnego. Organy administracji wydały zatem decyzję nie wyjaśniwszy w |

|sposób staranny i wszechstronny istotnych dla sprawy okoliczności. Nie umotywowały też w sposób prawidłowy podjętego rozstrzygnięcie. |

|Takie uchybienia usprawiedliwiają postawienie organom zarzutu przekroczenia ram uznania administracyjnego. |

|Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji winien zastosować się do podanych powyżej wskazówek, aby nie narazić się na ponowny |

|zarzut uchybienia przepisom prawa. |

|Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak sentencji wyroku. |

| |

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.