Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 21 października 2008 r.
III SA/Gl 693/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo.

Sędziowie WSA: Małgorzata Jużków (spr.), Asesor Katarzyna Golat.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z (...) r. nr (...)

Uzasadnienie faktyczne

UZASADNIENIE.

Postanowieniem z (...) r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z (...) r. nr (...) o odmowie dokonania zabezpieczenia na majątku podejrzanej B.G. na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym z dnia (...) r. sygn. akt (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 4, a także, art. 157 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954).

Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

wnioskiem z dnia (...) r. Prokurator Okręgowy w G. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o wykonanie zabezpieczenia na poczet grożącej kary grzywny oraz środka karnego w postaci przepadku na mieniu podejrzanej B.G. w sprawie karnej o sygn. akt (...). Do wniosku dołączył wydane przez siebie w oparciu o art. 291, 292 i 293 § 1 i art. 44 § 4 k.p.k. postanowienie z dnia (...) r. o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego na poczet grożącego przepadku równowartości przedmiotów pochodzących z przestępstwa, a to kwoty (...) zł oraz kary grzywny w wymiarze (...) stawek dziennych po (...) zł, opatrzone klauzulą wykonalności nadaną przez Sąd Rejonowy w G.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pismem z (...) r. zwrócił do Prokuratury postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym bez wykonania celem dołączenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wyjaśnił, żądanie jest zgodne z interpretacją Ministerstwa Finansów zawartą w piśmie z (...) r. nr (...) i z (...) r. nr (...) oraz Ministerstwa Sprawiedliwości z (...) r. nr (...). Dalej wskazano na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1070/07, w którym sąd rozstrzygnął na korzyść organu egzekucyjnego kwestię konieczności sporządzenia zarządzenia zabezpieczenia oddalając skargę prokuratora w przedmiocie odmowy zabezpieczenia na majątku podejrzanego. Podkreślono, że Sąd ten, podobnie jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie podziela odmiennych poglądów w tej kwestii reprezentowanych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i Łodzi.

Pismem z (...) r. Prokurator Okręgowy w G. ponowił wniosek o wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym kar i środków o charakterze majątkowym w postaci kary grzywny i przepadku równowartości przedmiotów pochodzących z przestępstwa żądając jego wykonania lub wydania postanowienia o odmowie dokonania zabezpieczenia, które jest zaskarżalne. Jednocześnie wskazano na zmianę stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości w spornej kwestii, czemu dano wyraz w piśmie z (...) r. nr (...).

Postanowieniem z dnia z (...) r. na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r., poz. 1954, zwanej dalej u.p.e.a.) Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. odmówił dokonania zabezpieczenia ze względu na brak zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 155a tej ustawy). Przepis ten uzależnia dokonanie zabezpieczenia od uprzedniego wydania przez wierzyciela, w tym wypadku prokuratora zarządzenia zabezpieczenia. Obowiązywanie tego przepisu nie wyłącza zapis art. 170 § 1 u.p.e.a, stanowiący, że w pozostają w mocy przepisy ustaw szczególnych dotyczące administracyjnego postępowania zabezpieczającego na podstawie orzeczenia sądu, prokuratora, sądu, organów administracji celnej lub organów kontroli administracji publicznej o zabezpieczeniu rzeczy, w stosunku do których może być orzeczony przepadek. Organ egzekucyjny podkreślił, iż podziela w całości pogląd w spornej kwestii przedstawiony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 1070/07 z 15 listopada 2007 r.

Zażalenie na to postanowienie wniósł Prokurator zarzucają naruszenie art. 195a § 1 w związku z art. 187 § 1 i art. 2 ust. 8 kodeksu karnego wykonawczego (dalej k.k.w.) przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że naczelnik urzędu skarbowego jako organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia jedynie na podstawie przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i na podstawie wydanego przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia, podczas gdy z treści przepisów k.k.w. jednoznacznie wynika, że zabezpieczenia, w ramach toczącego się postępowania karnego, jednym postanowieniem przepadku oraz grzywny. Organ egzekucyjny pominął art. 195a k.k.w., który daje prokuratorowi uprawnienie rozszerzenia właściwości rzeczowej urzędu skarbowego w zakresie wykonania zabezpieczenia grożącego przepadku i grzywny oraz wprost określa podmiot uprawniony i zobowiązany do wykonania zabezpieczenia majątkowego. Podkreślono, że konieczną przesłanką do wskazania przez prokuratora organu egzekucyjnego jest uzyskanie od sądu klauzuli wykonalności, której dopełniono.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i wskazał, że zgodnie z art. 155a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia zawierającego elementy wymagane art. 156 u.p.e.a. jeżeli obowiązek którego dotyczy zarządzenie zabezpieczenia nie podlega zabezpieczeniu w trybie administracyjnym lub zarządzenie nie zawiera treści określonej w art. 156 § 1, organ egzekucyjny nie przystępuje do zabezpieczenia (art. 157 § 1 k.k.w.).

Zgodnie z art. 291 k.p.k. podstawą zabezpieczenia grożącego przepadku oraz innych wymienionych w tym przepisie kar i obowiązków, które mogą być orzeczone, jest zabezpieczenie wykonania przyszłego orzeczenia, które jeszcze nie zapadło. Postanowienie o zabezpieczeniu wydaje sąd (w postępowaniu do czasu zamknięcia przewodu sądowego i wydania orzeczenia) lub prokurator w postępowaniu przygotowawczym - art. 293 § 1 k.p.k. Stosownie do art. 292 § 1 k.p.k. zabezpieczenie w takim przypadku następuje w sposób wskazany w kodeksie postępowania cywilnego, a art. 743 k.p.c. do wykonania postanowień o udzieleniu zabezpieczenia przewiduje stosowanie odpowiednio przepisów tego kodeksu o postępowaniu egzekucyjnym. Czynności egzekucyjne wg tych przepisów są wykonywane przez komorników sądowych i sądy rejonowe - art. 758, art. 759 k.p.c. Przepis art. 195a k.k.w. jest przepisem szczególnym wobec wskazanej wyżej regulacji i jako wyjątek od zasady musi być stosowany ściśle. Art. 195a k.k.w. stanowi, że jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie organowi określonemu w art. 187 czyli urzędowi skarbowemu. Z przepisu tego wynika, że możliwość zlecenia urzędowi skarbowemu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu na majątku dotyczy tylko takiego postanowienia, w którym kumulatywnie zastosowano nie tylko zabezpieczenie grożącego przepadku, lecz także innych wymienionych kar i obowiązków. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie i nie budziła sporu. Art. 27 k.k.w. stanowi, że egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Zaś ustawa ta nie przewiduje żadnego wyjątku uprawniającego wierzyciela (prokuratora) do odstąpienia od wystawienia swoistego tytułu wykonawczego, jakim w tym przypadku jest zarządzenie zabezpieczenia.

Prokurator Rejonowy w R. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach powtórzono zarzuty i argumentację zażalenia. Podkreślono, że brak jest podstawy prawnej do żądania od prokuratora zarządzenia zabezpieczenia, gdyż prokurator wydaje postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym na podstawie stosownych przepisów kodeksu postępowania karnego, co powoduje, że nie można uznać go za wierzyciela w rozumieniu u.p.e.a. Podkreślono, że przepis art. 195a § 1 i art. 187 k.k.w. w sposób jasny i zrozumiały rozstrzygają kwestie organu właściwego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora, którym jest w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako pochodzącej od osoby nieuprawnionej lub oddalenie z przyczyn merytorycznych wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga okazała się zasadna, ale z innych przyczyn niż te które zostały w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta wykonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, natomiast zakres działania sądów administracyjnych ukształtowany został w przepisie art. 3 p.p.s.a.

Z unormowań tych wynika, że sąd administracyjny pozbawiony jest prawa do dokonywania ustaleń faktycznych stanowiących podstawy rozstrzygnięcia administracyjnego, a przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu stosowania norm prawa w określonej sytuacji faktycznej. Przy uwzględnieniu przepisu art. 134 p.p.s.a. zakreślającego granice orzekania (brak związania granicami skargi), sąd administracyjny winien poddać więc ocenie czy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, czy został zebrany i oceniony prawidłowo, a także czy do ustalonego w taki sposób stanu faktycznego organy dokonały poprawnej subsumcji przepisów prawa materialnego. W przypadku ustalenia, że naruszenia w tym zakresie nie wystąpiły, sąd jest uprawniony do oddalenia skargi (art. 151 p.p.s.a.). Uchla zaś decyzję lub postanowienie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto sąd stosuje przewidziane ustawa środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy, nie budzi zastrzeżeń i nie jest przedmiotem sporu.

I tak w dniu (...) r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. o wykonanie własnego postanowienia z dnia (...) r. sygn. akt (...) w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podejrzanej B.G. grożącej jej kary grzywny i środka karnego w postaci przepadku na rzecz Skarbu Państwa równowartości przedmiotów pochodzących z przestępstwa. Zabezpieczenia organ egzekucyjny miał dokonać poprzez ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, położonego w Z. przy ul. (...), należącego do zasobów "A" z siedzibą w Z., przy ul. (...). Postanowienie było zaopatrzono klauzulą wykonalności, ale nie było prawomocne gdyż podlegało doręczeniu B.G. za pośrednictwem organu egzekucyjnego, o co na podstawie § 169 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 11 kwietnia 1992 r. Regulaminu wewnętrznego urzędowania jednostek prokuratury (Dz. U. Nr 38, poz. 163 ze zm., dalej Regulamin) wnosił Prokurator w piśmie przewodnim z (...) r. Jako podstawę prawną przesłania wniosku wskazał art. 291 i art. 462 k.p.k., art. 25 § 1 i § 2, art. 27 oraz art. 195a k.k.w., zaś postanowienie zostało wydane na podstawie art. 291, 292, art. 293 § 1 i art. 44 § 4 k.p.k. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia (...) r. na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 17 u.p.e.a., nie przystąpił do zabezpieczenia i zwrócił postanowienie Prokuratorowi wskazując na brak zarządzenia zabezpieczenia z art. 155a u.p.e.a. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy.

Jak wynika z powyższego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest obowiązek składania przez prokuratora postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wydanym w trybie art. 195a ustawy kodeks karny wykonawczy wraz z zarządzeniem zabezpieczenia wskazanym w art. 155a u.p.e.a.

Przed przystąpieniem do oceny legalności zaskarżonego postanowienia koniecznym jest przypomnienie, że zabezpieczenie majątkowe uregulowane w Rozdziale 32 Kodeksu postępowania karnego (ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) ma na celu zapewnienie w przyszłości wykonanie orzeczonych przez sąd kar i środków karnych o charakterze majątkowym, a także roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Wynika to z przepisu art. 291 § 1 k.p.a. który stanowi, że w razie popełnienia przestępstwa, za które można orzec grzywnę, przepadek, nawiązkę lub świadczenie pieniężne albo nałożyć obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego. W razie popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu lub wyrządzenia przestępstwem szkody w mieniu, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie roszczeń o naprawienie szkody (§ 2). Postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia może być wydane w postępowaniu przygotowawczym przez prokuratora (art. 293 § 1 k.p.k.) i zasadą jest, że zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 292 § 1 k.p.k.), z odrębnościami ale jedynie co do sposobu zabezpieczenia, wynikającymi z paragrafu 2 tegoż artykułu. Postanowienie o zabezpieczeniu podlega zaskarżeniu do sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzi się postępowanie (art. 293 § 2 k.p.k.).

Z kolei zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.), wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności odbywa się według przepisów niniejszego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przy takiej regulacji sięgnąć należy do Rozdziału IV - Postępowanie wykonawcze, oddziału 3 - postępowanie egzekucyjne tegoż kodeksu.

Zasadę prowadzenia egzekucji według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego wyraża art. 25 § 1 k.k.w. stanowiąc, że egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w art. 52 Kodeksu karnego prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Przepis § 1 stosuje się również do wykonania postanowień o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych będących przedmiotem postępowania karnego oraz grzywny (§ 2). Poza przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, na zasadzie wyjątku, uregulowano egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa. Egzekucja ta z mocy art. 27 k.k.w. przekazana została urzędom skarbowym, które prowadzą ją według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast kwestia zabezpieczenia środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa nie została w pozytywny sposób rozstrzygnięta.

W ramach wyjątku od zasady prowadzenia egzekucji i zabezpieczenia według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego rozpatrywać należy również regulację zawartą w art. 195a k.k.w. Przepis ten dodany z dniem 1 lipca 2003 r. przez art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 111, poz. 1061) ma brzmienie: § 1 - Jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187. Przepis ten stanowi, że Sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła odpis lub wyciąg właściwemu urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na siedzibę sądu I instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci orzeczonego przepadku lub nawiązki. Oznacza to, że prokurator ma możliwość wyboru organu egzekucyjnego, a zarazem trybu prowadzenia egzekucji wydanego w toku postępowania przygotowawczego postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Jeżeli prokurator skorzysta z uprawnienia wynikającego z tego przepisu, wtedy wykonanie postanowienia w całości następuje przez urząd skarbowy właściwy ze względu na siedzibę sądu I instancji, oczywiście w trybie przepisów właściwych temu organowi, co wynika z zasady wyrażonej w art. 1 pkt 2 u.p.e.a. i treści art. 27 k.k.w. - według przepisów o postępowaniu w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 187 k.k.w. jednoznacznie przesądza o właściwości miejscowej urzędu skarbowego, który na podstawie art. 195a k.k.w. ma wykonać zlecone przez sąd lub prokuratora postanowienie o zabezpieczeniu.

Z przesłanych Sądowi akt sprawy nie wynika, aby Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. był tym organem. Postępowanie karne w sprawie prowadziła początkowo Prokuratura Okręgowa w G. pod sygn. akt (...), a od (...) r. Prokuratura Rejonowa w R. pod syg. akt (...), co wynika z pisma z (...) r. Fakt położenia nieruchomości objętej postanowieniem o zabezpieczeniu w świetle brzmienia art. 187 k.k.w., nie przesądza o właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, gdyż wyłącza on stosowanie art. 22 § ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia. Właściwość miejscową sądu I instancji określa art. 31 do 34 k.p.k. Generalną zasadą jest, że miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo (art. 31 § 1 k.p.k.) i jest to sąd rejonowy (za wyjątkiem spraw przekazanych do właściwości innego sądu (art. 24 § 1 k.p.k.).

Sąd zauważa, iż okoliczność ta nie była przedmiotem badania organu egzekucyjnego, który wydając postanowienie odmowie dokonania zabezpieczenia uznał swoja właściwość, ale odmówił dokonania zabezpieczenia ze względu na zapis art. 155a u.p.e.a., ani organu odwoławczego, który skoncentrował się na argumentacji prawnej zażalenia. Gdyby zaś organ egzekucyjny uznał się za niewłaściwy do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, to stosownie do zapisu art. 18 u.p.e.a., mają zastosowanie przepisy k.p.a. czyli art. 65 tej ustawy. W przypadku wątpliwości w tej kwestii organ egzekucyjny winien zwrócić się do prokuratora o wskazanie podstawy faktycznej przesadzającej o jego właściwości czyli wskazanie sądu I instancji właściwego do rozpoznania sprawy.

Wbrew twierdzeniom skarżącego z zapisu art. 195a i art. 187 k.k.w. nie można wnioskować o właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, którym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. Zarówno z treści postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, jak i wniosku o jego wykonania z (...) r. nie wynika, dlaczego ten organ został uznany za właściwy miejscowo. Można tylko domniemywać, że kierował się miejscem położenia lokalu mieszkalnego, o którego zakaz sprzedaży wnioskowano. Nie zawsze jednak położenie nieruchomości objętej zabezpieczeniem pozwala na wskazanie sądu I instancji właściwego dla rozpoznania sprawy karnej. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Ze względu na brak jednoznacznego wskazania tego sądu i lakoniczność treści postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym czynienie jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie okazało się niemożliwe. Z treści samego postanowienia, które zdaniem Sądu orzekającego zastępuje zarządzenie zabezpieczenia nie wynika, który sąd jest sądem I instancji właściwym dla rozpoznania sprawy. Nie wskazano w nim nawet o popełnienie jakich przestępstw podejrzana jest B.G., poza wskazanym art. (...) bliżej nieokreślonej ustawy. Nie można też o właściwości organu egzekucyjnego wnioskować na podstawie sądu, który nadał postanowieniu klauzulę wykonalności, bowiem leży to w gestii sądu właściwego miejscowo dla miejsca prowadzonego postępowania, co nie zawsze pokrywa się z właściwością sądu I instancji właściwym do rozpoznania sprawy, podobnie jak wskazanie sądu właściwego do rozpoznania zażalenia na postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, który i tak został w postanowieniu określony błędnie, gdyż prowadzenie postępowania przekazano do Prokuratury Rejonowej w R.

Na marginesie stwierdzić trzeba, że powyższe wątpliwości wynikające z lakoniczności, by nie powiedzieć błędnego wypełnienia treścią postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym odzwierciedla postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia (...) r. sygn. akt (...) nadające postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym z (...) r. klauzulę wykonalności. Wbrew twierdzeniom prokuratora we wniosku przekazującym sporne postanowienie do wykonania organowi egzekucyjnemu dotyczy ona zabezpieczenia majątkowego grożącej podejrzanej kary grzywny oraz środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody w łącznej kwocie (...) zł. Prokurator nie kwestionował takiej interpretacji wydanego postanowienia, chociaż zapis ten odbiega znacznie od literalnej treści samego postanowienia, które w pkt 1 stanowi o zabezpieczeniu na poczet "środka karnego w postaci przepadku równowartości przedmiotów pochodzących z przestępstwa, a to kwoty (...) zł", a uzasadnieniu brzmi "na poczet środka karnego w postaci przepadku równowartości przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa, tj. uzyskanych realnie korzyści majątkowych w kwocie (...) zł". Dodatkowo niejednoznaczność postanowienia pogłębia wskazanie jako podstawy prawnej jego wydania art. 44 § 1 k.p.k., który odnosi się do ławników. Środek karny przepadku regulują zaś przepisy art. 39 pkt 4 i art. 44 oraz 45 k.k. Zgodnie zaś z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z (...) r. sygn. akt (...) korzyścią majątkową pochodzącą z przestępstwa w rozumieniu art. 45 § 1 k.k. są wszelkie składniki majątkowe pochodzące z popełnienia danego przestępstwa (o ile nie podlegają przepadkowi przedmiotów wymienionych w art. 44 § 1 i § 6 k.k.), a nie tylko osiągnięty zysk (publ. KZS 2007/5/57). Nadto w postanowieniu jako organ egzekucyjny wskazano "właściwego komornika", który to zapis zmieniono pismem z (...) r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wnioskującym wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, które odpowiada wymogom zarządzenia. Tym samym już treść samego postanowienia budzi wątpliwości nie tylko co do właściwości organu egzekucyjnego, ale także, co jest przedmiotem zabezpieczenia, i który środek karny przepadku, obok grzywny ma być zabezpieczony. Ten ostatni problem nie wyklucza zabezpieczenia w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie wskazano również czy spółdzielcze prawo do lokalu stanowi wyłączna własność podejrzanej.

Zdaniem Sądu orzekającego, trafnie podniósł skarżący, że organy wadliwie zinterpretowały przepis art. 155a § 1 i art. 156 § 1 u.p.e.a. domagając się od prokuratora zarządzenia, o którym mowa w tych przepisach. Otóż w odniesieniu do postanowień o zabezpieczeniu mają zastosowanie przepisy szczególne, a to Kodeks postępowania karnego, ustawa o Prokuraturze i wydany na jej podstawie regulamin urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury. Przepisy te mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wynika wprost z art. 170 § 1 tej ustawy (pozostają w mocy przepisy ustaw szczególnych dotyczące administracyjnego postępowania zabezpieczającego na podstawie orzeczenia prokuratora, sądu, organów administracji celnej lub organów kontroli administracji publicznej o zabezpieczeniu rzeczy w stosunku, do których może być orzeczony przepadek). Jeżeli więc prokurator przekazał organowi egzekucyjnemu postanowienie z pismem odpowiadającym w swej treści powyższym przepisom, to brak było podstaw do żądania przez organ egzekucyjny odrębnego, dodatkowego zarządzenia, o którym mowa w art. 155a § 1 u.p.e.a. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1140/07 (CBOiIS NSA), co nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w nieprawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 1070/07 powoływanym przez organ odwoławczy, który jest wiążący w danej sprawie i odnosi się do innego stanu faktycznego. W tej sprawie prokurator wraz z pismem i postanowieniem o zabezpieczeniu majątkowym przesłał do organu egzekucyjnego zarządzenie zabezpieczenia, które jego zdaniem nie spełniało wymogów formalnych z art. 156 § 1 u.p.e.a i sąd uznał argumentacje organu, iż postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym nie zastępuje zarządzenia o zabezpieczeniu, a w postępowaniu zabezpieczającym prokuratora obowiązują wymogi art. 1551 i 156 u.p.e.a.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd, że w stosunku do zabezpieczenia dokonywanego przez prokuratora nie znajdują zastosowania przepisy art. 154 do art. 157 i art. 166g u.p.e.a. Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydane na podstawie art. 291 k.p.k. zastępuje bowiem zarządzenie zabezpieczenia wydane na podstawie art. 155a u.p.e.a. Nie można też z treści art. 166b u.p.e.a. o brzmieniu " W postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy art. 31-34, art. 36, art. 38, art. 40, art. 45-54, art. 70c, art. 71 i art. 168d" wnioskować, że prokurator musi sporządzić zarządzenia zabezpieczenia, gdyż w przeciwnym wypadku godziłoby to w konstytucyjne prawo własności. Zabezpieczenie tego prawa gwarantuje mu w szczególności prawo zaskarżenia postępowania do sądu (art. 293 § 2 k.p.k.) oraz stosowne zapisy kodeksu karnego (art. 39, art. 44- 45), kodeksu postępowania karnego (art. 291-295) i kodeksu karnego wykonawczego (art. 187-195a) i Regulaminu (§ 166-173). Z tej racji w pozostałym zakresie zapisy prawidłowo sporządzonego postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym odpowiadają wymogom art. 156 u.p.e.a. Innymi słowy postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, wydane na podstawie art. 293 § 3 kodeksu postępowania karnego w związku z art. 195a kodeksu karnego wykonawczego, pełni w postępowaniu egzekucyjnym w administracji funkcję zarządzenia zabezpieczenia z art. 155a i art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i brak jest podstaw prawnych do żądania przez organ egzekucyjny wydania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia. Tym samym jego brak nie stanowi przesłanki odmowy dokonania zabezpieczenia w rozumieniu art. 157 § 1 u.p.e.a. Jednakże organ egzekucyjny przed wszczęciem postępowania zabezpieczającego czyli przed doręczeniem podejrzanej postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym winien zweryfikować swoją właściwość miejscową i rzeczową, zgodnie z zapisem art. 195a i art. 187 k.k.w.

Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania wyroku do czasu jego uprawomocnienia się, gdyż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.