Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1663944

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 13 kwietnia 2015 r.
III SA/Gl 1313/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" s.c. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

W skardze na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., strona zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu.

W uzasadnieniu wniosku, zawartego na druku urzędowego formularza PPPr, że firmę prowadzi ojciec i syn. Strona zwróciła uwagę na problemy zdrowotne wspólników spółki, mające genezę w przedmiotowej sprawie podatkowej. Od kilku lat strona znajduje się w tragicznej sytuacji finansowej. Z uwagi na to, że Skarb Państwa nie zapłacił spółce za jej prace, spółka utraciła płynność finansową, popadła w długi, a obecnie państwo egzekwuje od strony należności, których samo nie zapłaciło.

Skarżąca wskazała, że T.G. nie jest w stanie płacić alimentów na swoje dziecko, a kwota z tego tytułu jest wysoka i ciągle rośnie. Z tego powodu nie uczestniczy on w pracach spółki, ponieważ poszukuje pracy za granicą.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie (...) zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi (...) zł, a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości

Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka w ogóle nie posiada środków finansowych. Ani ruchomych środków trwałych. Natomiast zabudowana nieruchomość w K., położona przy ulicy (...) jest zajęta w toku postępowania egzekucyjnego. Od 2010 r. spółka ponosi stale stratę. Spółka posiada trzy rachunki bankowe, jednak wszystkie te konta są od trzech, czterech lat "nieczynne".

W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. referendarz sądowy wezwał spółkę o nadesłanie dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie aktualnych wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, jak również o wykazanie aktualnego stanu majątkowego wspólników skarżącej spółki.

W odpowiedzi na to wezwanie, skarżąca nadesłała jedynie część dokumentów, o które była wzywana: zaświadczenia i dokumenty o stanie zdrowia W.G.; zeznania PIT - 36 za 2013 r. W.G. i T.G.; zestawienie spraw komorniczych i windykacji; pisma do 7 banków o zajęciu dłużnikowi wierzytelności z rachunku bankowego (pisma z dnia 20 września 2014 r., w których dłużnikiem egzekwowanym jest W.G.); kserokopie podatkowej księgi przychodów i rozchodów skarżącej spółki za okres od listopada 2014 r. do stycznia 2015 r.; deklaracje VAT - 7 składane przez stronę skarżącą w okresie od czerwca 2014 r. do grudnia 2014 r.

Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 lutego 2015 r. odmówił stronie przyznania prawa pomocy.

Pismem z dnia 18 marca 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. - stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata albo radcy prawnego, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, jeśli wykaże, że nie ma żadnych środków nam poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

O przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" (w:) praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Wskazać także należy, że sytuacja procesowa spółki cywilnej jest specyficzna: spółka cywilna, jako jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, jednak będąc podatnikiem podatku akcyzowego posiada zdolność sądową i procesową w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wezwana została zatem spółka cywilna i w zakresie prawa pomocy jest ona traktowana jak osoba prawna. Natomiast oceniając stan majątkowy skarżącej, należy jednak uwzględnić także stan majątkowy wspólników spółki cywilnej. Tak więc niezależnie od wykazania aktualnej kondycji finansowej skarżącej spółki cywilnej, wezwano stronę do przedłożenia stosownych dokumentów, materiałów źródłowych, ewentualnie oświadczeń obrazujących aktualny stan majątkowy wspólników skarżącej spółki cywilnej: W.G.i T.G.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2015 r., nadesłano jedynie część dokumentów, o które spółka była wzywana, mianowicie: zeznania podatkowe PIT - 36 za 2013 r., złożone przez obu wspólników skarżącej spółki; deklaracje podatkowe VAT - 7 za okres od czerwca 2014 r. do grudnia 2014 r. oraz podatkową księgę przychodów i rozchodów za okres od listopada 2014 r. do stycznia 2015 r.

Po pierwsze do akt nie nadesłano, na wezwanie referendarza sądowego, żadnych wyciągów z rachunków bankowych samej spółki, ani z rachunków bankowych jej wspólników. Do sprzeciwu spółka dołączyła natomiast wyciągi z rachunku bankowego spółki w (...) Bank S.A. za okres od 1 do 28 lutego 2015 r. saldo końcowe - 279,27 zł, historię tego rachunku - operacje od 28 czerwca 2013 r. do 30 września 2014 r., z której wynikają obciążenia (w liczbie 16) na kwotę 480 zł, wyciąg z przedmiotowego rachunku za okres od 1 do 30 marca 2014 r. z wykazaną kwotą operacji - 30 zł (opłata za prowadzenie rachunku), saldo po operacji -299,27 zł oraz historię rachunku bieżącego w Banku (...) (bez wskazania posiadacza rachunku) za okres od 1 lipca 2013 r. do 28 lutego 2015 r.

Po drugie brak w aktach sprawy zarówno oświadczeń, co do stanu cywilnego obu wspólników, jak również brak jest stosownego zaświadczenia o osobach zameldowanych pod adresem, wskazanym we wniosku, jako miejsce zamieszkania skarżących, czy prowadzą oni samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też mają swoje własne rodziny (nie pozostają w jednoosobowym gospodarstwie domowym).

W konsekwencji nie wiadomo, jakimi środkami finansowymi de facto dysponują wspólnicy wnioskodawcy, tym bardziej, że nie podano, nawet orientacyjnie, bieżących kosztów osobistego utrzymania wspólników. Brak jest informacji na temat wydatków (np. opłaty za media, zakup żywności, ubrań, środków czystości, leków, itd.).

Po trzecie, strona nie wyjaśniła kwestii dotyczącej nieruchomości. Z nadesłanych wcześniej do akt sprawy formularzy PPF wynika, że oprócz nieruchomości budynkowej stanowiącej siedzibę firmy, dwaj jej wspólnicy są właścicielami czterech nieruchomości: mieszkania w K., przy ul. (...), domu mieszkalnego w C., położonego przy ul. (...), garażu przy ul. (...) w K. i działki o powierzchni (...) arów. Jest to istotny majątek. Na nieruchomości te składa się bowiem dom mieszkalny, mieszkanie, garaż i działka o powierzchni (...) arów (domniemywać należy, że jest to działka budowlana). Strona jednak w żaden sposób nie wykazała jaki jest aktualny stan tych nieruchomości, w jaki sposób je wykorzystuje, nie wykazano również faktu, że nieruchomości te są przedmiotem hipoteki.

Sąd podziela pogląd, powszechnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że posiadanie majątku, w szczególności kilku nieruchomości wyklucza możliwość zwolnienia z kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, kiedy te nie służą w sposób bezpośredni zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych (por. postanowienia NSA: z dnia 17 kwietnia 2013 r., II GZ 178/13, LEX nr 1310100 i z dnia 9 lipca 2012 r., II FZ 507/12, LEX nr 1334763).

Niezależnie od powyższego, stronę wezwano do wykazania aktualnego stanu prawnego tych nieruchomości (nie wystarczą bowiem jedynie same oświadczenia o obciążeniach tych nieruchomości hipotekami) oraz wskazanie na jakich zasadach wykorzystywane (użytkowane) są te nieruchomości i czy przynoszą jakiś dochód. Należy zauważyć, że abstrahując od potencjalnego dochodu, który nieruchomości te mogą przynosić, to z pewnością generują one koszty (np. podatek od nieruchomości, opłaty za media, czy też remonty i naprawy budynków i poszczególnych pomieszczeń).

Jeżeli w formularzach zawarte są oświadczenia, z których wynika, że wspólnicy skarżącej spółki są właścicielami ww. nieruchomości, należało wykazać przynajmniej ich stan prawny oraz sposób, w jaki są one wykorzystywane. Niezależnie bowiem od faktu obciążenia nieruchomości hipoteką, mogą być one przedmiotem określonych stosunków cywilnoprawnych (przykładowo, garaż może być przedmiotem najmu, nieruchomość gruntowa może być wydzierżawiona, a wszystkie te nieruchomości mogą być oddane w odpłatne użytkowanie, bądź sprzedane). Wszelkie powyższe istotne kwestie nie zostały przez stronę wyjaśnione. Również po wniesieniu sprzeciwu.

Końcowo podnieść należy, że przyznanie prawa pomocy w innych sprawach sądowych, nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego tożsame rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienia NSA: z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt. I FZ 516/08, Lex nr 551930, z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10 CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, czego skarżąca nie uczyniła również wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego.

W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, z uwagi na niewykazanie, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi pociągnęłoby za sobą uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego samego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.