III SA/Gl 1139/14 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1644645

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2015 r. III SA/Gl 1139/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Leszek Wolny (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że nie stać jej na uiszczenie jakiejkolwiek opłaty sądowej. Jej rachunki bankowe są bowiem skutecznie zajęte, sprawy wszczęte przed urzędem skarbowym są nadal w toku, a jej wynagrodzenie jest przedmiotem zajęcia komorniczego. W tej sytuacji wynagrodzenie strony nie wystarcza jej na bieżące potrzeby. Utrzymanie dziecka kosztuje ją około 1.200 zł.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca stwierdziła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie ze swoim synem O. K.

Dochód skarżącej stanowi wynagrodzenie o pracę w wysokości 2.500 zł brutto. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nie posiada żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomości, nie posiada również żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro.

Strona oświadczyła, ze mieszka w mieszkaniu udostępnionym przez jej matkę (o powierzchni (...) m2), która jest w nim zameldowana.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia (...) r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem jej stanu cywilnego (i sytuacji majątkowej osób, z którymi skarżąca jest związana). Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawca nadesłała wraz z pismem przewodnim z dnia (...) r. następujące dokumenty: zaświadczenie o zarobkach, kserokopię umowy o pracę oraz porozumienie w sprawie zmiany warunków o pracę; pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia (...) r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę na kwotę (...) zł; zeznanie PIT-37 za rok 2013 oraz akt notarialny z dnia (...) r., z którego wynika, że z dniem zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy wnioskodawcą a L. K. w małżeństwie tym będzie obowiązywał ustrój rozdzielności majątkowej; skrócony odpis aktu małżeństwa oraz szereg paragonów obrazujących różne zakupy dokonywane przez wnioskodawcę w ramach zakupów żywności oraz leków.

W piśmie przewodnim strona oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim małoletnim ((...)) synem. Jej orientacyjne miesięczne wydatki na życie wynoszą około 1.100 zł. Z mężem skarżąca pozostaje w ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Z uwagi na to, że nie stać jej na dzień dzisiejszy na utrzymanie, to mąż strony pokrywa wszelkie wydatki związane z utrzymaniem syna.

Uzasadnienie prawne

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku J. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie udowodniła w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do stanu cywilnego wnioskodawcy. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z L. K. W ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Strona nadesłała do akt sprawy skrócony odpis aktu małżeństwa i kserokopię aktu notarialnego, obejmującego umowę o rozdzielności majątkowej, zawartej przed zawarciem małżeństwa pomiędzy stroną skarżącą J. G. (G.), a L. K. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim z L. K., który jest ojcem ich wspólnego, małoletniego syna O. K. W piśmie przewodnim z dnia (...) r. skarżąca oświadczyła, że wprawdzie nie prowadzi ze swoim mężem wspólnego gospodarstwa domowego, lecz mąż pokrywa wszelkie wydatki związane z utrzymaniem dziecka z uwagi na to, że jej nie stać na pokrywanie tych kosztów. Należy jednak zaznaczyć, że mąż skarżącej ma ustawowy obowiązek alimentacyjny nie tylko wobec ich wspólnego małoletniego dziecka, lecz również wobec swojej żony. Obowiązek ten funkcjonuje niezależnie od tego, czy małżonkowie prowadzą razem wspólne gospodarstwo domowe, czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego.

Z tego wynika, że na ocenę sytuacji finansowej J. G. - K. wpływa bezpośrednio okoliczność, że pozostaje ona w związku małżeńskim z L. K. W aspekcie rozpoznawania wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie ma znaczenia ustrój majątkowy obowiązujący w ich małżeństwie. Natomiast fakt, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem w judykaturze ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Stanowisko to pozostaje aktualne nawet w sytuacji, gdy małżonkowie nie zamieszkują razem.

Strona skarżąca powołuje się tymczasem na ustrój rozdzielności majątkowej, który obowiązuje w jej małżeństwie. Okoliczność obowiązywania takiego ustroju w małżeństwie wnioskodawcy nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Jest to o tyle istotne, że ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza przecież zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, Nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej będzie miał zastosowanie w przypadku odpowiedzialności małżonków z tytułu zawartych przez nich (osobno, oddzielnie) umów cywilnoprawnych, czy też w zakresie odpowiedzialności za ich indywidualne zobowiązania podatkowe. Generalnie ustrój rozdzielności majątkowej w małżeństwie "obowiązuje" przy odpowiedzialności finansowej, majątkowej małżonka, która wynika z przepisów prawa materialnego, w tym, szeroko pojętych czynności cywilnoprawnych.

Badanie okoliczności dotyczących stanu majątkowego współmałżonka jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113-116/09, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125-126/09, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08 - niepubl.).

Powyższe ustalenia są o tyle istotne, że wnioskodawca jest w przedmiotowej sprawie reprezentowana przez fachowego, profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. Strona nie występuje więc w toku postępowania sądowoadministracyjnego sama, lecz korzysta z pomocy pełnomocnika procesowego z wyboru. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że strona jest reprezentowana przez tego samego pełnomocnika procesowego w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 156/14. W sprawie tej również złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprawie tej dwukrotnie odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy powołując się na taką samą argumentację (postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 listopada 2014 r. i postanowienie Sądu z dnia 9 stycznia 2015 r.). Oba postanowienia zostały doręczone do rąk pełnomocnika strony skarżącej.

Należałoby więc oczekiwać od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, zastosowania się do wezwań podmiotu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wezwań, które mają na celu uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych zawartych na druku urzędowego formularza PPF i znajdują umocowanie w art. 255 p.p.s.a., powołanym zresztą w tych wezwaniach.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie strona w ogóle nie wykazała stanu majątkowego swojego męża. Podobnie, jak w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 156/14, skarżąca z góry i autorytatywnie zdawała się zakładać, że w ogóle nie musi wykazywać stanu majątkowego swojego współmałżonka. Jednak stanowisko takie, w dodatku prezentowane przez stronę korzystającą z pomocy fachowego i profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego, jest nieprawidłowe.

Reasumując, strona skarżąca nie wykazała aktualnego stanu majątkowego swojego małżonka. Brak jest więc możliwości dokonania rzetelnej i wyczerpującej analizy całokształtu sytuacji majątkowej skarżącej i jej rzeczywistych możliwości płatniczych.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.