Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2098605

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 31 sierpnia 2016 r.
III SA/Gl 120/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.N. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku W.N. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: 1) odmówić zwolnienia z kosztów sądowych; 2) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

U Z A S A D N I E N I E

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem, skarżąca domagała się zwolnienia z obowiązku jej ponoszenia (vide: k-170). Natomiast w piśmie z dnia 12 maja 2016 r. wystąpiła o ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu, celem sporządzenia skargi kasacyjnej (vide: k-173). Powyższe żądanie rozszerzyła na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku wskazała zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W jego motywach przywołała stan faktyczny sprawy, którą skarży. Natomiast w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z córką, która jest osobą bezrobotną. Ich łączne dochody wynoszą ok. 2.800,00 zł. Kwota ta obejmuje zasiłek córki rzędu 600,00 zł i emeryturę skarżącej w kwocie 2.200,00 zł. Tymczasem ponoszone wydatki oszacowała w następujący sposób: kredyt "własny kąt" we frankach (po przeliczeniu ok. 700,00 zł), kredyt gotówkowy (577,00 zł), kredyt odnawialny (100,00 zł), spłata karty kredytowej (50,00 zł), energia elektryczna (150,00 zł), węgiel (250,00 zł), leczenie (150,00 zł) oraz wyżywienie (300,00 zł). Ponadto jako składniki posiadanego majątku wymieniła dom w budowie o pow. ok. 150 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,38 ha i działkę 1,08 ha, z której korzysta PGNiG.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła rachunki za tzw. media, zaświadczenie o zameldowaniu, kserokopie podpisanych umów dotyczących zaciągniętych kredytów, wydruki z rachunków bankowych, roczne obliczenie podatku przez organ rentowy PIT-40A za 2015 r., postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie uznania B.N. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 664,90 zł. Z jego treści ustalono bowiem, że córka skarżącej zarejestrowała się jako osoba bezrobotna 23 maja 2016 r., niemniej jednak 13 lipca 2016 r. przedłożyła decyzję ZUS O/K. w sprawie przyznania jej od 2 kwietnia 2016 r. prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Według wyjaśnień skarżącej zawartych w piśmie z dnia 9 sierpnia 2016 r. po otrzymaniu okresowej renty córka wyprowadziła się z domu i zamieszkała w T.

Uzasadnienie prawne

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.).

W tym miejscu należy zauważyć, że złożony przez stronę skarżącą wniosek o ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika z urzędu jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie. Postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. referendarz sądowy ustanowił bowiem W.N. adwokata z urzędu do sprawy będącej przedmiotem skargi. Na pełnomocnika z urzędu jak wynika z akt wyznaczony został przez Okręgową Radę Adwokacką w K. adwokat M.P. z Kancelarii w G. (vide: k-116 akt sądowych). Ponieważ przyznane prawo pomocy nie zostało skarżącej cofnięte, może ona nadal z niego korzystać. Rozciąga się ono bowiem na dalsze etapy postępowania nie wyłączając skargi kasacyjnej czy skargi o wznowienie, co oznacza, że wyznaczony adwokat obowiązany jest działać w jej imieniu nie krócej niż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Na powyższe nie ma wpływu okoliczność, iż wyznaczony adwokat zaprzestał wykonywania czynności, do których został ustanowiony, czemu dał wyraz w piśmie z dnia 9 maja 2016 r. skierowanym do skarżącej, które nadesłano do akt przy piśmie z dnia 17 maja 2016 r. (vide: k-175). Należy bowiem zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wyznaczania kolejnego pełnomocnika w zaistniałej sytuacji. Sąd nie jest też władny ingerować w relacje pomiędzy skarżącą, a jej pełnomocnikiem, gdyż wzajemne stosunki kształtują sami zainteresowani. Natomiast ewentualne zarzuty dotyczące wadliwości działania wyznaczonego pełnomocnika powinny zostać skierowane do Okręgowej Rady Adwokackiej z prośbą o wyznaczenie innego pełnomocnika. Ponieważ do chwili obecnej brak jest informacji czy Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła innego adwokata, przyjąć należało, że w dalszym ciągu pełnomocnikiem skarżącej w tej sprawie jest adwokat M.P. To z kolei oznacza, że złożony ponownie w tym samym zakresie wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie mógł odnieść zamierzonego skutku (por.: postanowienie z dnia 22 kwietnia 2005 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OZ 262/05; publik. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zaś postępowanie nim zainicjowane - jako zbędne - należało umorzyć na podstawie art. 249a ustawy p.p.s.a. Brak jest bowiem przepisu, który uprawniałby do wyznaczenia kolejnego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnił oczekiwań strony bądź nie działał zgodnie z jej interesem.

Mając na uwadze powyższe merytorycznemu rozpoznaniu poddano jedynie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Z jego treści ustalono, że miesięczne dochody skarżącej z tytułu pobieranej emerytury w porównaniu do składanego wcześniej wniosku nie uległy pogorszeniu lecz poprawie, gdyż nie wynoszą już 1.530,27 zł lecz 2.200,33 zł (vide: przelewy dokonywane na rachunek bankowy). Wprawdzie ponoszone wydatki oszacowano w nim na kwotę wyższą niż otrzymywana przez W.N. emerytura, niemniej jednak ze złożonego oświadczenia wynikało, że wspólne gospodarstwo domowe prowadziła przez pewien czas z córką, której zasiłek dla bezrobotnych wynosił 664,90 zł. Ponadto jak ustalono z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych skarżąca w dalszym ciągu korzysta z przyznanego jej w rachunku bieżącym kredytu w kwocie 10.000,00 zł, który odnawia się do wysokości określonej w umowie i może być wielokrotnie wykorzystany w przypadku spłaty całości lub wykorzystanej jego części (vide: § 2 pkt 1 umowy). To pozwala jej na regularne przelewanie kwoty 700,00 zł na drugi rachunek bankowy oraz spłacanie rat zaciągniętych kredytów, które zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą (por.: postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06 oraz z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FZ 360/16, publik. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) nie mogą korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami należnymi Skarbowi Państwa, gdyż warunki, na podstawie których je przyznano podlegają renegocjowaniu. Możliwe jest też w razie pojawienia się trudności w ich spłacaniu skorzystanie z zawieszenia spłaty jednej raty (vide: § 16 pkt 1 umowy kredytu mieszkaniowego własny kąt hipoteczny z dnia 12 października 2004 r.). A ponieważ w aktach sprawy brak jest dokumentu świadczącego o posiadaniu zaległości, czy o trudnościach w spłacaniu zaciągniętych kredytów, przyjąć należało, że skarżąca powinna partycypować w kosztach postępowania. Te bowiem są niższe aniżeli wynagrodzenie adwokata, który został jej przyznany. Na obecnym etapie koszty, które zobowiązana będzie ponieść to: opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem, która wynosi 100,00 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w tej samej wysokości czyli 100,00 zł, który będzie należny dopiero po wniesieniu stosownego środka zaskarżenia i po wezwaniu strony do jego uiszczenia w wyznaczonym terminie. Mając zatem na uwadze powyższe, w tym posiadane przez skarżącą składniki majątku, które obejmują: dom o pow. 150 m2, nieruchomość rolną o pow. 1,38 ha oraz działkę o pow. 1,08 ha, nie sposób uznać, aby skarżąca kwalifikowała się do osób ubogich lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach postępowania. Dlatego też mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.