Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1402211

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 5 czerwca 2012 r.
III SA/Gl 57/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Kupiec.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...) r. Nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie faktyczne

H. S. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...) r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia (...) r. określającą Stronie kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2005 r. w kwocie (...) zł.

W skardze zarzucił naruszenie przepisów materialnych i procesowych zaznaczając, że jest ofiarą przestępstwa popełnionego w branży paliwowej i zawarł między innymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi powołał się na okoliczności wskazujące zasadność podnoszonych zarzutów w zakresie wydanej decyzji. Wniosek o wstrzymanie nie został uzasadniony.

W piśmie z dnia (...) r., stanowiącym załącznik do skargi i nazwanym "wnioskiem o wstrzymanie decyzji ostatecznej w administracyjnym toku postępowania", ogólnie stwierdził, że wykonanie decyzji wyrządzi znaczną szkodę i wywoła trudne i niemożliwe do odwrócenia skutki. W uzasadnieniu tego wniosku jeszcze raz wskazał na nieprawidłowości działań organów podatkowych i podał, że wymiar podatku akcyzowego za lata (...) wynosi łącznie (...) zł i że nie majątku na pokrycie tych zaległości, gdyż zamieszkuje w pokoleniowym domku rodzinnym z żoną i (...) dzieci - objętym współwłasnością - nie posada zdolności kredytowej, a podany rachunek bankowy wskazuje saldo ujemne. Oświadczyła też, że nie ma wierzytelności lub kapitału.

Do tego pisma załączone zostało zaświadczenie z Banku "A" w M. z dnia (...) r., z którego wynika, że w ramach prowadzonego rachunku Stronie został udzielony kredyt odnawialny w kwocie (...) zł i który został wykorzystany w granicach limitu, tj. (...) zł, a także, że jest on objęty zajęciami organów egzekucyjnych.

Do odpowiedzi na skargę z dnia (...) r. organ odwoławczy dołączył również kserokopię wniosku Strony z dnia (...) r., kierowanego do tego organu, o wstrzymanie wykonania decyzji w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. W piśmie tym Strona jeszcze raz powoływała się na okoliczności świadczące o bezprawnym działaniu organów podatkowych stwierdzając, że:

- "uruchomienie bezprawnej egzekucji oraz inne ujemne następstwa z tym związane wywołają u pokrzywdzonego znaczne szkody i trudne, czy wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki",

- "ma świadomość praw dot. zastawu skarbowego, oraz konsekwencji określonych w art. 300 k.k. Równie i na tym tle proszę o odstąpienie od czynności egzekucyjnych, lub wykonania czynności zabezpieczenia",

- "UKS kierując odwołania podatnika do organu odwoławczego w tzw. powołał się na zasady tj. brak pewności co do uruchomionych poczynań wobec mnie, wskazując przy tym że skarżącemu, wnoszę o wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych i zabezpieczających",

- "od kilku dni jest pod kontrolą lekarską i na zwolnieniu oraz skierowano mnie do szpitala na oddział (...) - w tych okolicznościach przy istnieniu zagrożenia zdrowia proszę, aby nie napastowano mnie; proszę nie nachodzić mojego domu i domowników, a pozwolić mi na w miarę spokojny i bezpieczny powrót do zdrowia".

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej p.p.s.a.) (pogrubienia Sądu) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.

Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej.

Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61).

Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne (zob. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 2060/11, LEX nr 984625). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (zob. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, LEX nr 965117).

Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku (zob. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., II OZ 1047/11, LEX nr 984678).

Tym samym, aby taka ocena sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne i uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia, działając we własnym interesie. Przytoczenie jedynie treści powyższego przepisu, jak i ogólne powoływanie się na szkodę wyrządzoną w wyniku przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego uniemożliwia jego merytoryczną ocenę w ramach zasady skargowości. Sąd jednak z urzędu uwzględnia okoliczności mające związek ze złożonym wnioskiem, które wynikają z akt sprawy.

W niniejszej sprawie Strona skarżąca jedynie ogólnie powołała się na pewne okoliczności uzasadniające wniosek o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a mianowicie, że wykonanie decyzji wyrządzi znaczną szkodę i wywoła trudne i niemożliwe do odwrócenia skutki. Z samego zestawienia faktów, że zaległości podatkowe wynoszą łącznie (...) zł, toczy się egzekucja, Strona nie posiada majątku poza domem rodzinnym objętym współwłasnością, nie ma zdolności kredytowej i przebywa pod kontrolą lekarską, nie wynika wniosek, że w wyniku podjętych działań egzekucyjnych powstanie taka szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. Brak majątku (poza budynkiem mieszkalnym) oznacza, że ewentualna egzekucja będzie bezskuteczna, a w związku z tym nie powstaną opisane skutki. Jeśli chodzi o budynek mieszkalny, to Strona nie uprawdopodobniła, np. czy toczy się postępowanie egzekucyjne względem tego składnika majątkowego, a jeśli tak, to na jakim etapie ono się znajduje i czy postępowanie to może doprowadzić to tego, że cała rodzina zostanie pozbawiona miejsca, gdzie mogłaby zamieszkiwać i jakie to może wywoływać skutki rodzinne trudne do odwrócenia.

Sąd działając z urzędu i badając akta postępowania również nie doszukał się dowodów wskazujących na wystąpienie podstaw do wstrzymania wykonania decyzji organu odwoławczego. Przeprowadzenie egzekucji w zakresie możliwym nie doprowadzi do powstania znacznej szkody. Samo zwykłe pogorszenie sytuacji rodziny nie może być podstawą wstrzymania wykonania.

Ponadto należy podkreślić, że decyzja wydana przez organ w postępowaniu podatkowym ma z reguły charakter restytucyjny. Zobowiązanie podatkowe jest świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jakakolwiek wyegzekwowana kwota winna być stronie zwrócona.

Jeśli Sąd nie może badać zasadności samej skargi na etapie rozpoznania przedmiotowego wniosku, to wskazane przez Stronę zarzuty merytoryczne nie mogą wpływać na ocenę wystąpienia przesłanek do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.

Przedmiotowa odmowa wstrzymania zaskarżonej decyzji nie pozbawia jednak Strony prawa do składania kolejnego takiego wniosku wraz z jego właściwym uzasadnieniem.

Tym samym Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 "a contrario" p.p.s.a., postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.