III SA/Gl 1246/14 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1644693

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2015 r. III SA/Gl 1246/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia:

1.

zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 200 (dwieście) zł;

2.

w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Wraz ze skargą strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i nie posiada majątku. Jego jedynym źródłem dochodu jest emerytura obciążona zajęciami komorniczymi.

Z oświadczenia skarżącego zawartego na druku urzędowego formularza PPF wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada on żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro.

Jego miesięczny dochód wynosi około 3.850 zł brutto i jest przedmiotem zajęcia. Z kwoty tej potrącana jest kwota 939 zł miesięcznie. Po wszelkich potrąceniach, kwota emerytury wynosi 2.093 zł netto.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, wnioskodawca nadesłał następujące dokumenty: informację o osobach wspólnie zameldowanych pod wskazanym adresem (pismo z dnia (...) r.); tabelę obrazującą miesięczne wysokości kosztów bieżącego utrzymania; oświadczenie wnioskodawcy o nieposiadaniu własnych rachunków bankowych, ani wspólnych rachunków bankowych ze swoją żoną i o nieposiadaniu lokat; decyzję o waloryzacji emerytury skarżącego z dnia (...) r.; druczek nadania świadczenia emerytalnego wnioskodawcy; kserokopie druczków biletów kolejowych; kserokopie rachunków opłat za media (prąd, woda, telekomunikacja); zeznanie podatkowe PIT - 37 skarżącego za 2013 r.; niekompletną kserokopię tytułów wykonawczych; akt notarialny, wyłączający z dniem (...) r. majątkową wspólność ustawową w małżeństwie wnioskodawcy.

Z uwagi na to, że z nadesłanych materiałów wynikało, że skarżący nie mieszka jednak sam, powstało domniemanie, że nie prowadzi samodzielnego, jednoosobowego gospodarstwa domowego. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia (...) wnioskodawca wezwany został do wykazania jakie relacje rodzinne łączą go z M.L., S.L. i P.L. Wezwano skarżącego także do wykazania całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej tych osób.

W odpowiedzi na to wezwanie, pismem z dnia (...) r., pełnomocnik procesowy stwierdził, że P.L. jest synem skarżącego ((...) lat), M.L. jest jego synową ((...) lat), S.L. jest wnukiem skarżącego ((...) lat), natomiast M.L. jest żoną skarżącego.

Dom, w którym skarżący jest zameldowany stanowi wyłączną własność żony skarżącego. Wnioskodawca korzysta na zasadzie użyczenia z jednego pokoju w tym domu oraz posiada dostęp do części wspólnych nieruchomości. W piśmie tym podkreślono, że stan taki wynika z tego, że od 2002 r. małżonkowie F. i M.L. pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej i przeprowadzili już podział majątku wspólnego.

Pełnomocnik procesowy skarżącego podkreślił, że dom, w którym mieszka strona jest domem dwurodzinnym. Z tego także właśnie powodu, skarżący nie jest w stanie podać dochodów, wyciągów bankowych posiadanych przez innych współmieszkańców, zeznań podatkowych oraz ewentualnych dokumentów świadczących o braku uzyskiwania przez te osoby dochodu z uwagi na fakt, że z osobami tymi nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że z nadesłanych przez stronę do akt dokumentów wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo z czterema innymi osobami: swoją żoną, synem, synową i wnukiem. Wnioskodawca nie wykazał faktu przeciwnego i w żaden sposób nie zobrazował aktualnej kondycji finansowej osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

Od postanowienia tego wnioskodawca złożył sprzeciw, wnosząc o zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu strona podjęła polemikę z definicją i rozumieniem instytucji wspólnego gospodarstwa domowego i relacji między współdomownikami (zarówno relacji między małżonkami, jak i relacji między rodzicami a dziećmi) wynikającymi z ustawodawstwa, praktyki orzeczniczej i dorobku doktryny.

Co istotne, do sprzeciwu strona wnioskująca nie dołączyła żadnych dokumentów, ani oświadczeń osób, z którymi jest zameldowana pod jednym adresem.

Uzasadnienie prawne

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. - stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że F.L. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku F.L., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Na wstępie należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał całokształtu aktualnej kondycji majątkowej w sposób uzasadniający uwzględnienie jego wniosku w całości. Odnosi się to przede wszystkim do stanu majątkowego osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

Skarżący nadesłał do akt sprawy dokumenty i materiały źródłowe, które w sposób dostateczny mogły wykazać jedynie jego osobistą, indywidualną sytuację majątkową. Wnioskodawca, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, pominął jednocześnie w zupełności wykazanie sytuacji domowej swoich domowników. A właśnie zdolność do ponoszenia kosztów sądowych przez wnioskodawcę jest rozpatrywana w aspekcie stanu majątkowego nie tylko jego samego, lecz również w aspekcie sytuacji majątkowej osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

Należy stwierdzić, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie (we wszystkich sprawach o sygn. akt: III SA/Gl 1241 - 1246/14) jest decyzja orzekająca o odpowiedzialności wnioskodawcy jako osoby trzeciej za zobowiązania podmiotu "A" Sp. z o.o. w R. Wynika z tego, że w takiej sprawie nie jest pobierany stosunkowy wpis sądowy od skargi, lecz wpis stały, który wynosi 500 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym.

Przechodząc do analizy przedłożonego przez wnioskodawcę materiału źródłowego, w pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (oświadczenie na urzędowym druku formularza PPF).

W toku postępowania okazało się jednak, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim z M.L., a następnie należało stwierdzić, że wnioskodawca jest zameldowany pod jednym adresem razem ze swoją żoną, jak również ze swoim synem, synową i wnukiem.

W takiej sytuacji należy domniemywać, że skarżący jednak nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego (jak oświadcza), lecz pozostaje w pięcioosobowym gospodarstwie domowym - razem ze swoją żoną, synem i jego rodziną. Faktu przeciwnego wnioskodawca nie zdołał w żaden sposób wykazać, ani w toku pierwotnego postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, ani w sprzeciwie. W sprzeciwie skarżący jedynie podjął polemikę z ustaleniami zawartymi w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2014 r. i z regulacjami normatywnymi, z utrwaloną linią orzecznictwa i poglądami doktryny. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa, rzadko zdarza się bowiem, aby osoby zamieszkujące w jednym lokalu mieszkalnym prowadziły odrębne gospodarstwa domowe (np. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06, niepublikowane).

Hipotetycznie, sytuacja przeciwna, tzn. taka, w której skarżący rzeczywiście nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoimi najbliższymi jest oczywiście prawdopodobna, okoliczność taka powinna być jednak wykazana w sposób jasny, wyraźny i nie budzący żadnych wątpliwości. Nie jest wystarczające jedynie samo stwierdzenie, że zajmuje się tylko jeden pokój w budynku dwurodzinnym i korzysta się z części wspólnych nieruchomości. Złożenie jedynie takiego oświadczenia nie obala domniemania, że skarżący pozostaje jednak we wspólnym gospodarstwie domowym.

Odrębną kwestią jest kwestia ustroju majątkowego w małżeństwie skarżącego w aspekcie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Należy kategorycznie stwierdzić, że ustrój rozdzielności majątkowej obowiązujący w małżeństwie wnioskodawcy nie ma żadnego znaczenia w aspekcie jego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

Faktem jest jednak, że skarżący wnosząc skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. wszczął sześć spraw sądowoadministarcyjnych. W każdej z tych spraw należy ponosić koszty sądowe, w tym należy uiścić wpisy sądowe od skarg. W każdej z sześciu spraw sądowych, wpis wynosi 500 zł. Z tego wynika, że łączny, sumaryczny wpis sądowy od sześciu skarg wyniesie w sumie 3.000 zł. Kwota taka rzeczywiście może przekroczyć możliwości finansowe skarżącego.

W ocenie Sądu, skarżący powinien jednak być w stanie wygospodarować kwotę 200 zł na uiszczenie wpisu sądowego od skargi (w sześciu sprawach - łącznie kwotę 1.200 zł). Kwota ta stanowi jedynie 40% kwoty, którą skarżący byłby zobowiązany uiścić w sytuacji, w której jego wniosek nie zostałby uwzględniony w całości.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.