III SA/Gl 503/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2524589

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lipca 2018 r. III SA/Gl 503/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Herman.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 czerwca 2018 r. odmawiającego przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie płatności obszarowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, skarżąca złożyła na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.

Na druku urzędowego formularza PPF, w uzasadnieniu swojego wniosku stwierdziła, że "niekorzystne decyzje i sankcje powodują, że saldo dochodów rolnika jest niewystarczające".

Jedyną informacją podaną przez skarżącą na druku urzędowego formularza PPF było to, że skarżąca jest właścicielką gruntów rolnych o powierzchni 16 ha i wartości około 91.232 zł.

W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 5 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy.

Stronę wezwano między innymi o: udokumentowanie tytułu prawnego, jaki przysługuje jej do gruntów rolnych; zaświadczenie o osobach zameldowanych w miejscu jej zamieszkania; przedłożenie wyciągów z jej rachunków bankowych; określenia jaki jest jej aktualny stan cywilny; wskazanie orientacyjnej wysokości kosztów jej bieżącego utrzymania.

Wezwanie to odebrał osobiście pełnomocnik strony skarżącej w dniu 2 maja 2018 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to wezwanie, znajdującej się w aktach sądowych sprawy.

W odpowiedzi na ww. wezwanie, strona nadesłała pismo przewodnie z dnia 4 maja 2018 r., w którym zaznaczyła, że "miała małą ilość czasu i nie udało się jej wyciągnąć wszystkich wymienionych w wezwaniu dokumentów". Krótki czas wyznaczony w wezwaniu nie pozwalał zdaniem strony, na wystąpienie do różnych instytucji o ich wydanie.

W piśmie tym oświadczyła, że nie jest zamężna i nie ma żadnych innych dochodów oprócz swojego gospodarstwo rolnego, które, będąc w fazie inwestowania - pochłania przychody. Wydatki swoje określiła na kwotę 951 zł - kiedy brakuje gotówki, to skarżąca pożycza lub przyjmuje wszelką inną pomoc. Zaznaczyła również, że choruje na tarczycę i nie zbierała faktur, czy innych udokumentowań wydatków, ponieważ nie wiedziała, że będą jej one potrzebne.

Do akt dołączono płytę DVD, na której zamieszczono: kopie nakazów płatniczych; wypisy z rejestrów gruntów z geodezji opłat za KRUS i "spłatę kredytu studenckiego".

Z analizy materiałów zamieszczonych na nadesłanej przez skarżącą płycie wynika, że znajdują się na niej następujące materiały: raty spłaty kredytu studenckiego; kwartalne składki na ubezpieczenie społeczne w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego; decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości; oraz szereg wypisów z rejestru gruntów (stanowiących własność wnioskodawcy).

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, iż skarżąca nie przedstawiła materiałów źródłowych, które w sposób wyczerpujący wskazywałyby na jej aktualną kondycję majątkową. Te materiały, które skarżąca dostarczyła na informatycznym nośniku informacji obrazują jedynie częściowo jej kondycję finansową. Przedstawiony przez skarżąca obraz jej sytuacji finansowej jest więc niepełny. Referendarz uznał za wątpliwe oświadczenie skarżącej, zawartego w piśmie przewodnim z dnia 4 maja 2018 r., zgodnie z którym "z uwagi na małą ilość czasu nie udało się wyciągnąć wszystkich wymienionych w wezwaniu dokumentów", w sytuacji to wezwanie to zostało osobiście odebrane przez pełnomocnika skarżącej w dniu 2 maja 2018 r. Podkreślił, że skarżąca mogła przecież nadesłać kolejną partię materiałów źródłowych w terminie późniejszym - po ich uzyskaniu a tego nie uczyniła.

Następnie referendarz doprecyzował kwestie, które nie zostały przez wnioskodawczynię wyjaśnione. Wskazał w pierwszej kolejności brak wskazania, z kim prowadzi ona gospodarstwo domowe Uznał za prawdopodobne, że skarżąca mieszka razem ze swoimi rodzicami. Podkreślono także brak nadesłania do akt sprawy wyciągów i wykazów ze swoich rachunków bankowych, brak wskazania jakiego rzędu przychody przynosi gospodarstwo rolne skarżącej ani jakiego rodzaju inwestycje dokonywane są w tym gospodarstwie rolnym. Zwrócono uwagę, że wnioskodawczyni określiła swoje miesięczne wydatki na kwotę około 951 zł - nie określiła jednak nawet szacunkowo, co składa się na te wydatki, i jaka jest wysokość poszczególnych części składowych tych wydatków (np. wysokość opłat za poszczególne media), jak również nie oszacowała tych wydatków nawet w pisemnym oświadczeniu wbrew wyraźnemu wezwaniu w piśmie z dnia 5 kwietnia 2018 r. Jedyne wykazane przez nią wydatki to spłata rat kredytu studenckiego (około 300 zł miesięcznie) oraz obciążenia publicznoprawne (składki ubezpieczenia społecznego w KRUS i podatki: rolny i od nieruchomości). Referendarz podkreślił także, iż skarżąca wbrew treści wezwania z dnia 5 kwietnia 2018 r. skarżąca nie wskazała tych osób, nie określiła kwot udzielanych jej pożyczek, ani nie nadesłała oświadczeń osób udzielających jej pożyczek pieniężnych i wszelkiej innej pomocy.

Pełnomocnik skarżącej, jej ojciec. B. W. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł w tym sprzeciwie, że z uwagi na zbyt krótki termin wyznaczony prze referendarza (7 dni a właściwie 4 z uwzględnieniem dni wolnych od pracy) nie był w stanie zebrać potrzebnych dokumentów.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Jednocześnie konieczne staje się odnotowanie, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje tylko w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze lub ich brak pozbawiają stronę możliwości skorzystania z prawa do sądu. Przeszkoda ta oczywiście musi być realna, co oznacza, że, aby stwierdzić jej istnienie, trzeba poznać sytuację wnioskodawcy. Niezbędne jest przy tym zaakcentowanie, że to na nim spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania, gdyż domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych, czyli prawa pomocy w zakresie całkowitym podlega uwzględnieniu wtedy, gdy osoba fizyczna składająca wniosek w tym przedmiocie wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Zdaniem referendarza przesłanka ta nie została spełniona w niniejszej sprawie. Kwalifikacja ta wymaga akceptacji.

Odnosząc się bezpośrednio do treści sprzeciwu zwrócić należy uwagę, że referendarz wzywając pełnomocnika skarżącej do udokumentowania okoliczności podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skorzystał z instytucji przewidzianej w art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony złożone na urzędowym formularzu "PPF" okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy podkreślić w tym miejscu, że termin ten jest tzw. Terminem sądowym co oznacza nie tylko, że może być z ważnego powodu przedłużony na mocy art. 84 p.p.s.a. (a w sprawie taki wniosek nie był złożony), ale także, iż nie jest to termin zawity, którego upływ powoduje bezskuteczność dokonanej czynności. Innymi słowy mówiąc dokumenty przesłane po upływie terminu wyznaczonego przez referendarza tak samo podlegają jego ocenie jak dokumenty złożone wcześniej. Co więcej między upływem terminu a wydaniem przez referendarza postanowienia upłynęły ponad 3 tygodnie i w tym czasie możliwe było nadesłanie brakujących dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych) oraz złożenie stosownych oświadczeń co do osób pozostających wraz ze skargą w gospodarstwie domowym oraz zakresu udzielanej jej pomocy. Tego jednak nie uczyniono, również sprzeciw nie zawiera żadnych wyjaśnień w tym zakresie.

W świetle powyższych uwag kwestionowane postanowienie referendarza należało uznać za prawidłowe i jako takie utrzymać w mocy. Z tych przyczyn wydanie niniejszego postanowienia stało się konieczne.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.