Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1420890

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 23 kwietnia 2012 r.
III SA/Gl 1374/11
Źródła, z których pochodzą informacje, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków.

Sędziowie WSA: Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Renata Siudyka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2012 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" s.c. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku akcyzowego (rygoru natychmiastowej wykonalności)

1.

uchyla zaskarżone postanowienie;

2.

stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku;

3.

zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) r. o nr (...), Dyrektor Izby Celnej w K. po rozpatrzeniu zażalenia spółki cywilnej "A" w W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. Nr (...) z dnia (...) r. nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. Nr (...) z dnia (...) r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc sierpień 2010 r. w kwocie (...) zł - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Jako podstawę prawną wskazano art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 i art. 239b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy i argumentację prawną. Podniesiono, że Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z dnia (...) r. numer (...) nadał, w trybie art. 239b Ordynacji podatkowej, rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) r. numer (...) określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc sierpień 2010 r. w kwocie (...) zł, gdyż z danych pozostających w dyspozycji organów podatkowych wynika, że toczą się wobec podatnika postępowania egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych.

Strona wniosła zażalenie na to postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. żądając jego uchylenia i jednocześnie twierdząc, iż rygor natychmiastowej wykonalności decyzji został nadany z naruszeniem art. 239b § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż nie wykazano przesłanek uzasadniających jego nadanie.

Dyrektor Izby Celnej w K., rozpatrując sprawę w trybie zażaleniowym, podtrzymał stanowisko organu I instancji. Powołując się na brzmienie art. 239a oraz art. 239b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej podkreślił, że paragraf 2 tego przepisu stanowi, iż przepis paragrafu 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zatem z powyższego wynika, iż przesłanki uzasadniające nałożenie rygoru natychmiastowej wykonalności to przesłanki, które związane są z sytuacją majątkową podatnika oraz przesłanki upływu terminu przedawnienia.

Dlatego też skoro wobec Strony, co potwierdzają dane pozostające w dyspozycji organów podatkowych, toczą się postępowania egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych to prawidłowo organ I instancji uznał, że doszło do spełnienia przesłanek wynikających z art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, gdyż wykazał, że zachodzi duże prawdopodobieństwo - graniczące z pewnością - iż zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Poza tym okoliczność toczącego się postępowania egzekucyjnego w zakresie innych należności pieniężnych w korelacji z wysokością zobowiązania podatkowego (kwota (...) zł) określonego w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. Nr (...) z dnia (...) r. daje podstawę aby sądzić, iż zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane

Na koniec ustosunkowując się do argumentów strony opartych na postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonych do tego Sądu decyzji - Dyrektor Izby Celnej w K. wskazał na odmienność ustawowych przesłanek obu trybów.

Na powyższe ostateczne postanowienie strona wniosła, w przepisanym terminie, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, żądając jego uchylenia. Zarzuciła naruszenie przepisów art. 239b § 1 i 2, art. 210 § 1 pkt 6 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Podtrzymała argumentację zawartą w zażaleniu, akcentując uznaniowy charakter postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności; brak wykazania przez organ przesłanki uprawniającej do nadania rygoru wobec uchylenia przez WSA w Gliwicach decyzji dotyczących innych należności i tym samym udaremnienia egzekucji, na którą powołuje się organ; odmiennych od zaskarżanego rozstrzygnięć wydanych przez sąd wojewódzki w kwestii wstrzymania wykonania.

Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał zasadność i prawidłowość stanowiska podjętego w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie Sąd postanowił zobowiązać Dyrektora Izby Celnej w K. do udzielenia wyjaśnień w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do spółki.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu organ odwoławczy poinformował, iż w związku z brakiem dobrowolnej wpłaty należności wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia (...) r. objętych spornym rygorem Dyrektor Izby Celnej w K. w dniu (...) r. sporządził tytuły wykonawcze o nr od (...) do (...) i przekazał je celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast z informacji uzyskanej od Dyrektora Izby Celnej w K. wynika iż ww. tytuły wykonawcze zostały doręczone stronie postępowania, zobowiązany nie wniósł zarzutów; tytuły te były czterokrotnie przydzielane do służby kolejno w (...),(...) i (...) r. oraz w (...) r.; poborca pobrał łączną kwotę (...) zł do wszystkich czterech tytułów, która następnie została rozliczona na koszty egzekucyjne. Poza tym z raportów poborcy wynika, że spółka nie prowadzi działalności, a jej wspólnicy są niechętni regulowaniu należności w związku z toczącym się przed sądem administracyjnym postępowaniem odwoławczym i korzystnymi dla Spółki wyrokami. Spółka wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, jednakże po negatywnym stanowisku Wierzyciela Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Nadto w dniu (...) r. Dyrektor Izby Celnej w K. dokonał zajęcia wierzytelności spółki "A" przysługujących jej od Dyrektora Izby Celnej w K. tytułem zwrotu zasądzonych kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ przy rozpatrywaniu sprawy naruszył obowiązujące przepisy - przede wszystkim art. 239b Ordynacji podatkowej.

Na wstępie zaznaczyć należy, że odstępując od obowiązującej do z dnia 31 grudnia 2008 r. zasady wykonalności decyzji nieostatecznej, ustawodawca w zakresie wykonania decyzji organu podatkowego nowelizacją z dnia 7 listopada 2008 r. wprowadził dwie inne podstawowe zasady tj. wstrzymania wykonania decyzji nieostatecznej oraz wykonalności decyzji ostatecznej. W konsekwencji zgodnie z art. 239a Ordynacji podatkowej decyzja nieostateczna organu podatkowego nie podlega wykonaniu. Regulacja ta dotyczy wyłącznie decyzji nieostatecznej nakładającej na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej wprowadził 4 fakultatywne przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. W pkt 1 ujęto posiadanie przez organ podatkowy informacji, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych; pkt 2 - brak majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia; pkt 3 - dokonywanie przez stronę czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości; pkt 4 - krótki okres (krótszy niż 3 miesiące) do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Każda z tych taksatywnie wymienionych przesłanek ma charakter rozłączny, co powoduje, że zaistnienie jednej z nich daje podstawę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Jednakże warunkiem koniecznym jest uprawdo-podobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2).

Zauważyć również trzeba, że przesłanki, od których zależy nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, nie są bezpośrednio związane z treścią decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ale mają zakotwiczenie w sytuacji majątkowej strony postępowania, jej stosunkiem do wykonania nałożonego obowiązku oraz możliwościami wykonania tego obowiązku w drodze przyszłej egzekucji; czas trwania bowiem postępowania odwoławczego może spowodować trwałą utratę możliwości wykonania decyzji.

Informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, mogą pochodzić z różnych źródeł. Przedmiotowa przesłanka opiera się bowiem na założeniu, że skoro w zakresie innych należności zostały wyczerpane możliwości dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela, to należy przypuszczać, że strona postępowania również w przypadku obowiązków wynikających z decyzji nieostatecznej nie będzie chciała ich dobrowolnie wykonać. Innymi słowy, bez nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji na podstawie art. 239b § 1 pkt 1 zobowiązanie podatkowe wynikające z tej decyzji może zostać niewykonane lub nie zostanie wykonane.

Zatem reasumując powyższe rozważania należy zauważyć, iż w pierwszej kolejności organ winien ustalić, czy zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 239b § 1 pkt 1- 4, a następnie stwierdza czy daje ona prawdopodobieństwo (uprawdopodabnia), że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Dopiero po przeprowadzeniu tego procesu dowodzenia organ podatkowy może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności.

Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2011 r. o sygn. akt I FSK 1044/2010 wyrażono pogląd, że "analiza regulacji art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, że decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Z przepisu tego zatem jasno wynika, że podstawą nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności może być powzięcie przez organ podatkowy informacji, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Z zawartego w tym przepisie wyrażenia: "toczy się postępowanie egzekucyjne" nie sposób przyjąć, tak jak to uczynił Sąd pierwszej instancji, że nie istotnym jest sam fakt rozpoczęcia i zakończenia postępowania egzekucyjnego".

Przenosząc powyższe na niwę rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że sporne postanowienie I instancji zostało wydane w dniu (...) r. czyli równocześnie z decyzją wymiarową, której nadawało rygor natychmiastowej wykonalności. Z uzasadnienia rozstrzygnięć organów obu instancji nie wynikało jednak jakie postępowania egzekucyjne są prowadzone wobec strony, w oparciu o jakie tytuły wykonawcze i dlaczego zachodzi obawa, że określone zobowiązanie nie zostanie zapłacone. W celu wyjaśnienia tych okoliczności Sąd zobowiązał Dyrektora Izby Celnej w K. do udzielenia informacji w powyższym zakresie.

Z treści przesłanej odpowiedzi i zestawienia dat:

- wydania decyzji wymiarowej i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności - tj. (...) r.;

- dnia sporządzenia tytułów wykonawczych - tj. (...) r.;

- doręczenia ich stronie (...) r.;

- realizacji tych tytułów w (...),(...) i (...) r. oraz (...) r.;

- wyegzekwowania kwoty (...) zł w dniu (...) r. i zajęciu wierzytelności spółki (...) r.

wynika jednoznacznie, iż w dacie orzekania o nadaniu rygoru decyzji wymiarowej nie toczyło się żadne postępowanie egzekucyjne wobec spółki; nie były wówczas jeszcze wydane jakiekolwiek tytuły wykonawcze; również organ nie posiadał wiedzy o możliwości nie wywiązania się przez podatnika z nałożonego zobowiązania podatkowego wobec nieskuteczności podejmowanych przez poborcę czynności egzekucyjnych. Wszystkie bowiem opisane przez organ odwoławczy działania dokonywane były już po dacie wydania zakwestionowanego postanowienia I instancji.

Zatem w konsekwencji skład orzekający Sądu stwierdził, że organ nie wykazał zaistnienia ustawowo określonych podstaw do wydania w niniejszej sprawie postanowienia o zastosowaniu względem spółki rygoru natychmiastowej wykonalności wydanej decyzji wymiarowej za dany okres rozliczeniowy. Przy ponownym więc rozpatrywaniu sprawy organ winien rozważyć przedstawione wyżej okoliczności i w oparciu przeprowadzone czynności wyjaśniające ustalić czy zachodzą podstawy do zastosowania w sprawie art. 239b § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 205 § 2 i 3 tej ustawy zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł obejmującą uiszczony wpis od skargi 100 zł i 240 zł - wynagrodzenie pełnomocnika. Nadto w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.