Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1663953

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 10 kwietnia 2015 r.
III SA/Gl 477/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 100 (sto) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Wraz ze skargą strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku, składający wniosek oświadczył, że występuje w imieniu swojej żony, która jest całkowicie ubezwłasnowolniona. W 2010 r. zapadło orzeczenie o jej całkowitym ubezwłasnowolnieniu i ustanowieniu nad nią opieki.

W chwili obecnej jedynym dochodem skarżącej jest jej emerytura w kwocie 1.694,69 zł netto. Kwota ta uwzględnia już potrącenia wynikające z zadłużenia strony. Suma ta w całości przeznaczana jest na jej utrzymanie, opłaty związane z mieszkaniem oraz koszty leczenia. Emerytura strony nie wystarcza jednak na pokrycie wszystkich kosztów. Skarżąca mieszka obecnie w mieszkaniu córki.

Strona pozostaje w gospodarstwie domowym ze swoim mężem J. Z., który jest jednocześnie jej opiekunem. Na dochód wspólnego gospodarstwa składają się świadczenia emerytalne obojga małżonków: wnioskodawcy - 1.695,69 zł netto i jej męża - 2.202,13 zł netto. Opiekun skarżącej zaznaczył, że od roku 1995 pozostaje ze swoją żoną w ustroju rozdzielności majątkowej.

Strona nie posiada jednocześnie żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro, oprócz garażu będącego w małżeńskiej wspólności majątkowej. Jednak jej "połowa", wg oświadczenia opiekuna strony zajęta jest przez urząd skarbowy. We wniosku zaznaczono, że dwa świadczenia emerytalne stanowią jedyny dochód małżonków Zarębskich.

Opiekun wnioskodawcy zaznaczył, że łączny dochód małżonków wynosi 3.897,82 zł na miesiąc. Z tej kwoty jest jednak opłacany czynsz za mieszkanie w kwocie 810 zł, oraz prąd (300 zł); leki dla żony i jej opiekuna (400 zł); paliwo i przejazdy samochodem oraz taksówki (700 zł); wizyty lekarskie obojga małżonków (300 zł). W ten sposób pozostaje małżonkom kwota 1.387,68 zł, która przeznaczana jest na zakup jedzenia (konieczne diety zdrowotne) - 700 zł, ubrania, środki czystości - "i nie zostaje już nic do życia". Jednocześnie, małżonkowie Z. popadli w zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej, które opiekun skarżącej stara się spłacać z wielkim trudem.

Załącznikami do wniosku są: zaświadczenie z dnia (...) r., wydane przez Sąd Rejonowy w S., stwierdzające, że J. Z. jest opiekunem prawnym osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej - swojej żony K. Z.; pisma z ZUS, w tym określające wysokość świadczeń emerytalnych obu małżonków (stan na marzec 2014 r.) oraz wezwanie do uregulowania zadłużenia w opłatach za użytkowanie lokalu mieszkalnego w SM "(...)" w S. (stan na dzień (...) r.).

Uzasadnienie prawne

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku K. Z., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca rzeczywiście znajduje się w trudnym położeniu finansowym. Wartość przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie wynosi 1.639.292 zł. Kwota ta nie jest sporna, została wskazana zarówno przez stronę skarżącą, jak i przez organ. Wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi więc 16.393 zł (na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).

Faktem jest, że uiszczenie takiej kwoty mogłoby narazić skarżącą oraz jej małżonka na rzeczywisty uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Jednakże z danych zawartych na formularzu PPF oraz danych zawartych w załącznikach do wniosku wynika, że strona jest jednak w stanie uiścić drobną część kwoty stanowiącej wpis sądowy od skargi w tej sprawie.

Po pierwsze, z samego orientacyjnego zestawienia poszczególnych wydatków, zawartego w oświadczeniu opiekuna skarżącej wynika, że po uregulowaniu wszelkich opłat za media, po poniesionych kosztach leczenia, zakupach żywności i środków czystości pozostaje we wspólnym gospodarstwie kwota około 687,82 zł. Z pewnością jest to średnia kwota, która w rzeczywistości, w określonym miesiącu może być nieco wyższa lub nieco niższa. Nie zmienia to jednak faktu, że strona powinna być w stanie wygospodarować kwotę 100 zł tytułem poniesienia kosztów sądowych w sprawie.

Po drugie, opiekun skarżącej sam oświadczył na druku urzędowego formularza PPF, że jego żona mieszka obecnie w mieszkaniu ich córki. Są więc podstawy do tego, aby domniemywać, że koszty jej utrzymania ponosi w tym czasie nie tylko sama skarżąca oraz jej małżonek, lecz również i córka skarżącej.

Na marginesie podkreślić bowiem należy, że małżonek jest zobowiązany przyczyniać się do zaspokojenia wszelkich istotnych potrzeb współmałżonka niezależnie od tego, jaki ustrój majątkowy obowiązuje w danym związku małżeńskim.

Jest to o tyle istotne, że ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza przecież zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, Nr 1, poz. 8).

Ponadto, z pisma SM "(...)" w S. wynika, że w lokalu, określonym, jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy, mieszka także D. Z. Pismo to, z dnia (...) r., skierowane jest do D. Z. i K. Z. Wprowadza to domniemanie, że w lokalu tym nie mieszkają tylko J. i K. Z. Wynika z tego, przykładowo, że obowiązek pokrycia zadłużenia w tej spółdzielni nie spoczywa tylko na skarżącym, czy jego żonie, ale również i na D. Z.

Należy jednocześnie uwzględnić fakt, że mieszkanie to obciążone jest wykazanym w ww. piśmie zadłużeniem z tytułu opłat za jego użytkowanie.

Mając powyższe na uwadze, oraz fakt, że uwzględniając żądanie strony w zakresie określonym w tym postanowieniu, skarżąca będzie w stanie uiścić kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, co stanowi jedynie 0,6% kwoty, którą byłaby zobowiązana uiścić w sytuacji, w której wniosek nie zostałby w ogóle uwzględniony.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.