Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 22 października 2008 r.
III SA/Gl 787/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Jolanta Skowronek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. (G.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej (...) zł (słownie: (...) złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia (...) r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie (...) zł, skarżący A. G. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych.

Wniosek ten powtórzył następnie na urzędowym formularzu - druk PPF - czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia (...) r.

W uzasadnieniu powyższego podał, iż jedynym źródłem jego utrzymania jest świadczenie (...) w wysokości (...) zł brutto miesięcznie, z którego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym potrącana jest kwota (...) zł. Tymczasem zobowiązany jest do płacenia (...) na rzecz (...)

w kwocie (...) zł. Co więcej z uwagi na stan zdrowia (vide: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności - (...) grupa inwalidzka - z dodatkiem (...)) ponosi dodatkowe wydatki związane z zakupem lekarstw w wysokości (...) zł. Natomiast koszty utrzymania mieszkania spółdzielczego typu własnościowego o pow. (...) m2 oszacował na kwotę (...) zł (vide: załączone do wniosku dokumenty źródłowe).

Jednocześnie do akt sprawy przedłożono kserokopię zawartej w formie aktu notarialnego umowy z dnia (...) r. ustanawiającej w małżeństwie A. G. rozdzielność majątkową oraz kserokopię zawartej przed Sądem Rejonowym w C. ugody, zgodnie z którą A. G. zobowiązał się płacić co miesiąc na rzecz małżonki A. G. (...)% wynagrodzenia za pracę (nie mniej niż (...) zł) tytułem kosztów utrzymania rodziny. Ponadto dołączono kopię decyzji ustalającej wysokość (...) skarżącego na kwotę (...) zł netto oraz wypis z orzeczenia (...) Komisji Lekarskiej (...) z dnia (...) r., w którym stwierdzono, że skarżący jest niezdolny do pracy zarobkowej i do samodzielnej egzystencji, a jako jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności wskazano (...) z (...) oraz stan po przebytym (...). Z kolei z odpisów zeznań podatkowych za lata (...)-(...) ustalono, iż skarżący uzyskał w tym okresie dochód do opodatkowania w kwocie (...) zł, (...) zł i (...) zł.

Dodatkowo w odpowiedzi na wezwanie z dnia (...) r. do tut. Sądu nadesłano kserokopie:

-

dokumentów potwierdzających prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w tym korespondencję z bankiem w sprawie zajęcia konta oraz zawartej ugody w przedmiocie spłaty kredytu (...);

-

zeznania podatkowego złożonego przez żonę skarżącego za (...) r., z którego ustalono, iż osiągnięty w tym okresie dochód do opodatkowania wynosił (...) zł, a także wyciągi z rachunku bankowego obrazujące operacje dokonywane w jego ramach, w tym wysokość pobieranych z tytułu świadczenia (...) dochodów w wysokości (...) zł netto.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia A. G. od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości.

Analiza stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów, prowadzi do wniosku, iż skarżący jest w stanie pokryć określoną część występujących w sprawie opłat sądowych do kwoty wskazanej, tj. (...) zł. Ich poniesienie nie będzie bowiem stanowiło większego uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Miesięczny dochód jego rodziny wynosi bowiem (...) zł netto, natomiast udokumentowane wydatki kształtują się w granicach ok. (...) zł. Wobec powyższego powinien w nich partycypować. Tym bardziej, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) oboje małżonkowie zobowiązani są każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Okoliczność spisania intercyzy (tj. zniesienia wspólności ustawowej) nie może zwalniać z tego obowiązku. Stosownie bowiem do treści art. 23 KRiO małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i z tej powinności nie może zwalniać ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. W konsekwencji powyższego przyjąć należało, że szeroko rozumiane możliwości finansowe żony skarżącego, która zamieszkuje pod tym samym adresem, stanowią istotny czynnik, który powinien być brany pod uwagę przy przyznawaniu prawa pomocy. Dochody jego żony kształtują bowiem sytuację majątkową strony i muszą zostać uwzględnione przy tej ocenie.

Z treści orzeczenia lekarskiego wynika wszakże, iż "badany niezdolny jest do samodzielnej egzystencji". Stąd twierdzenie jakoby skarżący sam prowadził gospodarstwo domowe (vide: oświadczenie zawarte w treści pisma z dnia (...) r.) nie mogło być uznane za przekonywujące, skoro mieszkanie przy ul. (...) w C. należy również do jego żony.

Ponadto wskazać w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, tj. opłat sądowych i wydatków stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Dlatego jej zastosowanie - jako formy dofinansowania z budżetu państwa - powinno się sprowadzać do wypadków, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący posiada zdolność kredytową (vide: wyciągi z rachunków bankowych). Co więcej dobrowolnie zobowiązał się do płacenia (...) na rzecz (...) w kwocie (...) zł na miesiąc (vide: zawarta ugoda) i nie podjął żadnych prób zmierzających do zmiany wysokości umówionych rat (...) bądź też zmiany warunków ich spłaty, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Przyjąć zatem należało, iż A. G. nie uprawdopodobnił w sposób wystarczająco przekonujący istnienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za uwzględnieniem złożonego wniosku w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy. Wygospodarowanie kwoty (...) zł z uposażenia, które co miesiąc pozostaje do dyspozycji skarżącego nie stanowi - zdaniem rozpoznającego wniosek - zagrożenia dla codziennej egzystencji wnioskodawcy, zwłaszcza, że uiszczenie tej kwoty pomniejszy budżet gospodarstwa domowego tylko w jednym miesiącu.

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.