Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1785601

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 7 września 2015 r.
III SA/Gl 147/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 7 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Zarządu Województwa (...) z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na realizację zadań objętych Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa (...) na lata 2007 - 2013 w kwestii przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia:

1.

zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 500 (pięćset) zł;

2.

w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

W treści skargi skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z należnego wpisu sądowego. Żądanie to rozszerzyła na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku podała zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu powyższego powołała się na rodzaj prowadzonej działalności, tj. usługi informatyczne i telekomunikacyjne, które na dzień (...) r. przyniosły stratę rzędu (...) zł. Wprawdzie wartość posiadanych środków trwałych oszacowała na kwotę (...) zł, niemniej jednak wskazała, że z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne (vide: wykaz akt komorniczych) całość jej majątku została zajęta, podobnie jak rachunki bankowe, które na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazywały saldo zerowe (rachunek w "B" S.A.) bądź ujemne (rachunki w "C" S.A., "D" S.A.). To oznacza, że nie ma zdolności kredytowej. Tym bardziej, że posiada zadłużenie z tytułu należności podatkowych oraz ZUS, które wynosi (...) zł. Dodatkowo zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa (...) określił jej należną do zwrotu kwotę dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa (...) na lata 2007-2013. A ponieważ z wniosku wierzyciela prowadzone było wobec Spółki postępowanie o ogłoszenie upadłości, postanowieniem z (...) r. sygn. akt (...) powołano nadzorcę sądowego.

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdził, że przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zapasowy wynosi (...) zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie (...) zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Tym bardziej, że skarżąca korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika, który reprezentuje ją w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a to oznacza, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że była w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mogła ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Referendarz sądowy podkreślił, że fakt zajęcia konta bankowego czy prowadzenia innych czynności egzekucyjnych, sam w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym opłat sądowych, do których zalicza się wpis od skargi a także nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania z niego czy wykazania jego salda na określony dzień. Ponadto, wnioskująca spółka nie przedłożyła wielu dokumentów i materiałów źródłowych, obrazujących jej aktualną kondycję finansową i jej możliwości płatnicze. W efekcie brak było materiału umożliwiającego dokonanie rzetelnej analizy jej rzeczywistej, obecnej sytuacji majątkowej. Tym samym spółka nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki, których występowanie uzasadniałoby uwzględnienie jej wniosku.

Od powyższego orzeczenia pełnomocnik strony wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W jego motywach wskazał, że Skarżąca przedłożyła w pełni rzetelne dokumenty wskazujące na sytuację finansową uniemożliwiającą poniesienie kosztów związanych z uiszczeniem opłaty sądowej od skargi. Podkreślił, że przedłożona dokumentacja wraz z bezspornym faktem prowadzenia w stosunku do spółki przez Sąd Rejonowy K. postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości pozwala w sposób niebudzący wątpliwości uznać, iż spółka nie posiada możliwości uiszczenia opłaty od skargi w niniejszym postępowaniu, a fakt zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w sposób oczywisty potwierdza istnienie trudnej sytuacji finansowej skarżącej uniemożliwiającej poniesienie wydatków w niniejszym postępowaniu. Strona skarżąca wskazała, że Spółka w chwili obecnej nie osiąga żadnych przychodów, nie posiada zdolności kredytowej, jak również majątku umożliwiającego uiszczenie opłaty w terminie wskazanym w wezwaniu. Majątek spółki z uwagi na swój specjalistyczny charakter (częstotliwości radiowe, wysoko specjalizowana infrastruktura telekomunikacyjna) jest majątkiem bardzo trudno zbywalnym. Pozostały majątek ruchomy został natomiast w całości zajęty w związku z prowadzonymi postępowaniami komorniczymi (na dowód załączono protokół zajęcia ruchomości). Podkreślono także, że z uwagi na prowadzone postępowanie upadłościowe nie jest możliwym uzyskanie zewnętrznych źródeł finansowania (załączono oświadczenie o stanie kasy). Skarżąca wykazała, że w chwili obecnej prowadzone są w dalszym ciągu przeciwko spółce postępowania egzekucyjne na łączną kwotę około (...) złotych na dowód załączyła zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w ramach postępowania egzekucyjnego z wierzytelności w kwocie (...) zł. Wskazała także, że okoliczności powyższe wynikające z przedłożonych przez stronę dokumentów nie zostały jednak w żadnym stopniu uwzględnione przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego sprawy. Skarżąca odniosła się także do zarzutu referendarza sądowego jakoby nie dochowała należytej staranności w zakresie uzyskania dokumentacji księgowo-finansowej znajdującej się w dyspozycji Prokuratury Okręgowej w K. Podkreśliła, że twierdzenia powyższe maja charakter całkowicie dowolny i prowadzą do naruszenia praw skarżącej jako strony postępowania. Jak wskazała, Prokuratura konsekwentnie odmawia wydania zabezpieczonej dokumentacji wraz z nośnikami danych. Nie jest tym samym możliwe przedłożenie żądanych dokumentów, w szczególności w zakreślonym siedmiodniowym terminie. Należy mieć przy tym na uwadze, iż spółka prowadzi całość dokumentacji w formie elektronicznej i nie dysponuje papierowymi kopiami dokumentów finansowo-księgowych. Kluczowe znaczenie posiada zatem dostęp do nośników danych. Skarżąca załączyła przy tym pismo z dnia (...) r. złożone osobiście w siedzibie prokuratury - o wydanie dokumentacji kierowane do Prokuratury Okręgowej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. - stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że wnioskująca spółka, składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Użyte w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych w treści wniosku oświadczeń.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie dołączony do akt materiał dowodowy nie pozwalał na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Należy bowiem zauważyć, że z materiałów, które strona skarżąca dostarczyła a które obrazują sytuację Spółki na dzień (...) r. trudno uznać jakoby ta była na tyle trudna, by Skarżąca w ogóle nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Wykazana w niej strata rzędu (...) zł, nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, tylko konsekwencją nadwyżki ponoszonych kosztów nad wypracowanym przychodem. Ponieważ ten obejmuje nie tylko przychody operacyjne, ale również sprzedaż produktów, twierdzenie jakoby Spółka zaprzestała prowadzenia działalności nie mogło być uznane za wystarczające. Tym bardziej, że na poparcie powyższego nie przedłożono żadnych zaświadczeń potwierdzających, że faktycznie Spółka nie rozlicza się z urzędem skarbowym i nie składa deklaracji podatkowych, czy deklaracji ZUS. Sąd zauważył, że aktywa trwałe Spółki wynosiły (...) zł. Kwota ta obejmowała wartości niematerialne i prawne rzędu (...) zł, rzeczowe aktywa trwałe wynoszące (...) zł, wśród których znajdowały się urządzenia techniczne i maszyny o wartości (...) zł oraz środki transportu o wartości (...) zł, inwestycje długoterminowe w kwocie (...) zł obejmujące m.in. udziały i akcje o wartości (...) zł i długoterminowe rozliczenia międzyokresowe wynoszące (...) zł. Dodatkowo aktywa obrotowe Spółki kształtowały się na poziomie (...) zł, z czego (...) zł stanowiły towary, (...) zł należności krótkoterminowe, a (...) zł inwestycje krótkoterminowe. Ta ostatnia kwota obejmowała ponadto: inne papiery wartościowe wynoszące (...) zł, udziały i akcje rzędu (...) zł oraz środki pieniężne w kasie i na rachunku kształtujące się na poziomie (...) zł. Wprawdzie postanowieniem Sądu Rejonowego K. z dnia (...) r. sygn. akt (...) na wniosek wierzyciela zabezpieczono majątek dłużnika. Jednak powyższe nastąpiło poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, do którego obowiązków należy kontrola czynności dłużnika i jego przedsiębiorstwa oraz nadzór nad mieniem dłużnika, by było dostatecznie zabezpieczone przed zniszczeniem. Tym samym fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego skierowanego do rachunków bankowych dłużnika prowadzonych m.in. w: "E" S.A., "F", "B" oraz "G", nie mógł mieć znaczenia przesądzającego, skoro istnieje majątek Spółki znacznej wartości, a wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik nie składał (vide: informacja tymczasowego nadzorcy zawarta w piśmie z (...) r.).

Dlatego też mając na uwadze powyższe, w tym przedłożone przy piśmie z (...) r. dokumenty księgowe obrazujące stan majątkowy Spółki na dzień (...) r. przyjąć należało, że ta powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Tym bardziej, że wystąpienie z wnioskiem o upadłość w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz zawarcia układu w sprawie spłaty zobowiązań i jego wykonania.

Mając jednak na uwadze wysokość należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, oraz ilość spraw zawisłych przed tutejszym Sądem, za zasadne uznać należało uwzględnienie złożonego wniosku w jedynie częściowo. W ocenie Sądu wnioskodawca jest w stanie wygospodarować kwotę 500 zł w celu przeznaczenia jej na uiszczenie opłaty sadowej w postępowaniu sądowym, i to przy uwzględnieniu wielości spraw toczących się równocześnie przed tutejszym Sądem.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.