Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1789625

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 25 sierpnia 2015 r.
III SA/Gl 1133/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący podał, że wspólne gospodarstwo prowadzi z żoną i pełnoletnim synem. Poza domem o pow. mieszkalnej (...) m2 i (...) m2 powierzchni gospodarczej, na który zaciągnięty został kredyt hipoteczny w (...), posiada jeszcze trzy działki rolne o łącznej pow. ok. (...) ha, działkę o pow. ok. (...) ha na współwłasność, a nadto działki o pow. ok. (...) i (...) arów oraz ok. (...) arów ((...)). Dwie ostatnie działki obciążone są hipotekami przymusowymi. Dodatkowo żona w ramach majątku osobistego posiada działkę o pow. ok. (...) arów. Z uwagi na stan zdrowia i niską opłacalność skarżący nie prowadzi działalności rolniczej. Jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona przez żonę działalność gospodarcza, z której miesięczne dochody wynoszą ok. 10.000,00 zł netto.

Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy (...) r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia wskazując jednocześnie dokumenty źródłowe, które należało w tym zakresie nadesłać.

W odpowiedzi na powyższe przedłożono zaświadczenie wystawione przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., z którego ustalono, że skarżący nie jest zarejestrowany w ewidencji producentów prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 86 z późn. zm.). Jest natomiast podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych pobieranego na zasadach ogólnych i w 2014 r. uzyskał dochód podlegający opodatkowaniu rzędu 10.000,00 zł (vide: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T.). Jego żona prowadzi natomiast "A" (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów) i z tego tytułu jej przychody od początku roku czyli narastająco wynosiły 120.999,00 zł, podczas gdy wydatki zamykały się w łącznej kwocie: 12.023,02 zł. Natomiast w ubiegłym roku podatkowym jej przychody z powyższego tytułu wynosiły 243.429,00 zł i po potrąceniu o koszty ich uzyskania rzędu 39.704,62 zł przyniosły dochód w kwocie 203.724,38 zł (vide: zeznanie PIT-36L). Z przedłożonych wyciągów bankowych żony skarżącego ustalono, że obroty (...) wynosiły: 12.000,01 zł (za okres od (...) do (...) 2015 r.), 30.876,00 zł (za okres od (...) do (...) 2015 r.), 1.300,02 zł (za okres od (...) 2015 r. do (...)2015 r.), 34.250,00 zł (za okres od (...) do (...) 2015 r.) i 28.239,04 zł (za okres od (...) do (...)2015 r.), podczas gdy obroty (...) wynosiły: 9.848,46 zł, 11.237,92 zł, 20.853,23 zł, 32.048,86 zł i 29.733,66 zł. Dodatkowo nadesłano wydruki z elektronicznej bazy ksiąg wieczystych wraz z decyzjami w sprawie ustalenia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego.

Uzasadnienie prawne

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, LEX nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645).

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że należny od wniesionej skargi wpis sądowy wyniesie 400,00 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek ten mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącego i jego rodziny. Należy bowiem zauważyć, że choć skarżący nie osiąga stałych dochodów (vide: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia (...) r.) to jego żona prowadzi "A". Jej przychody za ostatnie trzy miesiące wynosiły: 32.042,00 zł ((...)), 16.100,00 zł ((...)), 18.450,00 zł ((...)), podczas gdy wydatki zamykały się w kwocie: 2.074,07 ((...)), 1.044,45 zł ((...)) i 1.148,54 zł ((...)). Natomiast w ubiegłym roku podatkowym jej przychody z powyższego tytułu wyniosły 243.429,00 zł i po potrąceniu o koszty ich uzyskania rzędu 39.704,62 zł przyniosły dochód w kwocie 203.724,38 zł (vide: zeznanie PIT-36L). Kwota ta w ocenie rozpoznającego wniosek jest w zupełności wystarczająca na poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Tym bardziej, że żona skarżącego dysponuje kartą kredytową (vide: przelewy z (...),(...) i (...)2015 r.), której dostępny limit nie jest znany. Ponadto spłaca raty kredytu ze środków pochodzących z dwóch różnych rachunków bankowych (vide: przelewy z (...) i (...)2015 r.). Z kolei z zestawienia operacji bankowych wynika, że wydatki, które żona wnioskodawcy ponosi obejmują nie tylko koszty bieżącego utrzymania, albowiem część odnosi się do dokonywanych darowizn (vide: przelewy z (...) i (...)2015 r.) czy pielęgnacji zwierząt (vide: przelewy z (...), (...), (...) i (...)2015 r.), natomiast inna część dotyczy rozliczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (np. przelewy do ZUS czy urzędu skarbowego), a te z uwagi na to, że zaliczane są do kosztów uzyskania przychodu, które każdy przedsiębiorca ponosi pomniejszając tym samym podstawę opodatkowania, trudno zakwalifikować do wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Powyższe odnosi się również do rat zaciągniętych kredytów, albowiem brak jest podstaw do twierdzenia jakoby zobowiązania cywilnoprawne, do których zalicza się raty kredytu, korzystały z pierwszeństwa przed zobowiązaniami należnymi Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. Tym bardziej, że w razie pojawienia się trudności z ich spłacaniem dłużnik może ubiegać się o tzw. wakacje kredytowe. Z przedłożonego do akt materiału źródłowego nie wynika jednak by skarżący wraz z żoną korzystali z takiej instytucji lub by posiadali jakiekolwiek zadłużenie w spłacie ustalonych rat. Jako właściciele trzech działek rolnych o łącznej pow. ok. (...) ha, działki o pow. ok. (...) ha na współwłasność, a nadto działek o pow. ok. (...),(...) i (...) arów oraz ok. (...) arów ((...)) posiadają majątek, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeżeli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków, także tych, które związane są z postępowaniem sądowym. Okoliczność ta wyklucza przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 565/13, Lex nr 1347096 oraz z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 406/13, Lex nr 1319089). Dlatego przyjąć należało, że L. P. nie wykazał w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwał na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Nie można bowiem zapominać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, dlatego też przewidziana w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. instytucja prawa pomocy nie znalazła w niej zastosowania. Nie może ona przecież chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż jej celem jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk oraz Marta Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 628). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.