Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2188216

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 16 grudnia 2016 r.
III SA/Gl 832/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kandut.

Sędziowie WSA: Małgorzata Jużków (spr.), Iwona Wiesner.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2016 r. przy udziale - sprawy ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej

1)

uchyla zaskarżoną decyzję;

2)

zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Katowicach na rzecz H. S. kwotę 5.897 zł (słownie: pięć tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego;

3)

oddala wniosek uczestnika postępowania G. G. o zwrot kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z (...) r., nr (...) Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z (...) r., nr (...) wymierzającą G. G. i H. S. karę pieniężną w kwocie 36 000,00 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 - dalej jako op) oraz art. 2 ust. 3 i 4, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm. - dalej jako ugh).

Rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym.

H. S. prowadzi działalność gospodarczą w lokalu "(...)" w K. (...) r. funkcjonariusze celni przeprowadzili w lokalu tym kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych w trakcie której ujawnili 3 automaty: MULTI GAMES nr (...), MULTI GAMES nr (...) i HOT SLOT nr (...). Jeden z nich był włączony i gotowy do gry, dwa pozostałe uruchomiono na żądanie kontrolujących. Dalsze czynności kontrolne wykazały, że gry urządzane na automatach są grami losowymi, organizowanymi w celach komercyjnych. H. S., jako właściciel lokalu, w dniu kontroli jednoznacznie wskazał, że właścicielem automatów jest G. G. Na potwierdzenie tego stanowiska okazał 3 umowy najmu części powierzchni lokalu z 1 sierpnia 2013 r. (każda dotyczy jednego automatu), których załącznik stanowił wyciąg z opinii biegłego Z. S. z (...) r., że automaty te nie podlegają ustawie o grach hazardowych, gdyż są urządzeniem czasowo-zręcznościowym. Na automatach przeprowadzono gry kontrolne, które zostały opisane w Protokole kontroli w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych nr (...). Kontrolujący dokonali również oględzin automatów i stwierdzili, że na każdym zainstalowana jest gra POKER w różnych wariantach (AMERICAN, EXTRA).

Ponadto eksperyment w postaci gry kontrolnej wykazał, że sporne urządzenia spełniają definicję automatu do gry w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych (art. 2 ust. 3 i 4 ugh), albowiem wynik gry nie zależał od umiejętności czy sprawności grającego lecz od programu komputerowego, na który grający nie miał żadnego wpływu. W konsekwencji organ 5 lutego 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia G. G. i H. S. kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry.

Postępowanie wykazało, że automaty były eksploatowane bez koncesji (art. 6 ust. 1 ugh), poza kasynem. W poczet materiału dowodowego organ zaliczył dowody zgromadzone w postępowaniu karnoskarbowym prowadzonym pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w C., w tym opinię biegłego R. R. z (...) r. oraz protokół kontroli z 26 sierpnia 2016 r. Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji z 31 lipca 2015 r., którą wymierzono G. G. i H. S. karę pieniężną w kwocie 36 000,00 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem G. G. złożył odwołanie, w którym wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Organowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie:

- art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 6 ust. 4 ugh przez nałożenie kary pieniężnej na osobę fizyczna bez podstawy prawnej, gdyż może ona ponosić jedynie odpowiedzialność karnoskarbową z art. 107 § 1 k.k.s.,

- art. 8 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz.UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, z późn. zm.) oraz § 4,5,8, 10 w zw. z § 2 pkt 1a, 2, i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych w związku z art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, które jako bezpośrednio powiązane mają charakter techniczny i podlegały notyfikacji, którego to wymogu nie dopełniono, a w konsekwencji przepisy te nie mogą być stosowane,

- art. 2 ust. 6 i ust. 7 ugh i pominiecie kompetencji Ministra Finansów do określenia w drodze decyzji czy urządzenie spełnia wymogi art. 2 ust. 1-5 ugh;

- art. 122 i 187 § 1 op w zw. z art. 197 op przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia wymagającego wiadomości specjalnych, oparcie się na dowodach z kontroli i postępowania karnoskarbowego, a to przez naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego (art. 122 i 187 § 1 w zw. z art. 197 op);

- art. 191 op w zw. z art. 2 ust. 5 ugh przez błędna ocenę materiału dowodowego przez pryzmat przeprowadzonych eksperymentów przez funkcjonariuszy celnych a nie opinię wskazanej przez Ministra Finansów jednostki badającej,

- ar. 199 op przez nieprzesłuchanie skarżącego oraz art. 291 § 1 i 4 op przez niedoręczenie G. G. protokołu kontroli i uniemożliwienie mu ustosunkowania się do jej ustaleń.

Uzasadnienie odwołania stanowiło rozwinięcie powyższych zarzutów, z przywołaniem licznych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE, sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego.

Odwołanie wniósł również H. S. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji opierając się na braku notyfikacji zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o grach hazardowych.

Po rozpatrzeniu zarzutów skarżących Dyrektor Izby Celnej decyzją z (...) r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powołując się na art. 8 ugh organ odwoławczy wskazał, że postępowanie dowodowe prowadzone jest zgodnie z regułami określonymi w ustawie Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przypomniał, że ustawa o grach hazardowych określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych. Zgodnie z art. 2 ust. 3, 4 i 5 ugh grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Przez ośrodek gier - rozumie się kasyno gry - jako wydzielone miejsce, w którym prowadzi się gry cylindryczne, gry w karty, gry w kości lub gry na automatach, na podstawie zatwierdzonego regulaminu, przy czym minimalna łączna liczba urządzanych gier cylindrycznych i gier w karty wynosi 4, a liczba zainstalowanych automatów wynosi od 5 do 70 sztuk (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ugh). Działalność w powyższym zakresie może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry (art. 6 ust. 1 ugh). Natomiast karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Jej wysokość stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh wynosi 12 000 zł od każdego automatu.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że istotnym zagadnieniem przy wymierzaniu kary pieniężnej jest ustalenie osoby urządzającej grę poza kasynem oraz spełnienie przez dane urządzenie wymogów automatów w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, czyli czy gry w nich zainstalowane wypełniają definicję art. 2 ust. 3, ust. 4 lub ust. 5 ugh.

Z zebranego materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli wynikało, że w lokalu "(...)" udostępniane były grającym 3 urządzenia elektroniczne: MULTI GAMES nr (...), MULTI GAMES nr (...) i HOT SLOT nr (...) stanowiące własność G. G., który zainstalował je w lokalu prowadzonym przez H. S. na podstawie umowy dzierżawy powierzchni 1 m2, odrębnie dla każdego automatu. Świadczenie było odpłatne. Za urządzającego organ uznał również H. S., gdyż udostępniał on grającym automaty, poinstruował pracownicę (Ewę Paduch) o sposobie ich obsługi i za jej pośrednictwem realizował ich obsługę (włączanie i wyłączanie) oraz ewidencję wygranych przez graczy punktów w celu późniejszych wypłat pieniężnych.

Organ podkreślił, że na podstawie przeprowadzonej gry kontrolnej na każdym z automatów ustalono, że gry w nich zainstalowane mają charakter losowy i nie są zależne od umiejętności i sprawności grającego, gdyż ustawienie wyświetlanych bębnów z różnymi symbolami figur po rozegraniu każdej z gier odbywa się losowo i gracz nie ma wpływu na ich ustawienie. Dodatkowo potwierdzają powyższe umieszczona na automacie gry; POKER, AMERIKAN POKER. Automaty nie wypłacają bezpośrednio pieniędzy, jednak pozwalają na uzyskanie wygranych rzeczowych, tj. punktów pozwalających na kontynuację gry bez konieczności ponownego kredytowania automatu. Wyniki gier są nieprzewidywalne dla grającego, gdyż po naciśnięciu klawisza START wprowadzane są w bardzo szybki ruch 3 bębny z kolorowymi symbolami uwidocznione na ekranie monitora, które zatrzymują się samoczynnie. Naciśnięcie tego klawisza powoduje pomniejszenie stanu licznika BANK o wartość zgodną z wybraną stawką. Wynik eksperymentu potwierdziła dodatkowo opinia biegłego R. R. pozyskana z postępowania karnoskarbowego.

Powyższe ustalenia dały podstawę do stwierdzenia, że sporne urządzenia są automatem do gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, bowiem spełnia przesłanki określone w art. 2 ust. 3, w związku z art. 2 ust. 4 wyżej powołanej ustawy.

Nie jest sporne, że G. G. ani H. S. nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna, o której mowa w art. 6 ust. 1 ugh.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że uprawnienie Ministra Finansów do rozstrzygania w trybie art. 2 ust. 6 ugh, tj. w drodze decyzji, charakteru gier oraz zakładów wzajemnych, nie oznacza, że w każdym przypadku urządzania gier Minister Finansów ma obowiązek wydać decyzję, o której mowa w tym przepisie. Ustawa o grach hazardowych wprowadza definicje poszczególnych gier czy zakładów wzajemnych, które wskazują cechy je charakteryzujące. A zatem organ celny, ustalając przebieg gry w oparciu o zebrany materiał (grę kontrolną, opinie biegłego) jest w stanie stwierdzić, czy dana gra wyczerpuje znamiona gry na automatach, bowiem zostały one jasno i precyzyjnie określone w ustawie o grach hazardowych (art. 2 ust. 3-5) i jedynie w przypadku wątpliwości winien wystąpić do Ministra Finansów o rozstrzygnięcie charakteru przedsięwzięcia w drodze decyzji administracyjnej. W kontrolowanej sprawie wątpliwości takowych nie było.

Dalej organ odwołał się do licznych wyroków sądów administracyjnych potwierdzających słuszność dokonanych ustaleń i ich oceny oraz nałożenia na G. G. oraz H. S. kary pieniężnej w kwocie 36 000 zł (12 000x3) z racji organizowania gier hazardowych z wykorzystaniem 3 automatów do gier. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżących zastosowane w sprawie przepisy nie są przepisami technicznymi podlegającymi wymogowi notyfikacji. Odwołał się w tym zakresie do wyroków TSUE, sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego. Nie zgodził się również z koniecznością poddania automatów badaniu przez jednostkę badającą wskazana przez Ministra Finansów, gdyż art. 30 ust. 1 pkt 3, art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej, daje funkcjonariuszom celnym uprawnienia do przeprowadzenia eksperymentu stanowiącego dowód w sprawie podlegający ocenie na równie z badaniem biegłego czy decyzja Ministra Finansów. Nie podzielił zasadności zarzutu o możliwości nałożenia kary pieniężnej wyłącznie na osobę prawną. Podobnie jak niepodważającą ustalenia organów celnych okazała się opinia dotycząca spornych automatów wydana przez Z. S. i załączona do umowy dzierżawy. Dotyczyła ona bowiem stanu automatów przed datą kontroli i przeprowadzenia eksperymentu.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem H. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucił organowi naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej uregulowanych w Traktacie Lizbońskim oraz naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22, art. 61 i art. 7 Konstytucji RP, przez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych, która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji i jako taka nie może być stosowana. ewentualnie art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ugh poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że postępowanie było prowadzone wobec osoby prowadzącej kasyno, która urządzała gry poza nim, podczas gdy postępowanie było prowadzone wobec osoby urządzającej gry bez koncesji i bez wymaganej rejestracji automatu czyli opisanej w art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh. Skarżący wniósł również o zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania wyroku przez TSUE w sprawie z wniosku Sądu Okręgowego w Łodzi (sygn. akt C-303/15) i zawisłej przed Sądem Najwyższym w sprawie I KZP 10/15 w związku z pytaniem prawnym Prokuratora Generalnego, które mogą mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy.

W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację odwołania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które znalazło potwierdzenie w uchwale NSA z 16 maja 2015 r., sygn. akt II GPS 1/16.

Postanowieniem z 22 sierpnia 2016 r. Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, że jest ona przedwczesna.

Na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry (definicję pojęcia "kasyno gry" zawiera art. 4 ust. 1a ugh). Stosownie do art. 90 ust. 1 ugh kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ugh grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W myśl art. 2 ust. 5 ugh grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor Izby Celnej ustalił, że w lokalu "(...)" w K., w którym działalność gospodarczą prowadzi H. S. ((...)) urządzane były gry hazardowe na 3 automatach będących własnością G. G. prowadzącego działalność rozrywkową i rekreacyjną pod firmą (...) G. G. Automaty zostały umieszczone w lokalu na podstawie umowy dzierżawy z 1 sierpnia 2013 r. 1 m2 powierzchni dla każdego z nich. Umowa była odpłatna - 250 zł miesięcznie od każdego m2 dzierżawionej powierzchni. Kontrolowany lokal nie był kasynem w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a gry umieszczone na przedmiotowym automacie spełniają przesłanki art. 2 ust. 5 ugh, co wykazał przeprowadzony eksperyment - gry kontrolne oraz opinia biegłego R. R. z 10 grudnia 2014 r. Gry miały charakter losowy i prowadzone były w celach komercyjnych.

Skarżący zarzucił wydanie decyzji na podstawie przepisów ustawy uchwalonej z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem naruszeniem procedury ustawodawczej, co powoduje, że nie mogą być stosowane. Z ostrożności procesowej zarzucił błędną wykładnię art. 89 ugh skutkującą zastosowaniem art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh zamiast art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh. Oba te zarzuty należało uznać za niezasadne.

W pierwszej kolejności należy zgodzić się z organami celnymi, że do postępowań określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 8 ugh), a do kar pieniężnych również mają zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa (art. 91 ugh).

Zdaniem Sądu organy podatkowe na podstawie art. 89 i art. 90 ugh posiadają uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek wymierzenia kary za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. W ramach tychże ustaleń organy podatkowe mają prawo dokonywać samodzielnej oceny przy odpowiednim zachowaniu procedur ordynacji podatkowej (art. 8 i 91 ugh). Mają kompetencję do samodzielnego rozstrzygania w tym zakresie zwłaszcza gdy dysponują wynikami eksperymentu i opinią biegłego. Decyzja ministra jest niezbędna zawsze w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości co do charakteru urządzanej gry. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że ujawnione automaty odpowiadały warunkom ustawy o grach hazardowych i urządzanie na nim gier możliwe było wyłącznie w kasynie lub na podstawie ważnego zezwolenia. Nie jest sporne, że (...) nie jest kasynem a H. S. nie posiada koncesji na jego prowadzenie. Koncesji ani zezwolenia nie prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem automatów do gier nie posiada również G. G. Natomiast Sąd nie podziela ustaleń organu co do spełnienia przez skarżącego warunku "urządzającego gry". Zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci 3 umów dzierżawy z 1 sierpnia 2013 r., pismo G. G. z (...) r. oraz wniesione odwołanie w sposób jednoznaczny wskazują, że był on właścicielem spornych automatów i prowadził z ich wykorzystaniem działalność gospodarczą.

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że w świetle art. 180 § 1 op, zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w toku postępowania organ podatkowy jest zobligowany do podjęcia działań, które są niezbędne do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy a w szczególności usunięcia występujących wątpliwości i ustalenia kto był dysponentem automatów w dacie kontroli i w konsekwencji kto wykorzystywał je do prowadzenia działalności gospodarczej wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w odniesieniu do H. (...) nie pozwala na takowe ustalenie i wymaga uzupełnienia.

Przyjmuje się, że organ jest zobowiązany do wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych z określoną sprawą w celu odtworzenia jej rzeczywistego obrazu i uzyskania podstaw do trafnego zastosowania przepisu prawa materialnego, tym bardziej gdy z treści uchwały NSA z 13 czerwca 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16 wynika, że celem nałożenia na urządzającego gry poza kasynem jest pozbawienie go dochodów z prowadzonej z naruszeniem ustawy o grach hazardowych działalności. Postępowanie dowodowe stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy prawa materialnego. Nie budzi wątpliwości, że na organie ciąży obowiązek gromadzenia materiału dowodowego, jednak ustawodawca zastrzega, iż ma to być jedynie materiał niezbędny, istotny dla wyjaśnienia sprawy a zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez organ wydający rozstrzygnięcie musi odpowiadać zasadzie logicznego rozumowania (zob.: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2015 r., I SA/Gl 970/14). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie uchybienie takie należy przypisać organowi a zaskarżona decyzję uznać za przedwczesną.

W ocenie Sądu, w toku postępowania organy nie zebrały materiału dowodowego, zgodnie z zasadami określonymi w art. 122, art. 187 § 1op a tym samym jego ocena nie odpowiadała wymogom art. 191 tej ustawy. Materiał ten w sposób wystarczający potwierdził charakter losowy i komercyjny gier urządzanych na spornym automacie, wykluczając ich zręcznościowy charakter. W toku postępowania organ przeanalizował i rozważył, w powiązaniu z pozostałymi dowodami, m.in. przeprowadzony eksperyment, a także ustalenia biegłego R. R. Kierując się regułą swobodnej oceny dowodów organ przyjął, że ujawnione w toku kontroli automaty umożliwiają urządzanie gier losowych. Układ znaków na automacie jest losowy i nie zależy od zręczności (umiejętności gracza). Stanowisko to Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela.

Jak wskazano wyżej Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 podjął następującą uchwałę:

1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, z późn. zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz.UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, z późn. zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy.

2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, z późn. zm.).

Powołana uchwała jest tzw. uchwałą abstrakcyjną, podjętą w składzie 7 sędziów NSA, na podstawie art. 264 § 2 p.p.s.a. i ma moc powszechnie wiążącą, w tym organy celne.

Nadto należy zaakcentować, że w dniu 13 października 2016 r. zapadł wyrok w sprawie C-303/15, w którym TSUE orzekł, że artykuł 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego w brzmieniu zmienionym na mocy dyrektywy 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. należy interpretować w ten sposób, że przepis krajowy, taki jak ten będący przedmiotem postępowania głównego (dotyczący swobód nie podlegających ograniczeniom przewidzianym w art. 36 Traktatu o funkcjonowaniu UE lub swobód podlegającym ograniczeniom i poddanym ocenie sądu krajowego), nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu tej dyrektywy, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej samej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu.

Podsumowując należy stwierdzić, że przeprowadzone przez organy administracji celnej postępowanie, pozwoliło jedynie na ustalenie, że na ujawnionym w trakcie kontroli i zatrzymanym urządzeniu, prowadzone były gry zawierające element losowości, a więc spełniające przesłankę z art. 2 ust. 3, pozwalające zakwalifikować to urządzenie, jako automat do gier hazardowych. Nie ma też wątpliwości, że automat znajdował się poza kasynem gry. Jednakże zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający dla uznania, że skarżący H. S. był urządzającym gry na spornym automacie czego wymaga art. 89 ugh.

Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji pojęcia "urządzającego gry". Należy więc w takim wypadku odwołać się do definicji słownikowych. I tak, według Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny (pod red. Andrzeja Markowskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011 r.), zwrot "urządzać" oznacza wyposażać, zagospodarowywać, organizować coś, przedsiębrać, stwarzać komuś odpowiednie warunki do życia. Urządzającym gry jest więc podmiot realizujący (wykonujący) te czynności. Konieczna jest zatem jakaś forma aktywnego udziału w przedsięwzięciu polegającym na organizowaniu i oferowaniu gier hazardowych (zobacz wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1412/15 z 23 sierpnia 2016 r. czy II SA/203/16 z 19 sierpnia 2016 r., NSA z 9 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 2736/16, dost. www.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu orzekającego sam wynajem powierzchni lokalu użytkowanego i pobieranie z tego tytułu czynszu najmu, dowodzi wyłącznie prowadzenia działalności w tym zakresie, i ta jest przedmiotem opodatkowania z racji osiąganego dochodu. Innymi słowy organ musi wykazać, że urządzający podejmował działania skutkujące osiąganiem dochodu z działalności regulowanej ustawą o grach hazardowych i czynił to z naruszeniem jej regulacji. Organ przesłuchał pracownicę lokalu E.P., która zeznała, że pracując od trzech tygodni jako barmanka (na zmianę z M. Ś.) włączała i wyłączała automaty i kasowała na nich punkty, które zapisywała w zeszycie i potwierdzała ilość punktów wygranych graczom. Czyniła to na polecenie właściciela lokalu i nigdy nie wypłacała wygranych. Nie wie czy takowe były wypłacane i przez kogo. Organ nie przesłuchał na ta okoliczność H. (...) ani M. Ś. Nie wyjaśnił, kto serwisował automaty i dlaczego zapisywał wygrane, skoro z § 3 umowy wynika, że automaty służą wyłącznie do zabawy i nie wiążą się z jakakolwiek wygraną.

Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym we wskazanym wyżej wyroku przez NSA, że możliwość karania więcej niż jednego podmiotu za urządzanie gier na automatach nie oznacza, że organy mogą w sposób automatyczny i dowolny rozszerzać krąg podmiotów, które można obciążyć sankcją. Istotne jest przypisanie konkretnym podmiotom cechy "urządzającego gry na automatach". Udostępnienie części lokalu wykorzystywanego do prowadzenia innej działalności gospodarczej wynajmującego nie świadczy, że podmiot ten również urządza gry. Wręcz przeciwnie zapisy umowy nie potwierdzają stanowiska organu w tej kwestii. Innymi słowy wykazanie tej okoliczności w przypadku H. a (...) wymaga większej aktywności organu celnego i przeprowadzenia dodatkowych dowodów, co najmniej tych wskazanych przez Sąd. Tym samym organ przedwcześnie przyjął, ze odpowiedzialność H. a (...), w przeciwieństwie do G. G. jest niewątpliwa. Należy też wskazać, że ustawa o grach hazardowych nie mówi o solidarnej odpowiedzialności urządzających gry hazardowe. Może ona zatem wynikać np. z umowy. Organ winien zatem wykazać osiąganie przez skarżącego korzyści ponad czynsz dzierżawny i wykonywanie czynności wykraczających poza tą usługę (wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II Sa/Ke 467/15 z 9 grudnia 2015 r. czy WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/GL 592/16).

Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., o kosztach orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 tej ustawy. Oddalił wniosek pełnomocnika uczestnika o zwrot kosztów postępowania sądowego, gdyż art. 203 p.p.s.a. gwarantuje zwrot kosztów postępowania tylko stronie, która wniosła skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.