Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1663950

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 13 kwietnia 2015 r.
III SA/Gl 1557/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego z urzędu.

W uzasadnieniu powyższego podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe. Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej i faktycznej separacji. W chwili obecnej utrzymuje się jedynie z emerytury w kwocie (...) zł brutto, albowiem prowadzoną działalność gospodarczą zawiesił 11 marca 2014 r. Tymczasem miesięczne wydatki, które zobowiązany jest ponosić obejmują opłaty za czynsz (280,00 zł), energię elektryczną (20,00 zł), gaz (20,00 zł), wodę (10,00 zł), telefon (60,00 zł), żywność (500,00 zł). Dodatkowo tytułem alimentów na rzecz żony wydatkuje 1.500,00 zł. Wprawdzie posiada oszczędności w kwocie 2.500,00 zł, te jednak z uwagi na stan zdrowia przeznacza na leczenie i lekarstwa. W tej sytuacji nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania, jako że równolegle z niniejszą sprawą zaskarżył jeszcze sześć innych decyzji, a łączna kwota wpisów jest znaczna. Ponadto organ celny wszczął wobec jego osoby egzekucję administracyjną, co dodatkowo zmniejszy kwotę wypłacanej mu emerytury.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożył zeznania podatkowe PIT-36L, z których ustalono, że w 2011 r. skarżący zadeklarował stratę z firmy "A" wynoszącą (...) zł. Natomiast w 2012 r. poza dochodem rzędu (...) zł z tytułu wykonywania instalacji elektrycznych, pobierał zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego w łącznej kwocie (...) zł (vide: informacja o dochodach uzyskanych od organu rentowego za 2012 r. - PIT-11A). W kolejnym roku z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskał żadnych przychodów (vide: zeznanie PIT-36L za 2013 r.). Dlatego też uległa ona zawieszeniu 11 marca 2014 r. (vide: wydruk z CEIDG). Ostatnią deklarację VAT-7K z powyższego tytułu złożył za pierwszy kwartał. Wykazał w niej podstawę opodatkowania rzędu (...) zł oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie (...) zł. W chwili obecnej jego dochody to emerytura wynosząca (...) zł (vide: przekaz pocztowy potwierdzenie wypłaty). Do powyższej skierowane zostały tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w K., gdzie dochodzone należności wynoszą: (...) zł. Dodatkowo postanowieniem z dnia 28 stycznia 2015 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym K. nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu sporządzonemu (...) r. w zakresie obowiązku zapłaty zaległych na rzecz żony alimentów w łącznej kwocie (...) zł oraz w zakresie obowiązku zapłaty miesięcznych alimentów rzędu (...) zł.

Ponadto z informacji zawartej w piśmie z 13 lutego 2015 r. ustalono, że skarżący mieszka wraz z A.K. w mieszkaniu syna k.k. Opłaty za lokal wynoszą 403,55 zł. Reguluje je A.K. z rachunku bankowego w (...) Banku, gdyż rachunek skarżącego jest zablokowany na kwotę (...) zł.

Postanowieniem z 2 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.

Postanowienie powyższe zostało zaskarżone sprzeciwem. W sprzeciwie skarżący zarzucił postanowieniu pominięciu istotnej okoliczności faktycznej jakim jest faktyczna wysokość jego emerytury w związku z dokonywanymi przez organ rentowy potrąceniami. Podniósł, że postanowienie tej treści pozbawia go prawa do sądu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego z urzędu - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy, jako że to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Użycie w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje bowiem wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać sąd, że jego żądanie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084).

Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 p.p.s.a. wynika, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (por. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, LEX nr 1405507 oraz z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, LEX nr 1405502).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczył się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Mianowicie wskazał, że ponoszone przez niego wydatki związane z koniecznym utrzymaniem wynoszą 330,00 zł (tekst jedn.: woda, czynsz, gaz i energia elektryczna), podczas gdy z nadesłanych jako uzupełnienie wniosku dokumentów źródłowych powyższe nie wynikało (vide: wydruk z rachunku bankowego w (...) Banku A.K.). Podobnie jego oświadczenie jakoby nie posiadał samochodu nie pokrywało się z wydrukiem z rachunku w (...) Banku z którego ustalono, że 7 listopada 2014 r. skarżący dokonał zakupów za kwotę 155,41 zł na stacji paliw w C. Jedynie informacja, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej i separacji została potwierdzona stosownym dokumentem, z którego wynikało, że 28 stycznia 2015 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym K. nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu sporządzonemu (...) r. w zakresie obowiązku zapłaty zaległych na rzecz żony alimentów w łącznej kwocie (...) zł oraz w zakresie obowiązku zapłaty miesięcznych alimentów w kwocie (...) zł. Należy jednak zauważyć, że z analizy nadesłanego do akt wydruku z posiadanego przez skarżącego w (...) Banku rachunku bankowego wynika, że wśród transakcji przychodzących odnotowano również takie, które zatytułowano przelew własny, a w rubryce odbiorca/płatnik wpisano B.K. ul. (...) w S. (vide: przelew z 9 i 22 grudnia 2014 r. na łączną kwotę 500,00 zł oraz przelew z 4, 9 i 14 listopada 2014 r. na łączną kwotę 2.200,00 zł). Powyższe nie zostało w żaden sposób wyjaśnione. Nie można było zatem stwierdzić z jakiego tytułu wpłaty te wpływają na konto skarżącego, skoro to na nim ciąży obowiązek alimentacyjny wobec żony, a nie odwrotnie. Podobne wątpliwości dotyczą A.K., z którą skarżący jak wskazał w piśmie z 13 lutego 2015 r. wspólnie zamieszkuje i która pokrywa wydatki związane z utrzymaniem mieszkania przy ul. (...) w K., podczas gdy z zawiadomienia o wysokości opłat wynika, że te wystawiane są na A.K., która posiada miejsce zamieszkania w S. przy ul. (...) czyli adresem zamieszkania jego żony (akt notarialny z dnia 6 czerwca 2014 r.). Wzajemne relacje pomiędzy tymi osobami nie zostały wyjaśnione. Podobnie jak fakt wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa, bo skoro A.K. rzeczywiście mieszka razem ze skarżącym to jej sytuację finansową i posiadane dochody należało zobrazować w treści urzędowego formularza, czego nie uczyniono. Nie można było również w żaden sposób ustalić, czy syn skarżącego, który na podstawie zawartej z A.K. umowy darowizny z 12 listopada 2014 r. stał się aktualnym właścicielem mieszkania przy ul. (...) zamieszkuje wspólnie ze skarżącym, a jeżeli tak to jakie są jego źródła dochodu, albowiem "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko - jako wspólne zamieszkiwanie jak i ponoszenie wspólnych wydatków. Przez wspólne zamieszkiwanie rozumie się mieszkanie w tym samym lokalu mieszkalnym bądź w tym samym budynku, natomiast przez wspólne gospodarowanie rozumie się ponoszenie wspólnych wydatków na zaspokajanie potrzeb osób zamieszkujących w tym samym lokalu lub budynku. Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego wnioskodawcy, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. Za takim stanowiskiem przemawia również regulacja zawarta w art. 87 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.), który stanowi, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Należy podkreślić, że z obowiązku tego nie zwalnia fakt założenia przez syna skarżącego własnej rodziny, która to okoliczność została podniesiona w sprzeciwie. To oznacza, że możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Należy bowiem oczekiwać, że niezbędnej pomocy i wsparcia ten w pierwszej kolejności poszukiwać będzie właśnie u niej. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogliby im pomóc. Tym bardziej, że nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Wprawdzie łączna kwota wpisów, do których uiszczenia skarżący zostanie zobowiązany wynosić będzie 6.661,00 zł, a deklarowane przez niego oszczędności kształtują się na poziomie 2.500,00 zł (druk PPF rubryka nr 7.2.1), niemniej jednak należy zauważyć, że ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżący mógłby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń.

Powyższych wątpliwości nie zostały usunięte wyniku sprzeciwu. Jakkolwiek podniesiono w nim nową okoliczność, w postaci zajęcia emerytury skarżącego, jednak jest to - co należy podkreślić - nie dotyczy całej jego sytuacji majątkowej. W dalszym ciągu brak jest danych pozwalających na pełną ocenę stanu majątkowego wnioskodawcy, co z kolei nie wyklucza możliwości zatajenia istotnych składników majątku a to z kolei, z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 wyklucza przyznanie prawa pomocy choćby w części.

W tej sytuacji Sąd działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.